Friday, May 22, 2020

नखाएको विष— थुनुवाको डायरी–८

नखाएको विष— थुनुवाको डायरी–८






२०६७/०७/११ (२८ अक्टोवर २०१०) बिहिवार—२२औँ दिन
आज रातभरमा तीनचोटि पिशाव गर्नु प¥यो । अस्ति डाक्टर देखाउँदा ब्लड प्रेशर लो छ पानी बेस्सरी पिउनु, झोल पदार्थ खानु भनेकोले झोल पदार्थ र पानी अलि बढी पिएको थिएँ । त्यसैले पिशाव बढी गर्नु परेको होला । डायबिटिज रोगीको किड्नी खराब हुनसक्छ भन्ने सुनेदेखि अलि बढी पिशाव लाग्यो कि किड्नी बिग्य्रो कि भन्ने चिन्ता हुन्छ ।

मेरो वकिल मदन रेग्मी, भान्जा नरेन्द्र र छोरा निरज पुनरावेदन अदालत १७ नं मा जान निवेदनमा मलाई सही गराउन आएका रहेछन् ।
“म बाहिर आउन पाउने हो कि होइन ?” मैले वकिलसँग सोधेँ ।
“तपाईं छुट्ने धेरै आधारहरू छन् । धन्दा नमान्नुहोस् । तपाईंलाई पुर्पक्षमै पठाउनु नपर्ने हो । १७ नं.बाट साधारण तारिखमा छुटाएर लैजान्छु ।” वकिल मदन रेग्मीले विश्वासका साथ भन्नुभयो ।
“बच्चाहरूलाई स्कूल पठाएको छ कि छैन ? के छ खबर ?” मैले छोरासँग सोधेँ ।
“कहाँ स्कूल पठाउने † उनीहरूले त तपाईंले भन्दा बढी सास्ती भोगिरहेका छन् । उनीहरूलाई त एउटा कोठामा थुनिराखेका छन् । कसैसँग भेट्न दिएको छैन । कहीँ जान पनि दिएको छैन ।” निरजले भन्यो ।
“मामालाई ती बच्चाहरूको त्यत्रो पीर किन ?” भान्जा नरेन्द्रले भन्यो, “मामाले जिन्दगीभर खाली अर्काको भलाइको लागि मात्र काम गर्नु भयो । अर्काको भलाइ हेर्दाहेर्दा आज आफै यस्तो ठाउँमा आएर बस्नु परिरहेको छ । अब त्यो समाजसेवा छोड्नुहोस् ।”

मैले वकिलले ल्याएको कागजमा सहीछाप गरी दिएँ । उनीहरू मसँग विदा भएर गए ।
कोठामा आएको एकछिन पछि ज्वाइँ जनक एक्लै आयो । शोभा, बाबुलाई कस्तो छ भनेर सोधेँ ।
“बाबु विरामी छ । घरमा एक्लै छोड्नु भएन । त्यसैले म एक्लै आएको हूँ । काकालाई कस्तो छ ?” जनकले सोध्यो ।
“अब १७ नं पुनरावेदनमा जान आज निरज, नरेन्द्र र वकिल आएर मलाई सही गराएर लगेका छन् । अनि गाउँघरमा मेरो बारे के चर्चा छ ?”
“तपाईं निर्दोष हुनुहुन्छ भन्नेमा हामी विश्वस्त छौं । यस्तो समाज सेवक मान्छेले त्यस्तो काम गर्दैन । धर्म गर्न खोज्दा पाप लाग्यो भन्नेहरू पनि छन् । फेरि जवरजस्ती नगरेको भए केटीहरूले ग¥यो भन्ला र ? भन्नेहरू पनि छन् ।”
“होइन जनक, हाम्रो गाउँका मान्छेहरूले मेरो मुद्दाको बारेमा राम्ररी थाहा पाएको छैन जस्तो लाग्छ । मैले बच्चाहरूलाई करणी ग¥यो भनेको छैन । मलाई फसाउन करणी उद्योग भन्ने झुटो आरोपमात्र लगाएका हुन् ।”
“त्यो त हो । अहिले धेरै जनाले कुरा बुझिसकेका छन् । सबैले भन्छन् त्यस्ता खाते केटीहरूलाई मान्छे बनाउन खोज्दा आपूm बदनाम हुनुप¥यो ।”

यस्तै गफ गर्दै हामी छुट्टियौँ । एकछिन पछि भान्जी रचना र उनको छोरी रेश्मा आए । सञ्चो विसञ्चोको कुराकानी भयो । बाहिरभन्दा भित्र नै म हृष्टपुष्ट भएको देखेर उनले सन्तोषको सास फेरिन् । मलाई अपराधी मान्न उनी पनि तयार थिइनन् । मलाई फसाइएको हो भन्नेमा उनी पनि विश्वस्त रहिछिन् । उनले पनि आइन्दा त्यस्तो दुःख पाएको, अनाथ भनेर कसैलाई माया नगर्न अनुरोध गरिन् । डलरधारी संस्थाहरूले मानिसहरूलाई फसाएर मुद्दा लड्ने नाममा डलर कमाउने मेसो हो भनिन् । हेर्दाखेरि साह्रै सोझीजस्ती भए पनि कुरा त निकै गहकिला गर्दा रहेछन् । आखिर पत्रकारिता क्षेत्रमा काम गरिरहेकी न हुन् ।

उनीसित छुटेर आएको एकछिन पछि फेरि माइकबाट मेरो नाम बोलायो । म गेटतिर गएँ । मन्दिरको प्राङ्गणमा बसिरहेका साथीहरूले भने, “ओहो † आज त तपाईंलाई भेट्न कति आएको † माईकले बोलाएको बोलाएकै छ ।”
“अँ” भनेर गेटमा गएँ । बाहिर हेरेको त ज्वजलपा पत्रिका लिएर जितेन्द्र आएको रहेछ । ऊसँग कुराकानी भयो ।
“ज्वजलपाको प्रकाशक तपाईं थुनुवामा पर्नुभयो त्यसैले पत्रिका बन्द गर भनेर धेरैजनाले सल्लाह दिइरहेका छन् के गर्ने ?” जितेन्द्रले गुनासो राख्यो ।

“म थुनामा परेर के भयो त ? प्रकाशकले त पत्रिका निकाल्ने व्यवस्थामात्र गर्ने त हो नि ? पैसाको व्यवस्था म गरिदिन्छु । अरू सबै गर्न तपाईंहरू हुनुहुन्छ ।” मैले भनेँ ।
“भोलि कानूनी अड्चन आयो भने के गर्ने ? भनेर लेख दिनेले लेख पनि दिएन । विज्ञापन पनि कसैले दिएन ।” जितेन्द्रले मन खिन्न गरेर भन्यो ।

जितेन्द्रले मलाई ज्वजलपा पत्रिका देखायो । मैले पत्रिका हेरेँ त्यसमा एउटा पनि विज्ञापन थिएन । विज्ञापन नभइकन पत्रिका कसरी चल्छ ? अनि मैले भनेँ, “म कैदी होइन । थुनुवा मात्र हँु । तैपनि ज्वजलपाको नामबाट प्रकाशित गर्न अप्ठ्यारो लाग्छ भने ज्वजलपा बन्द गरिदेऊ । तिमीहरू नै प्रकाशक, सम्पादक भएर ‘न्हूगु ज्वजलपा’को नामबाट प्रकाशित गर ।”

अनि अरूअरू विषयमा कुराकानी भयो । अन्तमा मैले भनेँ, “कीर्तिपुरजस्तो नेवारहरूको बाहुल्यता भएको पुरानो शहरमा एउटा पनि नेपालभाषाको पत्रिका भएन भने हामी कीर्तिपुरेहरूको इज्जत जान्छ ।”
“नेवारहरूले नै नेपालभाषा पत्रिकाको विरोध गर्छन् ।” जितेन्द्रले निराश भावमा भन्यो ।
“हामी नेवारहरूमा राजनैतिक चेतना छैन । त्यसैले हामीमा आफ्नो जातिी, भाषा र संस्कृतिप्रति त्यति सचेत छैनौँ । हामी स्वाभीमानी छैनौँ । त्यसैले त हामी नेवारहरू सबै क्षेत्रमा सम्पन्न भइकन पनि झनझन कमजोर हुँदै गइरहेका छौँ ।” मैले भनें, “ठिकै छ । म भित्र छु । साथीहरूसँग सल्लाह गरेर जे गर्नु पर्छ गर ।’
“न्हूगु ज्वजलपा निकालेँ भने आइतवार निकालूँला ।” भनेर जितेन्द्र गयो ।

भित्र आएँ । उसको कुरा सुनेर मेरो मन खिन्न भयो । देशमा भएका ठूला ठूला जन आन्दोलनमा कीर्तिपुरेहरूको ठूलो योगदान छ । तर आफ्नै जाति भाषा साहित्य उत्थानको लागि अलिकति पनि योगदान छैन । नेतृत्व लिन कोही तयार छैन । कतिञ्जेल अर्काको लागि काँध थापेर भ¥याङ्गमात्र बनिरहने ? कीर्तिपुरे जनतालाई राजनैतिक चेतना दिउँ भनेर मैले आफ्नै पहलमा ज्वजलपा पत्रिका निकालेँ । आज म थुनामा पर्ने बित्तिक्कै बन्द हुने स्थिति आयो ।

२०६७/०७/१२ (२९ अक्टोवर २०१०) शुक्रवार २३औँ दिन
म भद्रवन्दी गृहको ३ नं.को चामल कोठामा छु । जहाँ १९ जना बन्दीहरू एक लाइनले सुतिरहेका छौँ । त्यो १९ जनामा मेरो बेड ११ नम्बरमा छ । सुरुमा यहाँ आउँदा टी.भी. हलमा सुतेको थिएँ । त्यतिबेला कहिले कोठाभित्र सुत्न पाउँला जस्तो लागेको थियो । अहिले कोठाभित्र सुत्न पाउँदा पनि मेरो मन सन्तोष भएको छैन । पुरा खुट्टा पसारेर सुत्न पाएको छैन । खुट्टा तन्काएर सुत्दा बाटो बन्द हुन्छ । अहिले मेरो कोठाका सहयात्रीहरू कोही घुरिरहेका छन् । कोही अंगडाइ लिइरहेका छन् । कोही ग्यास छाडिरहेका छन् । म केही लेख्न व्यस्त छु । वातावरण शान्त छ ।

आज मेरो रगत परीक्षण गराउनु पर्छ । त्यो पनि फास्टिंगको । त्यसैले मैले पानी पनि पिउनु हुन्नथ्यो । ७ बज्यो अस्पतालमा जान मलाई माइकबाट अनुरोध गरे । अस्पताल कोठामा गएँ । फास्टिंगको लागि रगत दिएँ । पी.पी.को लागि अहिले नै केही खाएर दुई घण्टा पछि रगत दिनु पर्छ भन्यो । खाना खाने बेला भएको छैन । दूध, पाउरोटी र विस्कुट खाएँ । घडी हेरेँ । बल्ल ८ः३० भएछ । १०ः३० बजे पी.पी.को लागि रगत दिएँ । पिशाव जँचाउन एउटा प्लास्टिकको भाँडामा राखेर दिएँ । यी सबैको लागि जम्मा रु.६५÷– मात्र लाग्यो । कति सस्तो ?
पत्रिका पढिरहेको बेला माइकबाट मेरो नाम बोलायो । ढोकामा गएको त नीम्ता आएकी रहिछिन् ।
“सरिताको भोलि परीक्षा छ । त्यसैले उनी तपाईंलाई भेट्न पर्सि आउने छिन् ।” नीम्ताले भनिन्, “पीर नलिनुहोस् नजराम बा, हामीले सकेको मद्दत गर्ने छौं ।”

हामी छुट्टियौँ । एकछिन पछि भतिजा केशमान र धन आए । सञ्चो विसञ्चोको कुराकानी भयो ।
“नजरराम सर, जसले जे भने पनि तपाईं निर्दोष हुनुहुन्छ भन्ने कुरामा हामी विश्वस्त छौं ।” धनले भन्यो ।
“कसले फसाएको हो, केही थाहा पाउनु भयो ?” केशमानले सोध्यो ।
“खोइ प्रमाण छैन, शङ्काको भरमा कसलाई दोष दिउँ ?” मैले भनेँ ।
“यो बाहिरबाट आएर बसेकाहरूको संगत गर्नै हुँदैन । उनीहरूलाई जतिसुकै सहयोग गरे पनि हाम्रो गुण सम्झँदैन । अहिले भित्र कस्तो छ ?” धनले सोध्यो ।

“राम्रो छ । मलाई त वृद्धाश्रममा बसिरहेको जस्तो लाग्छ ।” मैले भनेँ ।
“त्यो त अहिलेको यहाँको वातावरणले थाहा पाइसकेँ । २०३७ सालमा म पनि यहाँ बसेर गएको थिएँ । यहाँबाट कीर्तिपुर देखिन्छ है ? भित्र एउटा ढुङ्गे धारा थियो । अहिलेसम्म पनि छ कि ? खाना कसरी खानुहुन्छ ?” धनले जिज्ञासा राख्यो ।

“अहिले पनि ढुङ्गेधारा त तर पानी आउँदैन । खाना खानको लागि यहाँ चारवटा भान्साघर छन् । अहिले त आपूmले खाएको थाल पनि माझ्नु पर्दैन । दिनको ७०० ग्राम चामल र ४५ रुपैयाँ पाइन्छ । यहा“बाट कीर्तिपुर राम्ररी देखिन्छ । त्यही त दुःखको कुरा हो, आँखाले भ्याउने घरमा पनि जान पाइएन ।” मैले भनेँ ।
उनीहरूसँग निकैबेर कुराकानी गरेर विदा भएँ ।

त्यसको केही बेरमै फेरि मलाई माइकबाट बोलायो । ढोकामा जान लागेँ ।
“तपाईं दिनभरि यतैतिर बसिरहनु भएको भए हुन्थ्यो । किन तलमाथि गरिरहनु हुन्छ ? माइकबाट बोलाएको बोलाएकै छ ।” एकजना साथीले भन्यो ।
म केही नबोलिकन ढोकामा गएको त बाहिर छोरा मलाई पर्खिरहेको रहेछ ।
“आज पुनरावेदनमा मुद्दा दर्ता भएन । आइतवार मात्र दर्ता हुन्छ । तिहारपछि मात्र पेशी हुन्छ ।” छोराले मलिन अनुहार बनाएर भन्यो ।
“ममीको के हालखवर छ ?” मैले चिन्तित भएर सोधेँ ।
“ममीको हाल बेहाल छ ड्याडी । तपाई घरबाट निस्कनु भएदेखि न राम्ररी सुत्नु हुन्छ, न त खाना नै खानु हुन्छ । ममी तपाईंहरूको कोठामा सुत्नु हुन्न । भान्सामा डाइनिंग टेबुलमा बसेर खाना पनि खानुहुन्न । साह्रै पीर लिइरहनु भएको छ ।”

“मलाई केही हुँदैन । मैले सफाइ पाइहाल्छु । परिवन्दले मात्र मलाई भित्र पठाएको हो ममीलाई सम्झाउ न ।”
“मैले सम्झाएको त हो नि ? ममी मान्नुहुन्न । बाहिरका मानिसहरूले थरि थरिका कुरा गर्छन् । कसैले तपाईंलाई ५ वर्ष जेल सजाय हुन्छ भन्छन् । कसैले १५ वर्ष भन्छन् भनेर घरमा आएर रुनु हुन्छ ।”
समय सकियो भनेपछि उठेर आएँ । अरूबेला छोरा भेटेपछि मन हलुका हुन्थ्यो । अहिले भारी महसुस भयो ।

२०६७/०७/१३ (३० अक्टोवर २०१०) शनिवार— २४औँ दिन

हिजो छोरा निरजले ममी सुत्नु पनि हुन्न, खाना पनि खानुहुन्न भनेको सुनेर मेरो मन साह्रै रोयो । उनको यादले छिनछिनमा मलाई रोऊँ रोऊँ जस्तो लागेर आयो । तर म रोएर कसले के गर्न सक्छ र † म रुनु भनेको आपूmले आफैलाई सास्ती दिनु हो । अहिले मलाई केही नहुँदा त कृष्णाको यो हालत छ भने मलाई केही भयो भने झन उनको के हालत हुने होला † यो जेलमा सबभन्दा नराम्रो रोग टेन्सनमा बस्नु हो । टेन्सनको कुनै औषधी हुँदैन ।

श्रीमतीलाई पत्र मार्फत सम्झाउनु प¥यो भनेर ओम शान्तिमा नगइकन श्रीमतीको नाममा पत्र लेख्न थालेँ ।
प्रिय जीवन संगीनी कृष्णदेवी,
अशेष अनुराग, आँखाभरिको सम्झना, मुटुभरिको माया ।

हिजो छोरा मलाई भेट्न आउँदा ममीको के हालखवर छ भनेर सोधेको थिएँ । के भनूँ ड्याडी, ममीको हाल बेहाल छ, ममी रातभरि सुत्नुहुन्न, खाना पनि राम्ररी खानुहुन्न, हरेक पल तपाईंको पीर लिइरहनु हुन्छ भन्यो । यो सुनेर मेरो मन खिन्न भयो । मलाई पनि रुन मन लाग्यो । बिछ्यौनामा बसेर धेरैबेर रोएँ । रुँदारुँदै मेरो मुखबाट सु“क्कसु“क्क आवाज पनि आयो । सँगै सुतिरहेका साथीहरूले किन रोएको बा, नरुनु भनेर सम्झाए । हाम्रो कोठाका २५ जना वन्दीमध्ये सबैभन्दा जेठो र बूढो मै हूँ । सबैजनाले मलाई बा भनेर सम्मान गर्छन् । हो, रोएर के गर्ने ? तिम्रो हाम्रो हातमा केही पनि छैन । यो विधिको विधान हो । हाम्रो कर्मको फल हो । हाम्रो जीवन एउटा नाटक हो । हामी नाटकका पात्र हौं । त्यसैले रोएर अपशोच मानेर केही हुनेवाला छैन । त्यसैले मन दह्रो बनाएर यो परिस्थितिको सामना गर्नु नै हाम्रो बहादुरीपन हो ।

कृष्णा, हामी जीवनको गोरेटोमा एउटा रथको दुई पाङ्ग्रा भएर गुडेको ३७ वर्ष भएछ । चखेवाचखेवीजस्तै हामी सँधै सँगै हुन्थ्यौँ । एकले अर्कोको मनको भावना बुझेर दुःख सुख बाँड्थ्यौँ । हाम्रो जीवनमा अनेकौँ उतार–चढाव आए । कति दुःख कष्ट आयो । हामीले मिलेर सामना ग¥यौँ । तिम्रो साथ पाएर मैले सफलता हासिल गरेँ । तिम्रै सम्झनामा, तिम्रै मायाको बलले आज म भद्रवन्दी गृहमा जिउँदो छु । म छिट्टै तिमी कहाँ आउने छु । निराश नहुनु ।

हाम्रा ति विगतका दिनहरू सम्झ । हामीले समस्याहरूसँग कसरी जुध्यौँ । अरूहरूले विवाहपछि पढाइ छाड्छन् । तिम्रो प्रेरणाले मैले पढाइ सुरु गरेँ । काठमाडौंको थानाबहालमा हाम्रो डेरा थियो । म दिनभरि जनसेवा माध्यमिक विद्यालयमा पढाएर आउँथें । डेरामा पुग्ने बित्तिक्कै तिमीले मलाई खाजा ख्वाउँथ्यौँ । खाजा खाएर त्रिचन्द्र कलेजमा बि.ए.पढ्न जान्थें । कहिलेकहीँ आज कलेज जान्न भन्दा तिमीले मलाई रत्नपार्कसम्म पु¥याउन आउँथ्यौँ । क्याम्पसबाट फर्कंदा रातको १० बजी सकेको हुन्थ्यो । खाना खाएर म पढिरहन्थेँ । तिमीले मेरो पढाइमा कहिल्यै बाधा पु¥याइनौँ । स्वास्नीसँग डेरामा बसेर के पढ्छ ? भनेर गिल्ला गर्नेहरूलाई मैले बि.ए.पास गरेर देखाइ दिएँ । तिमी निरक्षर केटीले डेरामै बसेर नेपाली लेख्न पढ्न सिक्यौँ । तिमी कति मेहनती, परिश्रमी छौँ ।

कृष्णा, मैले तिम्रो एउटा इच्छा पूरा गर्न सकिनँ । तिमीले म शाखा अधिकृत भएको हेर्न चाहन्थ्यौं । त्यसैले मैले थुप्रै ठाउँमा थुप्रै पटक शाखा अधिकृतको परीक्षा दिएँ । कहिल्यै कहीँ पास गर्न सकिनँ । म अयोग्य भएर होइन । म कलेज पढ्दादेखि नै व्यवस्था विरोधी राजनीतिमा लागेका कारण ‘व्यवस्थाप्रति आस्था नभएको’ भन्ने आरोप लागेको रहेछ । म अन्याय, अत्याचार र शोषणको घोर विरोधी त्यसैले जनसेवामा खाइरहेको मास्टर जागिर पनि राजीनामा दिन बाध्य पारे । अनि सानो छोरा लिएर हामी वीरगञ्ज गएको होइन ? त्यहाँ पनि हामीलाई कबुल गरे बमोजिम साहुले तलब दिएन । छोरालाई खाना खुवाउन नसक्ला भनेर कति दिन आधा पेटमा गुजार्नु परेको थियो । वीरगञ्ज गएर पनि हामीले कति दुःख झेल्यौँ । तिमीले रातदिन स्वीटर बुनेर खर्च जुटायौँ । मैले बच्चाहरूलाई ट्यूसन पढाएँ । वीरगञ्जको रेशमकोठीमा दाउरा डिपो राखेँ । वीरगंज–जनकपुर चल्ने बसमा पार्टनरशीप गरेँ । मैले केही दिन कन्डक्टरी काम पनि गरेँ । त्यतिबेला मानिसहरूले हामीलाई कति हेला गर्थे । तैपनि हामी अलिकति पनि विचलित भएनौँ । तिम्रो गहना बेचेर हामीले कोइलाको व्यापार ग¥यौँ । तिम्रो माया र सल्लाहले ममा हिम्मत बढ्यो । काम गर्ने जाँगर बढ्यो । त्यसैले व्यापारमा हामी सफल भयौँ । वीरगंञ्जमा घर बनाएँ । जग्गा किनेँ । कीर्तिपुरमा जग्गा किनेर घर बनाएँ । हाम्रो व्यापारको सफलताले हाम्रा साथीभाइहरू, नातेदार र आफन्तले पनि हामीबाट फाइदा लिए ।

कृष्णा, त्यतिबेला तिम्रा आफन्तहरूले तिमीलाई भाग्यमानी मान्दथे । मेरो परिवार र आफन्तहरूले तिमीलाई ‘साक्षात लक्ष्मी’ ठान्थे । त्यस्तो गरीव परिवारमा तिम्रो आगमनले यति सम्पन्न बनायो भन्थे । मलाई पनि हिम्मतदार र मेहेनती भनेर प्रशंसा गर्थे । तिमीजस्तो जीवन साथी पाएर म खुशी थिएँ । तिमी सुन्दरी, चिटिक्क परेकी, तिम्रा ती ठूलाठूला गाजलु आँखाहरू, पिडौलासम्म पुग्ने तिम्रा ती निख्खर कालो बाक्लो कपाल र बान्की परेको जिउडाल हेरेर मेरा साथीहरूले ईष्र्या गर्थे ।

कृष्णा, तिमी कति हिम्मतदार महिला हौ । आज म आपूmले नगरेको अपराधमा आरोपित भएर जेल पर्ने बित्तिक्कै तिमी किन निराश भयौँ ? किन हतोत्साही भयौँ ? म मरेको छैन । अहिलेसम्म बाँचेकै छु । जीवितै म जेलबाट फर्किन्छु । म अपराधी होइन । मलाई आरोपमात्र लगाइएको हो । मेरो मुद्दाको फैसला भएको छैन । त्यसैले म कैदी होइन । थुनुवा मात्र हुँ । तिमीले ठानेकी हौली जेलमा मैले कति दुःख पाइरहेको होला भनेर । हामीले बाहिर बसेर सोचे जस्तो यहाँ केही तकलिफ छैन । मलाई त लाग्छ म वृद्धाश्रममा बसिरहेको छु । यहाँ समयमा खाना खान पाइरहेको छु । मन्सुली चामलको भात, दुई थरी तरकारी र गोलभेडाको अचार खान पाइरहेको छु । मैले एक पैसा तिर्नु पर्दैन । आपूmले खाना खाएको थालसम्म पनि पखाल्नु पर्दैन । विहान छ बजेदेखि साँझ पाँच बजेसम्म पैसा तिरेर चिया, कफी खान पाइन्छ । विहान ९ बजेदेखि ११ बजेसम्म र साँझ ५ बजेदेखि ७ बजेसम्म भात खाइसक्नुपर्छ । बेलुका ९.३० बजेसम्म बिछ्यौनामा जानुपर्छ । हल्ला गर्न पाईंदैन ।
म विहान सबेरै उठेर नित्यकर्म गर्छु । यहिँ खेलकुद ग्राउण्डमा मर्निंग वाक गर्छु । ६ः३० बजे होटलमा गएर बिना चीनिको दूधवाला चिया, अण्डा वा विस्कुट खान्छु । त्यसपछि ओम शान्ति हलमा गएर ध्यान बस्छु । प्रवचन सुन्छु । ८ बजे फिल्टरको खाने पानी थाप्छु । त्यसपछि एकछिन घाम ताप्छु । फेरि एक कप चिया खाएर आफ्नो बेडमा आउँछु । अनि चिठ्ठि लेख्नु परे लेख्छु नभए डायरी लेख्ने गर्छु । डायरी लेख्न सिध्याएर कहानी लेख्छु । १० बजे डायविटिजको औषधी खान्छु । आधा घण्टा बाहिर घुम्छु । १०ः३० बजे खाना खान्छु । एकछिन घाम ताप्छु । अनि पुस्तकालयमा गएर पत्रिका पढ्छु । त्यसपछि मलाई भेटघाट गर्न आउनेहरूस“ग भेट्दा भेट्दै दुई तीन बज्छ । मलाई भेट्न आउनेहरू मध्ये कसैले मासु, चिउरा, कसैले फलपूmल, कसैले सुगर फ्री विस्कुट ल्याएको हुन्छ । त्यही खाजाको रूपमा खान्छु । यहाँ भित्र होटलमा पनि कहिले छ्वय्ला, कहिले बफ चिल्ली, कहिले तास, कहिले ममः बनाएको हुन्छ । चार बजेदेखि ६ बजेसम्म साथीहरूसँग गफ गर्दै बित्छ । ६ बजे औषधी खाएर ६ः३० बजे खाना खान्छु । एकछिन यताउता घुमेर ७ बजे ओम शान्ति हलमा गएर ध्यान बस्छु । टी.भी. मा शिवानीको प्रवचन सुन्छु । त्यसपछि बेडमा आएर सुत्छु ।

कृष्णा, यसरी मेरो दिन आरामले बितिरहेको छ । यहाँ मेरो कोठाको नाईके, सहनाईके, भाइनाईकेहरू हाम्रा छोरा भन्दा कम उमेरका छन् । साहै्र राम्रा मान्छेहरू छन् । उनीहरूमध्ये कसैले मलाई बा भन्छन्, कसैले अंकल भन्छन् । उनीहरूको व्यवहार हेर्दा साहै्र माया लाग्छ । त्यसैले कृष्णा, जेलमा परेकाहरू सबै खराव मान्छे होइनन् । बदमाश छैनन् । सबैको हृदयमा भगवान छन् । कोही मजस्तै फसाइएका छन् । कोही परिवन्दले जेल परेका छन् । अरूले भने वमोजिम नेपालको जेलहरूमा सबैभन्दा राम्रो र व्यवस्थित जेल यही नै हो ।

कृष्णा, तिमी हरेश नखाउ । हिम्मत नहार । तिमी आपूm जवान छँदाको विगत सम्झ त । छोरा ५ वर्षको थियो होला । तिमी जवान थियौँ । म जवान थिएँ । कामको सिलसिलामा त्यतिबेला महिनाको १५ दिन म वीरगंजबाट बाहिरै हुन्थेँ ।  तिमी र छोरामात्र वीरगञ्जमा हुन्थ्यौँ । त्यतिबेला तिमीलाई छाडेर जान म हिचकिचाउँथेँ । तिमी मलाई ढाडस दिएर भन्थ्यौँ,“धन्दा मान्नु पर्दैन, जहाँ जानु पर्ने हो जानु मेरो चिन्ता नलिनु । मेरो सुरक्षा म आफै गर्न सक्छु । म कसैको कोठामा जान्न । मेरो कोठामा पसेर कसैले केही गर्न खोजे अगाडि जे हतियार छ त्यसैले हानिदिन्छु ।’

अनि तिम्रो हिम्मत देखेर म उत्साहित हुन्थेँ । निर्धक्क भएर आफ्नो काममा लाग्थेँ । हामीले सफलता पनि पायौँ । कृष्णा, त्यतिबेला तिमीस“ग सानो छोरा बाहेक वीरगञ्जमा आफ्नो भन्ने कोही पनि थिएन । आज हामी आपूm जन्मेको ठाउँ, कीर्तिपुरमा बसिरहेका छौं । जहाँ हाम्रो आफन्त, नातेदार, साथीहरू सबैजना छन् । सबभन्दा ठूलो कुरा त आज तिमीसँग जवान छोरा–बुहारी र नाती छन् । हिजो मैले कमाउन नसक्दा हाम्रो घरको चुल्हो बल्दैनथ्यो । आज हाम्रो घरको स्थिति त्यो छैन । मैले कमाउन नसक्दैमा हाम्रो घरको चुल्हो नबल्ने होइन । विगत आठ वर्षदेखि कमाउन छाडेर समाजसेवामा लागिरहेको छु । तैपनि हामी भोकै छैनौँ । अहिले हाम्रो जीवनमा अभाव भनेको हामी सँगै बस्न नपाएको मात्र त हो नि ।
मेरो जीवनरूपी रथको पाङ्ग्रा, मेरो जीवनको प्रकाश, मेरो हिम्मतको बलियो खम्बा कृष्णा † तिमी नरुनु । तिमी रोएको भन्ने मात्र सुन्दा आज मलाई यत्रो पीडा भयो । साँच्चीकै तिमीलाई केही भयो भने म त जिउँदै मर्छु । शायद हृदयाघात भएर म जेलमै मर्छु होला । त्यतिबेला छोराको कत्रो विजोग हुन्छ ।
त्यसैले मेरी प्यारी कृष्ण † तिमीले मलाई जिउने साहस, प्रेरणा र हिम्मत देऊ । यो एकहप्ता भित्रमा मलाई भेट्न आउनु । म तिम्रो प्रतीक्षामा छु ।
तिम्रो जीवन साथी

दिउँसो चिया खाएर डाँडामा बसी चुरोट तानिरहेको बेला माइकबाट मेरो नाम बोलायो । को आएको होला भनेर गएको त तुयू वहादुर र जितेन्द्र आएका रहेछन् । उनीहरूसँग भेट भयो । सञ्चो विसञ्चोको कुरा भयो । मेरो मुद्दाको बारेमा कुरा भयो । तुयू वहादुरले त मैले त्यो अपराध गरेकै हो भन्ने ठोकुवा गर्दै मसँग सोध्यो, “साथीको नाताले वास्तविक के भएको हो मलाई नढा“तिकन भन त बच्चाहरूलाई खाटमा राखेर गरेको कि भुईंमा राखेर गरेको ?”
उसको कुरा सुनेर म छक्क भएँ । के सोधेको होला ? मलाई ऊदेखि रिस पनि उठ्यो । तैपनि मैले रिस थामेर भनें, “तिमीले के भन्न खोजेको ? मेरो के मुद्दा हो थाहा छ ? मैले बलात्कार ग¥यो भनेको छ र ? कहाँ राखेर गरेको भनेर सोध्नलाई ? मैले जवरजस्ती गर्न खोजेको मात्र भनेको छ । त्यो पनि गर्दै नगरेको झुटो आरोपमात्र लगाएका हुन् । बच्चाहरूको कुमारी जाली नच्यातेको भनेर मेडीकल रिपोर्ट आइसकेको छ ।’
हामी दुई जना वीच निकै चर्काचर्की भयो । जितेन्द्र मुख अँध्यारो पारेर बसिरह्यो । उसले एक शब्द बोलेन ।

“तिमी साथीको नाताले मलाई सान्त्वना दिन आएको कि पीडा दिन आएको ? तिमीले के भन्न खोजेको ?” मैले सोधेँ ।
“तिमी वाहिर ननिस्केसम्म अब ज्वजलपा पत्रिका निस्किँदैन ।” कति न उसको सहयोगले प्रकाशित भइरहेको जस्तो तुयू वहादुरले भन्यो ।
“किन त्यत्रो साथीहरू छन् । म कारागारमा परेर के भयो ?”
“किनभने पत्रिका वितरण गर्न जाने पनि कोही छैन । सन्ध्या टाइम्स पनि अब कीर्तिपुरमा ल्याउन छाड्यो ।” उसले वडो गर्वका साथ भन्यो ।

“ज्वजलपाको नामबाट पत्रिका निकाल्न असुविधा भए अरू कुनै नामले निकाले पनि त हुन्छ नि ।”
“अर्को नामबाट पत्रिका निकाल्न पैसा छैन । पैसाको व्यवस्था गरी देउ ।” उसले भन्यो ।
“म कारागारभित्र परेको मानिसले कसरी पैसाको व्यवस्था गर्ने ? तिमी त नेपाल भाषाको नाममा पैसा कमाइरहेको मान्छे । तिमी नै लगानी गर ।” मैले भनेँ ।

उनीहरू फर्केर गए । मेरो मनमा कुरा खेल्न थाल्यो । नेपाल भाषाका कीर्तिपुरका चार खम्बा मध्ये आपूmलाई एउटा खम्बा ठान्ने मान्छे । नेपाल भाषा पढाएरै तीन तीन ठाउ“बाट तलब लिइरहेको मान्छेले आपूmले पनि केही गर्छु भन्ने त कहाँ कहाँ मसँग पो पैसा माग्छ । उसले त नेपाल भाषालाई दुहुनो गाई पो बनाएका रहेछन् ।
सन्ध्या टाइम्स पत्रिका मैले नै कीर्तिपुरमा बा“ड्न लगाएको थिएँ । अब बन्द भयो भनेर गर्व ग¥यो । यस्ता नक्कली नेपाल भाषा प्रेमीहरूले गर्दा त आज नेपाल भाषाको यो हातल भएको । काम केही नगर्ने पद नभइ नहुने ।

३ः३० बजेतिर माइकबाट फेरि मेरो नाम बोलायो । निरज आएको होला भनेर गएको त लक्ष्मी र नीलम आएका रहेछन् । पहिले पब्लिक भेटघाट गर्ने ठाउँमा पठायो पछि फेरि स्टाफ भेटघाट गर्ने ठाउँमा पठायो । एक छिन के कुरा गरेको थिएँ । भेटघाटको समय सकियो भनेर हामीलाई उठायो । अरू दिन अलि चाँडै आउँला भनेर उनीहरू गए ।

२०६७/०७/१४ (३१ अक्टोवर २०१०) आइतवार—२५औँ दिन

विहानको खाना खाने बेला भयो । मेरो डायविटिजको औषधी सकिएको थियो । औषधी ल्याइदिनु भनेर छोरालाई हिजो भनेको थिएँ । हिजो छोरा नै आएन । अस्पताल गएँ । मैले खाने औषधी ल्याइसकेको जानकारी पाएँ । अबदेखि मैले घरबाट औषधी मगाउन नपर्ने भयो । मेरो मन हर्षित भयो ।
खाना खाँदै गर्दा माइकबाट मेरो नाम बोलायो । ढोकामा जाँदा निरज र भरतलाई देखेँ । भेटघाट गर्न गएँ ।
हिजो तुयू वहादुरसँग भएको कुरा बताउँदै भनेँ, “अब ज्वजलपा पत्रिका बन्द गर ।”
“तपाईं भित्र परेर के भयो त ? हामी प्रकाशित गर्छौ । भरत र म मिलेर चलाउँछौँ ।” निरजले भन्यो ।
“ठीकै छ । भरत, राज्य, जितेन्द्र, श्रीकृष्ण सबैसँग सल्लाह गरेर अर्को नामबाट चलाउ । पत्रिका पछि दर्ता गरे पनि हुन्छ ।” मैले भनेँ, “पत्रिका कसले बांँड्छ ?”
“म बांँड्छु । म खट्छु ।” भरतले भन्यो ।
“१७ नं.पुनरावेदनमा मुद्दा दर्ता गर्न लागेको छु । अहिले हतार गर्नु हुँदैन । १७ नं बाट धरौटी या सामान्य तारिखमा छुडाउने प्रयास गर्दैछु ।” निरजले भन्यो ।

निरजले मैले लेखेका नेपाल भाषाका ६ वटा उपन्यासहरू र एउटा कथा संग्रह दियो । एउटा टिफिन क्यारियर पनि दिएर गयो ।
कोठामा आएर टिफिन क्यारियर खोलेर हेरेँ । बारा (ओ) र छ्वयला पठाएको रहेछ । अस्ति कुखुरा मासु मात्र पठाउँथ्यो । अति भएपछि खति हुन्छ भनेझै मलाई चिकेन खानै मन लागेन । त्यसैले छ्वय्ला ल्याइदेउ भनेको थिएँ । बारा, छ्वय्ला र चिउरा खाजा खाने बेलामा खाएँ । मिठो लाग्यो । मिठो पनि किन नलाग्ने ? यस खानामा घरको स्वाद छ, स्वास्नीको माया थियो । घरका मान्छेहरूको मायाले त म यहाँ आनन्दले बसिरहेको थिएँ । बस्न सकेको थिएँ । मेरो मुहार सँधै हँसिलो देखेर अरूहरू छक्क पर्थे । अस्ति ब्लड दिएको ब्लड टेस्टको रिपोर्ट आयो कि भनेर सोध्दा आइसक्यो भनेर रिपोर्ट दियो । फास्टिंगमा ११६ र पीपीमा २०९ आएको रहेछ । मेरो सुगर त बढेको रहेछ ।

विदेशमा विभिन्न पेसामा रही कार्यरत कीर्तिपुरियनहरुको Covid-19 को अनुभव–३



विदेशमा विभिन्न पेसामा रही कार्यरत कीर्तिपुरियनहरुको Covid-19 को अनुभव–३





नारायण महर्जन
नयाँबजार, कीर्तिपुर
पुनश्चः पहिलो अंकमा प्रकाशित महानुभावहरु र यो अंकमा प्रकाशित महानुभावहरु साथै पछिल्लो अंकमा प्रकाशित हुने महानुभावहरु नयाँबजार क्लबबाट संचालित कीर्तिपुर एम्वुलेन्सलाई (Ambulence) निरन्तरता दिन नयाँसवारी साधन व्यवस्थापनको क्रममा सहयोग गर्ने सहयोगी तथा शुभचिन्तकहरु हुनुहुन्छ । सहयोगी, शुभचिन्तक र कीर्तिपुरीयनको नाताले विश्वभर Covid-19 ले मानिसहरुको जनजीवन थिलथिलो पारेको अवस्थामा उहाँहरुबाट त्यहाँको अवस्था जानकारी राख्ने तथा उहाँहरुको अनुभव, वस्तुस्थिति र उहाँहरुको छोटो परिचय समेत समावेश गरी english medium मा लेखिएका विषयवस्तुको मूलभाव  कायम रहने गरीे यो आलेख तयार पारीएको हो ।
१.कीर्तिपुरबाट सन् २००६ मा America पुगेका हरि नारायण महर्जनको भोगाइः





हरि नारायण महर्जन
कीर्तिपुर न. पा.–९, नयाँबजार, निवासी हरि नारायण महर्जन, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा त्रि.वि.वि. मा Architecture ओभरसियर स्थायी पदमा तथा काठमाडौं ईन्जीनियरीङ कलेज (KEC) कालिमाटीमा बास्केटबल (Coach) प्रशिक्षकको रुपमा कार्यरत हुनुहुन्थ्यो । २०६२सालमा अमेरिकामा सपरिवार बसाई सरी जानुभएका उहाँको परिवार हाल अमेरिकाको  (Texas, Keller  टेक्सास राज्यको केलरमाFoundation Designer and drafter)  को रुपमा  Nortex Foundation Designs, Inc. कम्पनीमा कार्यरत  हनुहुन्छ ।

Covid-19 विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अनुभव तथा त्यहाँको अवस्था ः
चीनको वुहानबाट उत्पत्ति भएको कोभिड–१९ ले संसार नै प्रभावित पारेको अवस्थामा संयुक्त राज्य अमेरिकाका विभिन्न राज्यहरुमा प्रभावित हुनु स्वभाविक नै हो । अमेरिकाको केही राज्यहरुमा तीब्ररुपमा
कोरोना भाइरस सर्नुमा यहाँका मानिसहरुको रहनसहन अनि स्वच्छन्दबादी सिद्धान्त जीवन शैली पनि एक हो जस्तो मलाई लाग्दछ । जस्तैः आफ्नो स्वतन्त्र जीवनमा कसैले दखल गरेको मन पराउदैन । मेरो जीवन हो, म जसरी मन लाग्छ त्यसरी जीउँछु भन्ने सोचको कारणले तीब्र रुपमा बढेको हुनसक्छ जस्तो मलाई लाग्छ ।
अमेरिकाको ठुलाठुला शहर जहाँ धेरै जनघनत्व छ जस्तै न्युयोर्क, क्यालिफोर्निया, फ्लोरिडा आदि शहरमा तीब्र रुपमा संक्रमण फैलिनुको मूल कारण ती शहरमा विभिन्न कामको सिलसिलामा विश्वका विभिन्न देशहरुबाट दिनहुँ थुप्रै मानिसहरु आवत जावत हुन्छन् साथै चीन, युरोपमा व्यापक रुपमा यो रोग फैलिसक्दा पनि अमेरिकामा बन्दाबन्दी नगरेको कारणले यहाँ यो रोगले व्यापकता लिएको हुन सक्छ ।

म बसेको शहर (Keller) मा माथि उल्लेखित शहरमा जस्तै जनघनत्व नभएको साथै सार्वजनिक यातायातको ब्यवस्था पनि नभएकोले यहाँ सवै काममा जाने मानिसहरु आफ्नै गाडी चलाएर जाने गर्दछ । सामान्य अवस्थामा पनि यहाँ बाटोमा मानिसहरु त्यति हिड्दैनन् । घरबाट पनि कोही बाहिर आउदैनन् । यद्यपी आफ्नो घरको (Yard) आँगनसम्म पनि बाहिर निस्कदैनन् । तथापी यहाँ पनि कोरोना भाइरसबाट संक्रमित मानिसहरु छन् । तर त्यति धेरै छैन । जेठ ४ गतेको तथ्यांक अनुसार यहाँ (Keller country)  संक्रमित ३७४५ जना, मृत्यु १०४ जना र ७८० जना निको भएर गएका देखिन्छन् । (County भनेको हाम्रो जिल्ला भने जस्तै हो) ।
यो रोगको संत्रास फैलिएपछि यहाँका Glossary (ठुला ठुला पसलहरु) मा पनि केही सामानहरुको Shortage भएको थियो जस्तैः Hand Sanitizer, mask, Glove  रुघाखोकी र जरोकोMadication, तत्काल नै यहाँका स्थानीय सरकारले निगरानी बढाई one person one thing नीति अबलम्वन गराई shortage मस्या हल गरेको देखिन्छ । अभावमा मानिसहरुले सामानहरु थुपार्ने क्रियाकलापलाई स्थानीय सरकारले विभिन्न नीति नियमहरु ल्याइ निरुत्साहित गरेर जनजीवन सहज गरेको पाइन्छ । हरेक हप्ताको २÷३ दिन स्थानीय
सरकारका प्रमुख र राज्यका न्यायधीशसले टी. भी. मा ष्खिभ आएर जनजागृत गर्ने (जस्तै भौतिक दुरी बारे र यस रोगबाट सुरक्षित रहने आदि) गरेको देखिन्छ, यो कार्य यद्यपी अहिले सम्म पनि चलिरहेको छ । यहाँको सरकारले बेरोजगारी र Covi्मd-1्ञ9 भत्ता स्वरुप क्रमशः ५५० र ५०० डलर प्रति हप्ता प्रदान गरेको छ । यहाँको सरकार तथा स्थानीय सरकारको यी कार्यहरु प्रसंनीय छन् ।

योे शहरमा पूर्ण Locdown नभई Semi-lockdown जस्तो छ । यहाँ कामलाई essential and non edssential गरी दुई रुपमा बाँडिएको छ । Non essential काम पूर्णरुपमा बन्द नै छ भने essential काम संचालनमा रहेको छ । मेरो काम Construction engineering  सम्वन्धी भएको कारणबाट म आफ्नो अफिसमा गइ नै रहेको छु । अफिसमा आ–आफ्नो टेबुल ७/८ फुटको फरक दुरीमा राखी कम्प्युटरमा काम गर्ने गर्छौ । तर पनि कुनै पनि Co-worker ले sneeze  गर्दा पनि मानसिक रुपमा त्रास हुँदो रहेछ । बाहिर घुम्न साथै Walking जाने रोकिएको छ  हिजोका दिनमा जस्तै movement  छैन । Glossary जाँदा पनि पूर्ण रुपमा सुरक्षित भएर गइरहेका छौं । दैनिक जीवन असहज छ ।

मेरो श्रीमती अस्पतालमा Registered Nurse को काम गर्छिन, सो काम essential काम अन्तर्गत नै पर्ने भएकोले निरन्तर गइ नै रहनुभएको छ तर आजसम्म म र मेरो परिवार सुरक्षित छौं, Thanks God, Lockdown  यहाँको भन्दा प्रभावकारी भएको सुन्दा नेपालमा विकराल समस्या ननिम्त्यला जस्तो लाग्छ । नहोस पनि शुभकामना । सबै नेपालीहरु सुरक्षित रहुन् । धन्यवाद ।
नेपाली वा कीर्तिपुरवासीलाई सल्लाह तथा सुझावहरुः  १. यो रोग लाग्नासाथ मृत्यु नै हुने हैन, रुघाखोकी जस्तै सामान्य हो । यसलाई निको  बनाउन सक्छु भन्ने मनोबल अति नै आबश्यक छ जस्तो लाग्छ ।
२. संभावित संक्रमणबाट टाढा रही होसियारपूर्वक दैनिक जीवन यापन गर्नु पर्छ  जस्तो लाग्छ ।
३. सकारात्मक तथा स्वस्थ चिन्तन गरेर बस्नु पर्छ जस्तो लाग्छ  ।

२.कीर्तिपुरबाट सन् २००९ मा Sweden पुगेका सरोज महर्जनको भोगाइः





सरोज महर्जन
कीर्तिपुर न. पा.–९, टाउन प्लानिङ, कीर्तिपुर निवासी सरोज महर्जन, हाल स्वीडेनमा परिवार सहित बसीरहनु भएको छ । विदेश प्रस्थान गर्नु अघि तत्कालिन Ncell Pvt.Ltd मा कार्यरत हुनुहुन्थ्यो । अहिले स्वीडेनको Ramensvagen 27 A, Arsta 12055  मा Software Developer and Operation Enginee को रुपमा Rebtel Newtwork AB कम्पनीमा कार्यरत हुनुहुन्छ ।

Covid-19  विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
आफ्नो छिमेकी मुलुकको भन्दा फरक ढंगबाट स्वीडेनले कोभिडसंग लडिरहेको देखिन्छ । यहाँ अहिलेसम्म बन्दाबन्दी भएको छैन । कोभिडको संक्रमण हुनुभन्दा अगाडिका दिनमा जस्तै सामान्यरुपमा यहाँ कार्यालय, विद्यालय, कलेज, रेष्टुरेन्ट, सार्वजनिक यातायात र अन्य उद्योगहरु संचालन भइरहेको छ । यदि कुनै
कारणबाट आफुलाई असहज महशुस हुन्छ भने सरकारले घर बस्न र आफै भौतिक दुरीमा रहने र साबुनले नियमित रुपमा हात धुने उपाय गर्न मात्र सल्लाह दिन्छ । धेरैजसो जनताहरुले इमान्दारीपूर्वक
सरकारको सल्लाह मान्ने र होसियारपूर्वक आफै रोकथामका उपायहरु पछ्याउने गर्छन । यहाँका मानिसहरु आवश्यक नभइकन सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्दैन र सके सम्म सार्वजनिक स्थलमा निस्कदैन् । यदि संभव भएसम्म कार्यालयले आफ्ना employee लाई घरमा नै बसेर कार्य गर्न सल्लाह दिन्छ ।

प्रायस जनताको करबाट चल्ने सरकारले economic crisis नहोस भनेर बन्दाबन्दी विधि प्रयोग नगरेको देखिन्छ । बन्दाबन्दी (Lockdown) कारणले जनताको job टुट्यो भने समाजमा रोग फैलिएर हुने समस्या भन्दा economic crisis ले समस्या ठुलो हुन सक्छ भन्ने यहाँको सरकारको मान्यता छ । त्यसैको परिणाम छिमेकी देशको भन्दा कोभिड–१९ ले संक्रमण र मृत्यु हुनेको संख्या बढी छ । यहाँका ७० प्रतिशत जनताहरुले सरकारको यो बिधिलाई समर्थन गरेको पाइन्छ । व्यक्तिगत रुपमा मलाई पनि यो विधि नै ठीक लाग्छ तर यो पछि समयले सही वा गलत बताउनेछ ।

म यो लेखिरहदा सम्म, ७ हप्ता अघिदेखि घरमा नै बसेर अफिसको काम गरिरहेको छु । तर मेरो श्रीमती काममा जानै पर्छ किनकि She has to work with servers physically अहिलेसम्म म र मेरो श्रीमती कोभिडबाट सुरक्षित नै छौं साथै आर्थिक जोखिमको कारणले Job lost गर्नु परेको छैन ।

मेरो तर्फबाट सुझावहरुः
यहाँको भन्दा नेपालमा फरक किसिमको परिवेस छ तसर्थ केही हप्ताको लागिLockdown नै राम्रो उपाय हुनसक्छ । तर आर्थिक तथा Sanity of people  को हिसाबले लामो समयसम्म Lockdown   समाधानको उपाय नहुन सक्छ ।
१. रचनात्मक कार्य गरेर बन्दाबन्दी बेलाको Free समय उपयोग गर्ने ।
२. परिवारसंग घरमा नै समय बिताउने ।
३.कीर्तिपुरबाट सन् २००६ मा Canada पुगेका यज्ञ बहादुर श्रेष्ठको भोगाइः





यज्ञ बहादुर श्रेष्ठ
कीर्तिपुर न. पा.–१०, नयाँबजार, कीर्तिपुर निवासी यज्ञ बहादुर श्रेष्ठ, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा Japanese Construction Company Pvt.Ltd (Hitaachi)  मा कार्यरत हुनुहुथ्यो । हाल सपरिवार सहित Cnada को Ontaro को Topronto शहर मा Mechanical & Electrical Design Company को रुपमाMechanical & Design Company मा काम गरिरहनु भएको छ ।
Covid-19 विश्वभरि फैलिएपछि त्यहाँको अवस्था वा ब्यतिmगत अनुभवः
अहिले सम्म यहाँ हामी सुरक्षित नै छौं । कोरोना भाइरसबाट सुरक्षित रहन परिवारका सदस्य सबै जना घरमा बसिरहेका छौं । म मार्चको शुरुदेखि नै अफिसको काम घरबाट गरिरहेको छु । खाद्यान्न खरिद गर्न कुनै समस्या छैन । मैले यो लेखिरहँदा (बैशाख २६ गते) सम्म क्यानाडा देशभरी ६६,००० जना संक्रमित र ४,४०० मृत्यु भइसकेको छ भने मृत्यु भएका मध्ये ७५ प्रतिशत बुढाबुढी रहेका छन । तर म बसिरहेको ठाउँमा लगभग १७,००० जना संक्रमित र लगभग ५५० जना मृत्यु भइसकेको तथ्यांकले देखाइरहेको छ ।

कीर्तिपुर–३ का हाल Canada को Ontario प्रदेशको Brmptom शहरमा रहनु हुने तर नाम उल्लेख गर्न नचाहनु हुने एक महानुभावका अनुसार, यहाँ स्कुल, कलेज, उद्योग धन्दा र व्यापार व्यवसाय बन्द छ भने सार्वजनिक यातायात र खाद्यान्न पसल खुला छ । यहाँको सरकारले ५ जना भन्दा कम मानिसहरु भौतिक दुरी कायम गरी समुहमा वा पार्कमा रहन/घुम्न सक्ने नियम लागु गरेको छ । कुनै पनि मानिसले सरकारको नियम तोडेमा ७५० क्यानाडियन डलर प्रतिब्यक्ति जरिवाना तिराएको देखिन्छ । पछाडि कर दाखिला गर्दा आफ्नो आय बढी देखिएमा आवश्यक नभएमा फिर्ता गर्नु पर्ने गरी यस Crisis मा सरकारबाट सबै नागरिकहरुलाई २,००० क्यानाडीयन डलर सहयोग स्वरुप प्रदान गरिएको छ । सो कार्यका लागि Online वा Telephone बाट भर्न सकिने ब्यवस्था गरिएको छ । एक हप्ताभित्र नै प्रत्येक महिनाका लागि २००० क्यानाडियन डलरको चेक पठाउँछ । यहाँ बन्दाबन्दी भएकोले विद्यालय बन्द भएर स–साना बच्चाहरुलाई घरमा खेलेर समय कटाउन सजिलोका लागि खेलौनाका लागि महिनाको २०० क्यानाडियन डलर प्रति बालक पठाउँछ ।
ध्यान दिनुपर्ने कुराहरुः
१. रुघाखोकी हुँदा जुन हामी बिभिन्न नेपाली पाराको भान्छामा तयार हुने तातोपानी  दैनिक रुपमा पिउने
२. भौतिक वा सामाजिक दुरी कायम गर्ने ।

४.कीर्तिपुरबाट सन् १९९३ मा Germany पुगेका शंकर महर्जनको भोगाइः




शंकर महर्जन
कीर्तिपुर न. पा.१० ( जिफागल, कीर्तिपुर निवासी शंकर महर्जन, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा फर्निचरको व्यवसाय गर्नु हुन्थ्यो ।
हाल परिवार सहित Germany को Frankfort मा Kanchan Craft  नामको हस्तकलाको Wholesale पसल खोली ब्यापार ब्यवसाय गरिरहनु भएको छ ।
Covid-19  विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
ब्यक्तिगत अबस्था भन्नुपर्दा म लगायत मेरो परिवार सबै सुरक्षित छौं । जर्मनी सरकार ले निकालेको Covid-19 नियम पालना गर्दैछु । यहाँ नेपालमा जस्तो Lockdown भनेर बाहिर हिँडडुल गर्न नहुने छैन । यहाँ हिँडडुल गर्न पाइन्छ तर Social Distance maintain गर्नुपर्छ । परिवारसंगै हिँडडुल गर्न पाइन्छ । २० अप्रिल देखि ८०० वर्ग क्षेत्रफल भन्दा मुनिको पसलहरु खोल्न अनुमति दिइसक्यो । सरकारले अनुमति दिए लगतै  यहाँका पसलहरु पनि खोलिसके ।
दैनिक जीबनमा चाहिने बस्तुको पसलहरु तथा बैंकहरु Covid-19 आए पनि नियमित रुपमा जस्तो पहिला खोल्ने गथ्र्याे । यसरी खोलिरहेकोले कुनै पनि दैनिक उपभोग्य बस्तुको अभाब महशुस गर्नु परेन । सुरुका दिनमा मानिसहरु डरले गर्दा खानेकुरा र अन्य सामानहरु चाहिने भन्दा बढी थुपार्नाले सुरुमा अलिकति पसलहरुमा खाली जस्तो देखिएको थियो । अहिले यहाँ पसलहरु पहिलेकै अबस्था जस्तै देखिन्छ ।
यहाँको सरकारले निम्न देखि उच्च स्तरको ब्यक्तिसम्मको सबै जनताको गाँस, बास, कपास अनि स्वास्थ्य उपचार सहित सबै जिम्मा लिएको छ ।

जनताहरुको समस्या अनुसार सहयोग पनि गरेको छ । ब्यापारीहरुलाई सानो देखि ठुलो सम्मका लागि रकम फिर्ता दिनु नपर्ने गरि सहयोग गरेको छ । ब्यापारीहरुको समस्या अनुसार सक्दो बैंकले ऋण पनि दिइरहेको छ । त्यसकारण यहाँ यो कठिन समयमा पनि बेरोजगारीहरु अरु मुलुकमा भन्दा कम देखिन्छ । सामान्य जीवन बिताउनेलाई यहाँ केही समस्या अनुभब गर्नु परेन । ब्यापार घाटा हुने डर र समस्या नभएको होइन, छ तर अरु मुलुकमा भन्दा कम छ ।

नेपालमा धेरै बासी गरेर खाना खाँदैन । दिनहुँ दुई चोटी पकाएर खान्छन् । यहाँ प्राय फ्रिजमा राखेको खाना खान्छ । दिनहँु पकाएर खाने समय पनि हुदैन । उनीहरु अहिले यो नराम्रो हो भन्छन् । त्यसकारण नेपालको मानिसहरुमा यहाँका मानिसहरु भन्दा रोगसंग लड्न सक्ने क्षमता बढी छ । हाम्रो खानामा परम्परा देखि मसलाहरु हालेर खाने पनि एकदम राम्रो छ । यिनीहरुले पनि अहिले हाम्रो जस्तै खाना खान सिक्दैछन् साथै हाम्रो संस्कारहरु पनि सिक्दैछन् । यी हाम्रा संस्कारलाई जोगाइ राख्न अनुरोध छ । कोभिडको समस्या समाधान भएपछि नेपालमा नै बसेर यही व्यवसाय नै Online बाट गर्ने बिचार गरेको छु । धन्यबाद ।

५ कीर्तिपुरबाट सन् २०१८ मा Kuwait पुगेका राम महजर्नको भोगाइः






राम महर्जन
कीर्तिपुर न. पा.–७, भाजंगाल, कीर्तिपुर निवासी राम महर्जन, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा कुकिङ काम गर्नु हुनुहुथ्यो । हाल Kuwait को फरवानीयामा साथीहरुसंग बसिरहनु भएका महर्जन, कुवेतको अलराइमा रहेको ग्राण्ड हाइपर सुपर मार्केटमा Sales man को रुपमा काम गरिरहनु भएको छ ।
Covid-19  विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अनुभब तथा त्यहाँको स्थितिः
म यहाँको आएको २८ महिना भयो ।  यहाँ म बसीरहेको ठाउँमा पूर्णरुपमा बन्दाबन्दी  छैन । यहाँ बेलुका ४ः०० बजे देखि बिहान ८ः०० बजे सम्म मात्र बन्द हुन्छ ।

 यहाँ स्कुल, ट्याक्सी, सार्वजनिक यातायात बन्द छ । स–साना पसल पनि बन्द छ तर ठुला ठुुला सुपर मार्केट खुलिरहेको छ । त्यसकारण म सुपरमार्केटको Sales man भएकोले काममा जानु पर्छ ।  म आज (May 16)  भन्दा १६ दिन अघि सम्म काममा गइरहेको थिएँ । हामी पसलमा जाँदा मास्क, पञ्जा लगाएर जान्थ्यौं र पसलमा बस्दा पनि यसरी नै बस्थ्यौं तर ग्राहकहरु पसलमा आउँदा मास्क तथा पञ्जा केही लगाएर आउदैनथ्यो र खासै रुपमा भौतिक दुरी पनि कायम गर्दैन्थ्यो । हामीले लगाएर आउनुस भन्दा पनि मान्दैनथ्यो । ग्राहकलाई मन दुख्ने गरी नभन्नु भनेर मेनेजरले भन्नुहुन्थ्यो । समाचार अनुसार आजको दिनसम्म यहाँ ६००० जना संक्रमित, १२०० जना निको भएका र ७ जना मृत्यु  भएको देखिन्छ ।

अस्ति (April 17) तपाईसंग कुरा गर्दासम्म स्वस्थ नै थिए । म डराइ डराइ काम गरिरहेको छु । Plane  चल्नासाथ आउने विचार गरिरहेको छु भनेको थिएँ तर आज (May 16)  म १६ दिन अगाडि देखि Quarantine  मा बसिरहेको छु । हामी कोठामा फरक फरक काम गर्ने ६ जना बस्थ्यौं । एक जनालाई सञ्चो नभएपछि  सरकारी अस्पतालमा हामी सबैको PCR test गर्न लग्यो र ९ दिन पछि टेष्टको रीपोर्टमा ५ जनामा पोजिटीभ देखियो तर भाग्यवशमा मेरो रीपोर्टमा नेगेटिभ आयो । अहिले म कुवेतमा Quarantine मा बसिरहेको छु । म कोठाबाट बाहिर गइरहेको छैन । खानाका लागि यहाँ Kitchen Staff ले ढोका बाहिर छोडेर जान्छ । कम्पनीबाट खाना र बस्नको मात्र सुविधा उपलब्ध छ, फलफुल तथा ग्लुकोज आदि अन्य खानाको लागि आफ्नै पैसा खर्च गर्नुपर्छ । एउटै घरको Grond/First floor  का कोठाहरुमा पोजिटीभ भएका बिरामीहरुलाई राखिराखेको छ भने म Second floor को कोठामा Quarantine मा बसिरहेको छु । त्यति व्यवस्थित छैन तसर्थ नेपाल सरकारलाई मेरो अनुरोध छ हामीलाई नेपालमा ल्याउने व्यवस्था गरीदिए हुन्थ्यो । नेपालमा आएर बरु सरकारको जे जस्तो नियम छ त्यस नियम अनुसार बस्न तयार छु ।
धन्यवाद । समाप्त

बिदेशमा रहीअन्य पेशामाकार्यरतअरु कीर्तिपुर बासिन्दाको अनुभब अर्को अंकमा प्रकाशित गर्नेछु । (क्रमशः)

Tuesday, May 19, 2020

भरोसा योग्य बन्दैछन उत्पादनमुलक सहकारीहरु

भरोसा योग्य बन्दैछन उत्पादनमुलक सहकारीहरु





अधिवक्ता 
अनिल आचार्य

समान इच्छा, आकांक्षा र अवस्था भएका व्यक्तिहरु आपसि सहयोगको लागि समान उदेश्य राखि संगठित भई थोरै थोरै बचत संकलनबाट बृहत कोष खडा गरी समूह भित्रकै सदस्यहरु लाई सहुलियत ब्यजदरमा कर्जा उपलब्ध गराई उद्यमी बन्न तथा सदस्यहरुलाई आई पर्ने साना ठुला समस्या टार्न सहकारी संस्था असल माध्यम बनेका छन । बैंक तथा बित्तिय क्षेत्रमा पहुच नभएका ब्यक्तिहरुको लागि आर्थिक कारोबार गर्न सहकारि एक उत्तम बिकल्पको रुपमा स्थापित भएको छ । मुलतः आर्थिक कृयाकलापका लागि गठन गरिने भएता पनि विषयगत आधारमा सहकारी संस्थाहरुलाई बिभिन्न किसिममा बर्गिकरण गरिएको छ । मुख्यतया ग्रामीण क्षेत्रमा गरिबी निवारण, उद्यमशीलता, स्थानिय उत्पादनका लागि बजारको खोजी तथा रोजगार सृजनामा सहकारीको भूमिका निकै महत्वपूर्ण रहेको छ । सहकारी ऐन, २०७४ को दफा २१ मा सहकारी संस्थाले कारोबार, ब्यवसाय, उद्योग वा परियोजना सञ्चालन गर्न सक्ने तथा दफा २(न) मा सहकारी ब्यवसाय भन्नाले सहकारी संस्थाको विनियममा व्यवस्था भए बमोजिम सञ्चालित व्यवसायिक क्रियाकलाप सम्झनु पर्दछ । भन्ने कानुनि ब्यवस्था रहेकोले सहकारी संस्थालाई ब्यवसायिक कारोबार सञ्चालन गर्न निकै सहज बनाएको छ ।

सहकारी ऐन, २०७४ बमोजिम सहकारीलाई बचत तथा ऋण, बहुउद्देशिय तथा विषयगत जस्ता बर्गमा 
बर्गिकरण गरी संञ्चालन गरिएता पनि सबैको साझा उदेश्य भनेको आर्थिक कृयाकलाप सञ्चालन गर्नु हो । यद्यपि बचत तथा ऋणको उद्देश्य भएका सहकारीले सदस्यहरुको बचत संकलन गरी ऋण प्रवाह गर्ने छन भने विषयगतले आ आफ्ना उद्देश्य बमोजिमका काम गरि आर्थिक कृयाकलाप गर्ने छन । बहुउद्देशिय सहकारीले कस्तो प्रकृतिको काम गर्ने भनि ऐनले प्रस्टयाउन सकेको छैन । यस ऐनले कुनै पनि स्थापित वा स्थापना हुन लागिरहेको सहकारीको मुख्य व्यवसाय के हुने, सो पहिल्यै किटान गर्न लगाएको छ । यस पूर्व सहकारीको नाम जे राखेता पनि काम भने बचत तथा ऋणको गर्ने भएकोले अबदेखि नाम अनुसारकै काम गराउन यो प्रवन्ध राखिएको देखिन्छ । न्यूनतम २५ वटा सहकारी मिलेर विशिष्टिकृत सहकारी खोल्दै तोकिएका ठुला ब्यवसाय गर्न पाउने छुट ऐनमा रहेकोले सहकारीलाई ब्यवसायमुखि बनाउन खोजेको प्रष्ट देखिन्छ ।

सहकारी ऐन, २०४८ लागु हुदा बि.स. २०४९ साल सम्म मुलुकमा जम्मा ८३० वटा सहकारी संञ्चालनमा थिए । वि.स.२०७४ मा नयाँ सहकारी ऐन पारित हुदा यो संख्या ३४,००० पुगि सकेको थियो । यस अन्तरालमा सहकारीको संख्या मात्र होइन सहकारी सम्बन्धि कृयाकलाप, चेतना तथा प्रभाव पनि निकै बढि सकेको थियो । सहकारी ऐन,२०४८ ले सदस्यहरु संग संकलन गरेको बचत रकम कहा लगानि गर्ने भनेर कल्पना गरेको देखिदैन । जुन सहकारीहरु उत्पादनमुखि तथा ब्यवसायमुखि छैनन त्यस्ता सहकारीहरुलाई हाल सम्म पनि बचत रकम कहा लगानि गर्ने चिन्ताको बिषय बनेको छ । सहकारीहरु बिच अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा हुदा सदस्यहरु संग चर्को ब्याजदरमा संकलन गरेको रकम कहाँ लगानि गर्ने मुख्य चुनौति बन्न पुग्यो । सरकारसंग प्रष्ट नीति नहुनु तथा अनुगमन फितलो हुने जस्ता कारणहरुले गर्दा सञ्चालकको महत्वकाक्षा बढन गई हाउजिङ्ग लगायतका पूँजीप्रधान क्षेत्रमा हात हालेकोले यसै क्रममा केहि सहकारी डुबेर निक्षेपकर्ताहरुलाइ अलपत्र पारेकोले आज नेपालमा सिंगो सहकारी क्षेत्रलाई नै हेर्ने दृष्टिकाण सकारात्मक हुन सकेको छैन । किसानका उत्पादनको सुलभ मुल्यमा बजारिकरण, कृषि पेशालाई आधुनिकिकरण गर्न , कृषि औजारको बजारिकरण, साना तथा ठुला उद्योग मार्फत बिभिन्न बस्तुहरुको उत्पादन गर्ने जस्ता उद्यमसिल कार्यहरु गरिरहेका सहकारीहरुलाई समेत सोहि दृष्टिकोणले हेर्दा समाजमा उदाहरणिय कार्य गर्ने सहकारीलाई पनि सहज तरिकाले काम गर्न निकै गाह्रो भएको छ । 

सरकारको तिन खम्बे अर्थनीति अन्तर्गत सहकारी एक बलियो खम्बा हो । राष्ट्रको संबृद्धिमा यसको निकै ठुलो योगदान रहेको छ । तथापि सहकारीलाई हेर्ने राष्ट्रिय नीति सकारात्मक हुन सकेको छैन । जुन निकै ठुलो दुर्भाग्य हो । एकातर्फ सरकारको कमजोर नीति र पर्याप्त कर्मचारीको अभावले प्रभावकारी रुपमा निरिक्षण तथा निर्देशन हुन नसक्नु अर्को तर्फ बचतकर्ताहरु पनि सहकारीले गरेको काम हेरेर आर्थिक रुपमा बलियो सहकारीमा बचत गर्नुको साटो कुन सहकारीले १८ देखि २० प्रतिशत सम्म ब्याज दिन्छ भन्दै खोज्दै जाने अवस्थाले गर्दा ब्यवस्थापकिय तथा बित्तिय अवस्था कमजोर भएका सहकारीले ठुलो रकम संकलन गरी रातारात भागेका केहि प्रतिनिधि घटनाहरुले गर्दा आज सहकारीले समाजमा सकारात्मक धारणा बनाउन सकेको छैन । सहकारीप्रति समाजमा बिस्वासको बातावरण बढाउन सबैभन्दा पहिले सहकारीहरुले एक आपसमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा हटाउनु पर्ने छ ।

देशभर छरिएर रहेका सहकारीहरुले उत्पादन गरेका बिभिन्न उत्पादनहरुले समेत बजार नपाएको अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै देशभरका सहकारीहरुको उत्पादन तथा आफ्नो उत्पादनलाई एकीकृत गरी आधुनिक मार्ट तथा डिपार्टमेण्टल स्टोर मार्फत सुलभ मुल्यमा बिक्रि गर्न थालेका केहि सृजनसिल सहकारीको कार्य निकै प्रशंसनिय रहेको छ । आर्थिक उपार्जन तथा रोजगारी सृजनाको दिर्घकालिन लक्ष्य भनेको बस्तु उत्पादन र त्यसको बजारीकरण नै रहेकोले सहकारीको लागि यो सवैभन्दा ठुलो अवसरको रुपमा रहेको छ । प्रयाप्त लगानिको अभावमा ठुला उद्योग तथा फार्म हाउसहरु खुल्न नसकि देशमा बेरोजगारी समस्या बढिरहेको अवस्थामा औद्योगिक बातावरण सृजना गर्न सहकारीको लागि यो स्वर्ण अवसर हो ।  

सहकारीप्रति बचतकर्ताको हेर्ने दृष्टिकोण सकारात्मक बनाउन सरकारको प्रभावकारी नीति, संञ्चालकको असल नियत र बिभागिय जिम्मेवारी लिएका निकायको प्रयाप्त नियमनको खाँचो पर्दछ । बचतकर्ताहरुले सहकारीको छनोट गर्दा बढि ब्याज दिने भन्दा पनि आफ्नै उद्योग ब्यवसाय सञ्चालन गरेका सहकारीलाई बिस्वास गर्दै जानु सुखद पक्ष हो । ब्यवसायिक सहकारीमा बचत सुरक्षित हुनुका साथै आफ्नो उत्पादन समेत बिक्रि गर्न पाउने र आवस्यकिय सामग्रि सुलभ मुल्यमा खरिद गर्न पाउदा शेयर सदस्य तथा बचतकर्ताले अपनत्व महसुस गरेको देखिन्छ । क्रमिक रुपमा सहकारीहरु उत्पादनमुखि हुदा उत्पादनले बजार नपाउने र उपभोक्ताले महगंो मुल्य तिर्नु पर्ने अवस्थाको अन्त्य भइ उपभोक्ताले सुलभ मुल्यमा आवस्यकिय बस्तु खरिद गर्न पाउने बातावरणको सृजना हुदैछ । परिणाम स्वरुप उत्पादनमुखि तथा ब्यवसायिक सहकारीहरु शेयर सदस्यको दैनिक कृयाकलाप संग जोडिदा भरोसा योग्य संस्था बन्दै गएका छन ।  

Sunday, May 17, 2020

त्रि.वि. र कीर्तिपुरको सम्बन्ध



त्रि.वि. र कीर्तिपुरको सम्बन्ध
कीर्तिपुरका जनप्रतिनिधिहरूको के छ विचार ?







नजरराम महर्जन

जमिन खाली गर्नेलाई कारवाही गर्ने भए सबभन्दा पहिले त्रिभुवन विश्वविद्यालय कीर्तिपुरलाई कारवाही गर्नुपर्छ । अनावश्यक रूपमा पटक पटक गरी कीर्तिपुरको ६५०० (छ हजार पाँचसय) रोपनी जमिन लियो । जसमा अहिलेसम्म १५०० (एक हजार पाँचसय) रोपनी मात्र जमिनको सदुपयोग भएको छ । बाँकी ५,००० (पाँच हजार) रोपनी त्यतिकै खाली छ । अझ कतिपय जग्गा धनीले मुआब्जा समेत पाएको छैन । पहिले त नेपालको एकमात्र विश्वविद्यालय त्रिभुवन विश्वविद्यालय हो । अहिले त प्रदेशैपिच्छे विश्वविद्यालय भैसकेका छन । अब त खुल्ला विश्व विद्यालयको अवधारणा आइसकेको छ । अब ती जमिनको सदुपयोग हुने आशा छैन ।

ती खाली जमिनमा यसपाली धान रोप्न जाउँ । लकडाउनले ल्याउने भुखमरीलाई केही कम गर्न सकिन्छ । त्रि.वि. कीर्तिपुरको लागि अभिशाप हो । यही त्रि.वि.का कारण आज कीर्तिपुर पिछडिएको छ । रिंगरोड आउनबाट यही त्रि.वि.ले रोकि दियो । सुन फल्ने खेत सबै खोसी लियो । जसले गर्दा कतिपय कीर्तिपुरवासी सुकुमवासी भएर कीर्तिपुरबाट पलायन भयो । कीर्तिपुरको जमिन लिँदा त्रि.वि.को. हरेक काम र नोकरीमा कीर्तिपुरवासीलाई प्राथमिकता दिने भनिएको थियो । त्यो पनि पुरा गरि दिएन । अहिले त्रि.वि.मा १ प्रतिशत पनि कीर्तिपुरवासी कर्मचारी छैनन् । आपूmले कबुल गरेको वचन पुरा गरेको छैन ।

म सानो छँदा काठमाडौंको ज्ञानेश्वरमा मेरो फुपूको विवाह भएको थियो । उहाँलाई गाउँको फुपू भन्थें । घोडा जात्राको बेला उनै फुपूकहाँ जात्रा हेरेर भोज खान जान्थें । गाउँमा जस्तो खेतवारी थियो । त्यही खेतको बीचमा फुपूको घर थियो । आज ज्ञानेश्वर कति विकास भैसक्यो । हामी कीर्तिपुरेहरू जहाँको तहीँ । गोंगबुँलाई गाउँ भन्थें । आज रिंगरोडले गर्दा हरेक गाउँ शहर भैसक्यो । हामी कीर्तिपुरेहरू कछुवा चालमा शहरतिर जाँदैछौं । हाम्रो खोसी लिएको जमिनलाई बाँझो राखेको ठाउँमा खेती गर्न जाउँ । त्यसो भनेर जमिन खोस्न जाउँ भनेको होइन, केवल खेती मात्र गर्न जाउँ भनेको हुँ । जनप्रतिनिधिहरूको के छ विचार ? हिम्मत छ जनप्रतिनिधिज्यूहरू ?
के छ विचार पाउँ । अर्थात तपाईंहरुको धारणा के छ ?

Friday, May 15, 2020

नखाएको विष–थुनुवाको डायरी—७



नखाएको विष–थुनुवाको डायरी—७


२०६७/०७/०८ (२५ अक्टोवर २०१०) सोमवार—१९औँ दिन
आज नुहाउनको लागि पानी दियो । खाना खाएर नुहाएँ । नुहाएर घाम तापिरहेको बेला हेटौंडाबाट छोरी अनिता र ज्वाइँ समीर आए । सञ्चो विसञ्चोको कुराकानी भयो । के कसरी भयो भनेर ज्वाइँले सोध्नुभयो । मैले भएको यथार्थ घटना सबै बताएँ । मैले छोरीलाई हेरेँ । छोरीको आँखाबाट बलिन्द्रधारा आँशु बगिरहेको छ । आखिर उनी मैले नजान्माएकी भए पनि आफ्नै छोरीलाई जस्तै माया र स्नेह दिँदै आएको थिएँ । उनको बाल्यकाल वीरगञ्जमै बितेको थियो । एस.एल.सी. पास गरेर क्याम्पस पढ्नमात्र उनी काठमाण्डौं आएकी थिइन् । उनी रोएकी देखेर मलाई पनि रुन मन लाग्यो । तर म रोइनँ । मैले आफ्नो मनलाई बलियोसित बाँधेर स्वरलाई काबुमा राखेर भनेँ, “नरोउ न छोरी, तिमी रोएपछि मलाई पनि  रुन आउँछ । म पनि रोई दिऊँ ?”
मैले यति भनेपछि अनिताले आँशु पुछेर मुसुक्क हाँसेको बहाना गरिन् । मैले फेरि भनेँ, “हेर, तिमीहरूले यहाँ मलाई कति दुःख, कष्ट छ होला भन्ठानेका हौला । मलाई यहाँ त्यस्तो कुनै असहज छैन । मलाई आरामै छ । यहाँ समयमा खाने, समयमा सुत्ने गरेको छु । यहाँ मैले एकचोटि खोके मात्र पनि औषधी खुवाउँथे । यहाँ मलाई सबैले माया गर्छन् । मलाई केही तकलीफ छैन ।”
बल्ल छोरी मुसुक्क हाँसिन् । अनि आफ्नो स्वरलाई नियन्त्रणमा राखेर सोधिन्, “अब तपाई कहिले छुट्नु हुन्छ ?”
“खोइ थाहा छैन । पुनरावेदन जाने भनेको छ । त्यहाँबाट सामान्य तारिखमा छुट्न पनि सक्छु होला । नछोड्न पनि सक्छ । हिजो राजनीति गर्दा जेल जानु परेन । अहिले जेल जीवनको अनुभव गर्न पाइरहेको छु । मेरो मुद्दा यति खतरनाक छ कि जतिसुकै पहुँच भए पनि केही गर्न सक्दैनन् । म निर्दोष छु तैपनि एक वर्ष जेल सजायँ भोग्नु पर्ने पनि हुन सक्छ । त्यसैले जेलमा बस्नु परे पनि बस्ने मानसिकता बनाइ सकेको छु ।”

छोरी त झनझन रुन थालीन् । उनलाई यहाँ धेरैबेर राखीराख्नु हुँदैन नत्र मैले पनि आफ्नो रोदन रोक्न सक्दिन होला । त्यही बेला शान्त दाइ आउनु भएको देखेँ । अनि मैले भनेँ, “मेरो शान्त दाइ आउनु भयो । भइगो जाउ छोरी ।” गहभरि आँशु राखेरै छोरी विदा भइन् ।
शान्त दाइ भेटघाट स्थलमा आउनु भयो । सञ्चो विसञ्चोको कुराकानी भयो । म जेलमा परेकोले सबै टोलवासी दुःखित भएका छन् ।

“आफ्नै छोरीजस्तो माया गरी पालेर राखेकाहरूलाई पनि करणी गर्छ र ? ती केटीहरूलाई कसैले केही भन्यो भने तुरुन्तै झगडा गर्न तयार हुने मान्छेले त्यस्तो ग¥यो भन्न ती केटीहरूलाई लाज पनि लागेन । यो बाहिर जिल्लाबाट आएका केटीहरूको कुनै विश्वास हुँदैन । त्यस्ता केटीहरूलाई पालेर तिमीले ठूलो भूल ग¥यौं ।” शान्त दाइले भन्नुभयो ।
“त्यही त भनेको, हेर्नुहोस् न, धर्म गर्न खोज्दा पाप लाग्यो भनेको यही हो ।”
“अब हामीले के सहयोग गर्नुपर्छ ? त्यो संस्थामा जुलुस जानु परे टोलभरिका मानिसहरू लिएर जान्छु ।”
“मेरो निर्दोषिताको प्रमाण न्यायाधीशकहाँ पु¥याउने कोशिस हुँदैछ । अदालतमा जुलुस जानु पर्ने पनि हुन सक्छ ।”
“हुन्छ, हामीलाई खवर गर्नु । हामीले सक्दो सहयोग गर्नेछौं । चिन्ता नलिनु ।” शान्त दाइले भन्नुभयो ।
समय सकियो भनेर हामी छुट्टियौं ।
आजकल मेरो मन रमाउन थालेको छ । यो जेल जीवनलाई अलिअलि आफ्नो अनुकूल बनाउन खोज्दै छु । अहिले त यहाँभित्र धेरै जनासँग चिनजान भैसकेको छ । गफ गर्न साथीहरू भइसक्यो ।
२०६७/०७/०९ (२६ अक्टोवर २०१०) मंगलवार—२०औँ दिन
हिजो छोरी अनिता रोएकी मेरो आँखामा झलझली आइरहेको छ । मैले यहाँ धेरै दुःख पाएको छु भन्ने ठानेर रोएकी होलिन् । मेरो यहाँको स्थिति बारे जानकारी दिन पत्र लेख्ने विचार गरेँ । पत्र लेख्न थालेँ ।

प्यारी छोरी अनिता,
शुभाशिर्वाद, कुशलै छु कुशलताको कामना गर्दछु ।
हिजो ज्वाइँ र तिमी मलाई भेट्न आउँदा म साह्रै खुशी भएको थिएँ । हामी बन्दीहरू ठूलाठूला पर्खालभित्र बसिरहनु पर्दा साह्रै उकुस मुकुस हुन्थ्यो । तिमीहरूले भेट्न आउँदा केही क्षणको लागि मात्र भए पनि हामी आरामले बाहिरी दुनियासँग सम्पर्क राख्न पाउँछौं । यही भेटघाट नै हाम्रो बाहिरी दुनियाँसित सम्पर्क हुने माध्यम हो । तर नजिक आउँदा तिम्रो नयनबाट झरिरहेको बलिन्द्रधारा आँशु बाढी भइ मलाई नै बगाएर लैजाला जस्तो भएको थियो । तिम्रो आँशुले मेरो मुटु छियाछिया पारी दियो । तिमी रोएको देखेर मलाई पनि रुन मन लागेको थियो । तर मुटुमा गाँठो पारेर रोदन रोकेँ । हिजो सपनामा पनि म रोएको थिएँ ।
छोरी अनिता, आकाशको चरीसरि स्वतन्त्र भएर उडि हिँड्ने मान्छे म ! आज एक महिनादेखि भद्रवन्दी गृहमा वन्दी जीवन बिताइरहेको छु । तर बाहिर बसेर तिमीहरूले यहाँ भित्रको बारेमा जति सोचेका छौँ । यहाँ हामीलाई त्यस्तो केही तकलीफ छैन । यहाँ बन्दी गृहभित्र आफ्नै आन्तरिक प्रशासन र नियम कानून छ । त्यो नियमलाई सबैले पालना गर्नुपर्छ । त्यो नियमको पालना गरेन भने दण्डको भागीदार बन्नुपर्छ । यहाँ भित्रको नियम पालना गरेँ भने यहाँ बस्न केही गाह्रो छैन । यहाँ दिसा, पिशाव गर्ने र थुक्नको लागि निश्चित ठाउँ तोकेको छ । त्यसैले यहाँ हरेक ठाउँ सफा सुग्घर छ । यहाँ खेलाडीहरूको लागि भलिवल कोर्ट, वास्केटवल कोर्ट, ब्याडमिन्टन कोर्ट र टेवलटेनिस कोर्ट छन् । यहाँ चेस पनि खेल्न पाइन्छ ।
छोरी, यहाँ राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकाहरू सबै, नाम चलेका राष्ट्रियस्तरका साप्ताहिक तथा मासिक पत्रिकाहरू पढ्न पाइन्छ । शनिवार र अरू विदाको दिनबाहेक विहान १० बजेदेखि साँझ ४ बजेसम्म पुस्तकालय खुल्छ । शनिवार र अरू सार्वजनिक विदाका दिनहरूमा मन्दिरको प्राङ्गणमा बसी पत्रिका पढ्न पाइन्छ । साँझ टी.भी. हलमा टी.भी. हेर्न पाइन्छ । म बस्ने कोठामा पनि प्राइवेट टी.भी. छ । त्यसैले समय गुजार्न गाह्रो छैन । यहाँ धर्मनिरपेक्षताको प्रत्यक्ष अनुभव गर्न पाइन्छ । यहाँ सबै धर्मका मान्छेले आफ्नो आस्थाअनुसार धर्म मान्ने समान हक पाएका छन् । यहाँ मुसलमानहरूको लागि नमाज पढ्ने ठाउँ छ । ईसाईहरूको लागि प्रार्थना गर्ने ठाउँ दिइएको छ । ब्रम्हकुमारी राजयोग सेवा केन्द्र अर्थात ओम शान्ति हल नै छ । मन्दिरमा पूजा गर्नेहरूको लागि दुईवटा मन्दिररू छन् । जहाँ शिव, गणेश, कुमार, सरस्वती, वजरंङ्गवली, सङ्कटा इत्यादि छन् । ती मन्दिरहरूमा दैनिक पूजा गर्न एक जना पुजारी पनि राखेको छ । मन्दिरको सरसफाई र हेरचाह गर्न नाईके पनि नियुक्त गरेको छ ।

छोरी, म चिनी रोगको रोगी हूँ । चिनी रोग कुनै खतरनाक रोग होइन रहेछ । मुख बारेर नियमित औषधी सेवन ग¥यो भने कन्ट्रोलमा राख्न सकिन्छ । यहाँ मलाई चाहिने औषधी यहींबाट निशुल्क दिइन्छ । समय समयमा डाक्टरी परीक्षण पनि हुन्छ । अहिले घरमाभन्दा यहाँ मेरो स्वास्थ्य राम्रो भएको महसुस गरेको छु । घरमा समाजसेवाको लागि यताउता जाँदा खाना खाने समयको ठेगान थिएन न त सुत्ने समयकै ठेगान हुन्थ्यो । घरमा हुँदा राति एघार बजेभन्दा अगाडि कहिल्यै सुतेको थिइन बरु कहिलेकहीँ इन्टरनेट चलाउदा चलाउँदै मध्यरात पनि हुन्थ्यो । यहाँ त्यस्तो छैन । विहान ५ बजे उठ्छु । नित्यकर्म गरेर रेडियो सुन्दै घुम्छु । त्यसपछि चिया पिएर ओम शान्ति हलमा जान्छु । भाइजीबाट मुरली सुन्छु, ध्यान बस्छु । आठ बजेपछि फिल्टरको पिउने पानी थाप्छु । यहाँ विहान ९ बजेदेखि ११ बजेसम्म र बेलुका ५ देखि ७ बजेसम्म खाना खाइसक्नु पर्छ । बेलुका ९.३० बजेसम्म ओछ्यानमा जानै पर्छ नम्बर लागे पछि कुरा गर्न पाईंदैन । शान्त वातावरण भएपछि निन्द्रा लाग्छ ।

यहाँ चिया, कफी, दूध, नास्ता गर्न एउटा होटल पसल छ । हामीले भात खाने भान्सामा प्रत्येक महिनाको एक गते र पन्ध्र गते मासु खान दिइन्छ । आपूmले पैसा तिरेर खाने भए जहिले पनि खान पाइन्छ । हिजो डाक्टरको कोठामा मेरो शरीरको तौल लिएको थियो । मेरो तौल बैसट्ठी किलो रहेछ । वाहिर छँदा उन्साठी किलोमात्र थिएँ । यसरी मेरो तौल त तीन किलो बढिसकेको रहेछ ।
त्यसैले छोरी, मेरो स्वास्थ्यको बारेमा चिन्ता लिनु पर्दैन । मैले मन दह्रो बनाई सकेको छु । हामी कानूनी राज्यलाई मान्छौं । मेरो मुद्दाको फैसला भएको छैन । अहिले म थुनुवा मात्र हुँ । फैसलापछि मात्र म अपराधी हो कि होइन थाहा हुन्छ । न्यायाधीशले प्रमाण नहेरी आँखा चिम्लेर मुद्दाको फैसला गर्नु हुन्न होला । मलाई भ्वाइस अफ चिल्ड्रेन भन्ने एउटा एन.जि.ओ.ले फसाइएको हो । अहिले मुद्दाको पुर्पक्षको लागि थुनामा राखिएको छ । हाम्रा आफन्तहरू, साथीहरू सबैले मलाई निर्दोष ठानेका छन् । मैले सफाई पाउँछु भन्नेमा सबै जना ढुक्क छन् । सबै जना मलाई भेट्न आइरहेका छन ।
आजलाई यति अरूपछि ।
नजरराम महर्जन

यो पत्र बाहिर पठाउन आफ्नो नम्बरको सह नाईकेलाई देखाउनु पर्छ । उहाँले हुन्छ पठाउ भनेपछि गेटमा फेरि देखाउनु पर्छ । गेटवालाले पढेपछि मात्र आफ्नो मान्छेलाई दिन पाइन्छ । त्यसैले मेरो नम्बर ३ नं.का सहनाईके दाइलाई पढ्न दिएँ । उहाँले झर्को नमानिकन पढेर दिनुभयो ।
आज माइकबाट मेरो नाम बोलाइएन । छोरा आउँछ कि जस्तो आशा थियो । यो मन पनि कस्तो ? छोरा प्रत्येक दिन आइरहँदा किन प्रत्येक दिन आउनु परेको जस्तो लाग्थ्यो । आज दुई दिन नआउँदा कहिले आउला जस्तो भइरहेको छ । नरमाइलो महसुस भइरहेको छ ।

मलाई टेन्शन भयो । मलाई टेन्शन भएपछि भोक लाग्छ । चिउरा लिएर होटलमा गएँ । होटलमा छ्वय्ला बनाइ राखेको रहेछ । छ्वय्ला एक प्लेट लिएँ । छ्वय्ला र चिउरा राखेर खान थालेँ । चार चम्चाजति खाएको थिएँ । माइकबाट तीनचोटि मेरो नाम बोलायो । ल को आएको होला भनेर चिउरा कागजले छोपेर होटलमा राखेर ढोकामा गएँ । छोरा र भान्जा पवन आएका रहेछन् । कुराकानी भयो । पुनरावेदनमा जाने भनेको के भयो भनेर सोधें ।

“पुनरावेदनमा जाने पक्का भइसक्यो । हत्तार गर्नु हुँदैन । केही समय लाग्छ ।” छोराले भन्यो, “तपाई चिन्ता नलिनुहोस् तपाईलाई छिटो बाहिर निकाल्ने प्रयासमा छौँ ।”
“यदि मैले सफाइ मात्र पाउने हो भने यहाँ जति दिन बस्नु परे पनि बस्छु ।” मैले भनेँ ।
“जुजुभाइ दाइ र बद्रीलाल अंकल भ्वाइस अफ चिल्ड्रेनमा कुराकानी गर्न जानु भएको थियो । कुराकानीको क्रममा एकछिन त झोकाझोक भयो । पछि कृष्णकुमार कोमल भएर, “हामीले मुद्दा चलाईसकेका छौं । अब फिर्ता लिन मिल्दैन । अबदेखि यो केसमा त्यति ध्यान दिन्न, कसैलाई दवाव पनि दिन्न” भन्यो रे ।”
“गोरखनाथका शिक्षकहरूसँग भेटेर कुरा ग¥यौं ?” मैले सोधेँ ।
“सात जनासँग कुरा गरिसकेँ । बाहिर जिल्लाका एक जना शिक्षक आएको छैन । हामीले मिसिल देखाएर के आधारमा विश्वास लाग्छ भनेको भनेर सोध्दा सातै जनाले एक मुखले भन्यो, “हामीले त नजरराम सरले छोरी जसरी पाली राखेका बच्चाहरूलाई करणी गर्ला भन्ने विश्वास छैन भनेका थियौं । प्रहरीले विश्वास छ भनेर लेखी दिएछ भने ।” पवनले भन्यो ।

“आज ठूलो बा, सरव दाइ, रामकुमारी दिदी, रुद्र, नीलम र लक्ष्मी दिदी अनि म पनि एमाले पार्टी केन्द्रिय कार्यालयमा तपाईंको बारे कुरा गर्न गएका थियौं ।” निरजले भन्यो ।
“अनि कार्यालय सचिवले के भन्यो त ?” मैले सोधेँ ।
“सबै जनाले तपाईंलाई चिन्दो रहेछ । उहाँ त्यस्तो मान्छे नै होइन भन्यो । आज बल्ल थाहा पाएँ । कहाँ कस्तो किसिमको मद्दत गर्न सकिन्छ बुभूmंला भनेको छ ।” निरजले भन्यो ।
    मलाई सहयोग गर्न सबैजना लागिरहेको सुनेर मेरो मन आनन्दित भयो ।
२०६७/०७/१० (२७ अक्टोवर २०१०) बुधवार—२१औँ दिन
खाना खाएर पुस्तकालयमा पत्रिका पढिरहेको बेला माइकबाट मेरो नाम बोलायो । को आएको होला भनेर गएको त साथी रामकृष्ण दुवाल आएको रहेछ । सञ्चो विसञ्चोको कुराकानी भयो । ऊ पनि ०३२ सालमा यो भद्रबन्दी भित्र बसिसकेको थियो । अहिले भित्र कस्तो छ भनेर सोध्यो । मैले सबै कुरो बताउँदा ऊ छक्क भयो ।
कुरैकुराको सिलसिलामा उसले भन्यो, “भ्वाइस अफ चिल्ड्रेनमा कुरा गर्न गएको थिएँ । उनीहरूले त बच्चाहरू जिम्मा लिन भनेको थियो । हामीले ती बच्चाहरू जिम्मा लिने त के अब हाम्रो संस्था नै बन्द गर्ने भन्यौं । यस्ता अनाथ, टुहुरा र असहाय भन्ने कुनै पनि बच्चाहरूलाई सहयोगै नगर्ने भनेर आएँ । अहिले बद्रीलाल कतार गइसक्यो । उसले त्यहाँ डाक्टरलाई सबै कुरो सम्झाउने छ ।’

मैले भित्र होटेलबाट चिया मगाएँ । बाहिरै चिया खाँदै गफ गरिरह्यौँ ।
“मेरो विरुद्ध तीन वटा संस्थाहरू भ्वाइस अफ चिल्ड्रेन, सिविन र सिविस लागेका छन् ।”
“सिविन त गौरी प्रधानको हो । उहाँलाई म सम्झाइ दिन्छु ।” दुवालले भन्यो ।
यसरी रामकृष्णसँग निकैबेर कुराकानी गरेर छुट्टिएर आएँ । एकैछिनमा फेरि माइकबाट बोलायो । गेटमा गएको त साथी कुल वहादुर आएको रहेछ । ऊसँग पनि कुराकानी भयो ।
“म जेल परेको बारे गाउँमा के प्रतिक्रिया छ ?” मैले कुलबहादुरसँग सोधेँ ।
“मिश्रित प्रतिक्रिया छ । हामी आजसम्म आफ्नो खल्तीबाट खर्च गरेर समाज सेवा गरिरहेका छौं । अरूहरू पैसा नआउँने ठाउँमा पाइला नटेक्नेहरूले खान नपाए काम गर्छ र ? भन्छन् ।”
ऊसँग पनि धेरैबेर कुराकानी गरेर छुट्टिएँ ।

Thursday, May 14, 2020

विदेशमा विभिन्न पेसामा रही कार्यरत कीर्तिपुरियनहरुको Covid-19 को अनुभव–२

विदेशमा विभिन्न पेसामा रही कार्यरत कीर्तिपुरियनहरुको Covid-19 को अनुभव–२


नारायण महर्जन
नयाँबजार, कीर्तिपुर

पुनश्चः पहिलो अंकमा प्रकाशित महानुभावहरु र यो अंकमा प्रकाशित महानुभावहरु साथै पछिल्लो अंकमा प्रकाशित हुने महानुभावहरु पनि नयाँबजार क्लबबाट एम्वुलेन्स (Ambulance) खरिद क्रममा सहयोग गर्ने सहयोगीदाताहरु तथा शुभचिन्तकहरु हुनुहुन्छ । सहयोगी, शुभचिन्तक र कीर्तिपुरीयनको नाताले विश्वभर Covid-19 ले मानिसहरुको जनजीवन थिलथिलो पारेको अवस्थामा उहाँहरुको स्थिति जानकारी राख्ने क्रममा उहाँहरुको अनुभव, वस्तुस्थिति र छोटो परिचय सहित तयार पारेको आलेख हो ।

कीर्तिपुरबाट सन् २००६ मा America पुगेका





भरत बाँस्कोटाको भोगाइः  

कीर्तिपुरन.पा.–४, सल्यानस्थान, कीर्तिपुर निवासी भरत बाँंस्कोटा, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा उद्योग बाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय, शाखा अधिकृतको तहमा कार्यरत थिए । २०६३ सालमा अमेरिकामा सपरिवार बसाई सरी जानुभएको थियो । हाल पोर्टल्याण्ड, संयुक्तराज्य अमेरिकामा रही “आवेदकले सेवा सुविधा पाउन सक्ने वा नसक्ने बिषयमा निर्णय गर्ने र निर्णय अनुसार सेवा सुबिधा जारी गरिदिने“मानब सेवा बिशेषज्ञ पदमा कार्यरत हुनुहुन्छ ।

Covid-19 विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
अहिलेको सन्दर्भमा अमेरिका सबैभन्दा बढी प्रर्भािबत मुलुक हो । मैले अफिसमा गएर गर्ने सरकारी काम घरैबाट रिमोटले गर्छु । मेरो श्रीमतिको ब्युटी पार्लर बन्द भएको एक महीना बढी भयो । आम्दानी नभए पनि भाडा र बिलहरु तिर्नै प¥यो । यसको लागी सरकारबाट केहि सहयोग हुने आश्वासन पाएका छौ । छोरा छोरी घरबाट अनलाईन पढ्छन् । भान्छाको लागी चाहिने खाने कुरा र सागसब्जी १०, १२ दिनको लागि पुग्ने एकैपल्ट किनेर ल्याउने गरेका छौ । बिश्वभरीका समाचारहरु खासगरी अमेरिका र नेपाललाई बढी चासो दिएर खुबै हेर्ने गरेका छौ । लकडाउन यता पनि छ । तर बजार जाँंदा र पार्र्कितर गइयो भने सबै मान्छेहरु ६ फूटको फरकमा हिड्छन् ।

नेपाली वा कीर्तिपुरवासीलाई सल्लाह तथा सुझावहरुः (Not as an expert though)९लयत बक बल भहउभचत तजयगनज० अरु देशहरुबाट पाठ सिक्नुहोस । आफुलाई परे पछी मात्र चेत्ने नहुनुहोस् । सरकारले दिएको आदेशलाई कडाइकासाथ पालना गर्नुहोस । टोल टोलमा सेवा पु¥याउने स्वंयमसेवकहरुले पनि आफुलाई सुरक्षित राखेर मात्र अघी बढनुहोस् । यो बेलामा तपाईले आफुलाई सुरक्षित गर्न सक्नु भयो भने मात्र अरुलाई पनि सुरक्षित बनाउन सक्नु हुन्छ ।

सरकारको सबै राजनीतिक तह र प्रशासनिक पदहरुमा बस्नेहरुले  यो बेलामा बढी भन्दा बढी नेतृत्व कला र ब्यबस्थापकीय क्षमता प्रदर्शन गर्नु पर्ने समय भएकोले मानबीय संबेदनशीलतालाई बुझेर ईमान्दारीपूर्वक सार्बजनिक सेवा प्रदान गर्नु पर्ने हुन्छ । कोरोनाले नेपाल र नेपालीलाई दुःख नदेओस् । श्री पशुपतिनाथले हामी सबैको कल्याण गरुन् । सबै सुरक्षित रहनुहोस् । धन्यवाद !

कीर्तिपुरबाट सन् २००४ मा France पुगेका




महेन्द्रराज के.सी.को भोगाइः



कीर्तिपुर न. पा.— ७, भाजंगाल, कीर्तिपुर निवासी महेन्द्रराज के.सी., हाल फ्रान्समा सपरिवार बसीरहनु भएको छ । अहिले फ्रान्सको पेरिस शहरमा बस्देै “आक फ्रेन्च रेस्टुरा“ मा काम गर्दै हुनुहुन्छ ।

Covid-19 विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
हालसम्म म सुरक्षित नै छु । अहिले कोरोना भाइरसको कारणले यहाँ खाद्यान्न पसल, औषधि पसल र बैंक बाहेक सबै पसलहरु बन्द छन् । यहाँको सरकारले मार्च १५ देखि जुन १५ सम्म Shutdown गर्ने निर्णय गरेको छ । यहाँ बन्दले गर्दा जति पनि काम नपाई घरमा बसिरहेका छन् तिनीहरुलाई यहाँको सरकारले ८४५ फ्रेन्च फ्रान्क बेरोजगारी भत्ता उपलव्ध गराउँदै आएको छ । यस अवधिभर जो व्यापार ब्यवसाय गर्दै आएका छन उनीहरुलाई पनि बिद्युत महशुल र कर तिर्न नपर्ने भनेको छ । यहाँ पसलमा जति पनि खाद्यान्न छ, खाने कुराको कुनै कमी छैन तर केवल अभाव छ त मुखमा लगाउने मास्कको । यहाँ अस्पतालमा काम गर्ने मानिसहरुले बाहेक अरुले मास्क किन्न पाइदैन् ।

यतिखेर पेरिस एकदम सुनसान छ । यहाँको सरकारले बाहिर जान त दिएको छ तर अति आवश्यक वस्तुहरु खरिद गर्न मात्र । हामी सामान किन्न जान आउट पेपर (Out paper)  भर्नु पर्छ, के का लागि जाने हो, कहाँ जाने हो सबैकुरा खुलाउनु पर्छ । यो काम मोवाइलबाट पनि भर्न सकिन्छ । बाहिर पुलिसले सोध्दा माथि भरेर प्राप्त भएको अनुमति पत्र देखाउनु पर्छ । पेपर विना भेटिएमा १३५फ्रेन्च फ्रान्क जरिवाना लिन्छ । विद्यालय बन्द भएकोले बच्चाहरुका लागि भिजुअल अनलाइन कक्षा संचालन भइरहेको छ । यो लेख्दा सम्म फ्रान्समा २१३० जना मरिसकेका छन् भने १,६०,००० जना संक्रमित छन र ४०,००० जना निको भएर घर फर्किसकेका छन् । यहाँको राष्ट्रपतिले अस्पताल गएर अस्पतालमा काम गर्ने सवैलाई भेटेर मनोबल बढाउने काम गरेको देखिन्छ । अहिले यो समयमा फ्रन्ट लाइन बसेर ज्यानको बाजी लगाएर काम गर्ने नागरिकलाई सरकारबाट थप पैसा दिने निर्णय गरेको छ । जनतालाई बचाउन दिनरात सरकार लागि परेको छ, साथै यहाँ उपचार गर्न नसकेकालाई बाहिर देशमा पठाएका पनि छन् । तर मेरो देश नेपालको समाचार सुन्छु र पढ्छु दुःख लागेर आउँछ । यस्तो समयमा पनि नराम्रो समाचार सुन्न परिरहेको  छ ।
कीर्तिपुरबाट सन् २००४ मा Japan पुगेका




गौरी महर्जनको भोगाइः



कीर्तिपुर न. पा.—९, नगाउँ, कीर्तिपुर निवासी गौरी महर्जन, विदेश प्रस्थान गर्नु अघिMercantile communications pvt.Ltd  मा कार्यरत थिए । अहिले जापानमा सपरिवार रहीरहनु भएको छ । हाल Chiba prefecture, Kanto region of Japan  मा Plant Specialist को रुपमा Development of light recipe for plant growth (application of LEd lighting in vertical farming and greenhouse)  काम गरिरहनु भएको छ ।

Covid-19 विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
अहिले सम्म यहाँ हामी सुरक्षित नै छौं तर सामान्य जीवनमा जस्तै मानिसहरुसंग सम्पर्कमा हुँदा डर लाग्छ । कोरोना भाइरसबाट सुरक्षित रहन परिवारका सदस्य सबै जना धेरै समय घरमा बसिरहेका छौं । म मार्चको शुरु देखि नै अफिसको काम तभभि(धयचप बाट गरिरहेको छु । हाम्रो अफिसको काम बाहिर रहेर गर्ने न्युन संख्यामा मात्र छन् । खाद्यान्न खरिद गर्न कुनै समस्या छैन । सबै सुपरमार्केटहरु खुल्ला छन् । जापानीज मानिसहरु  Strong safety consciousness, wearing mask, caring othe people गर्छन। जापानीजहरु आफुलाई जति चाहिने हो त्यति मात्र किनेर लैजान्छन, कुनै पनि सामानहरु स्टोर गर्दैनन् , स्टोर गरे भने अरुहरुलाई नपुग्न सक्छ भन्ने कुरामा हरेक मानिसहरुले यहाँ मनन् गर्छन् । यो हामीले पनि सिक्नु पर्ने कुरा हो ।  अन्य मुलुकमा झै यहाँ बाहिर जान कडा गरिएको छैन र जाँदा पनि जरिवाना लगाउदैन् तर यहाँ सरकारले बाहिर नजान अनुरोध गरिरहेकै हुन्छ । यस Crisis मा सरकारबाट सबै नागरिकहरुलाई १,००,००० (जापानी ऐन) रुपैया सहयोग स्वरुप प्रदान गरेको छ ।

ध्यान दिनुपर्ने कुराहरुः (not as an expert though)
१. पसल वा सुपरमार्केट अगाडि स्यानीटाइजर राख्ने ।
२. पसल जाँदा लिएर जाने बास्केट वा झोला नियमित रुपमा स्यानीटाइजेसन गर्ने ।
३. पसले वा क्यासीयरसंग भौतिक वा सामाजिक दुरी कायम गर्ने ।
४. घरको ढोकामा नैै स्यानीटाइजरको व्यवस्था गर्ने
५. बाहिरबाट घर आउनासाथ हातधुने र घाँटी गर्गल गर्ने ।
६. अरुको सुरक्षामा पनि ध्यान दिने ।

कीर्तिपुरबाट सन् २०१८ मा Sweden  पुगेका

राजन महर्जनको भोगाइः
 
कीर्तिपुर न. पा.—८, सिकुछें, पाँगा, कीर्तिपुर निवासी राजन महर्जन, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा Civil Engineer को रुपमा Innovative Design concern Pvt.Ltd, Lalitpur and Morphogenesis consultant Pvt. Ltd, Kathmandu  मा कार्यरत थिए ।
हाल Sweden मा आफु एक्लै रहीरहनु भएका महर्जन, १ वर्षे Master cource लागि Linnaeus University  Project assistant ,मा अध्ययन गर्दै सोही  University मा Project assistant रुपमा कार्यरत हुनुुहुन्छ ।
Covid-19 विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
जुन दिनदेखि स्वीडेनमा कोभिड Outbreak भयो त्यही दिनदेखि यहाँको सरकारले व्यक्तिगत स्वास्थ्य बारे सचेत रहन साथै सामजिक वा भौतिक दुरी कायम गर्न अनुरोध  जारी ग¥यो । ५० जना भन्दा बढी मानिसहरु जम्मा हुन नपाउने सुचनासमेत जारी ग¥यो र कुनै ब्यक्तिमा कोभिडको सामान्य मात्र लक्षण देखिएमा पनि घरमा बस्न अनुरोध गरीयो ।
यो लेखिरहेको समयसम्ममा स्वीडेनमा १३,८२२ जना संक्रमित र १५११ जना कोभिडको कारण मृत्यु भएको देखिन्छ । यहाँ सवैभन्दा धेरै संक्रमित ठाउँ Stokholm region हो ।
यहाँ स्वीडेनमा बन्दाबन्दी (Lockdown) गरेको छैन् । यद्यपी School समेत बन्द गरेको छैन् । तर यहाँ बिद्यार्थीहरुलाई Online class सुरु गरी घरमा बिद्यार्थीहरुलाई ब्यस्त बनाइ राखेको देखिन्छ । स्वीडेनमा संक्रमित हुनबाट जोगाइ, संभव भएसम्म जोखिम समुहबाट टाढा राख्ने रणनीति अवलम्बन गरेको देखिन्छ । भ्याक्सिन नबनुन्जेलसम्म बन्दाबन्दीमा राख्न गाह्रो हुने र अर्थतन्त्र ह्रास नहोस भन्ने खातिर उनीहरुको प्रशासनले herd immunity वा  flock immunity  सिद्धान्तबाट नियन्त्रण गर्न खोजिएको छ । (नेपालमा यो विधि संभव हुदैन किनभने यो अत्यन्त राम्रो स्वास्थ्य सुविधा भएका देशमा मात्र संभव हुन्छ ।) यहाँका जनताहरु सरकारको सूचनालाई सकारात्मक रुपमा लिन्छन । हिजोका दिनहरुमा भन्दा आजकल बस, रेल, सुपरमार्केट र रेष्टुरेन्टमा मानिसहरुको भीड न्युन छ । अन्र्तराष्ट्रिय उडान ज्यादै कम छ । घरमा नै बसेर काम गर्न प्राथमिकता दिएको छ । तर शिशु स्याहार केन्द्र, निमार्ण कार्य र सार्वजनिक कार्यालयहरु संचालनमा रहेका छन् ।
मेरो तर्फबाट सुझावहरुः (not as an expert though)
१. हरेक क्रियाकलाप सावधानीपूर्वक गर्नु नै मूख्य रोकथाम हो ।
२. जोखिम समुह प्राथमिकरण गर्ने (जस्तैः रोग सहितका बृद्ध मानिसहरु, चिनी रोगी, मुटु रोगी तथा उच्च रक्तचापका आदि मानिसहरु) यिनीहरुलाई बिशेष निगरानीमा राख्ने ।
३. इच्छा अनुसारको रचनात्मक कार्य गरेर घरमा नै बस्ने
४. यो रोगलाई म जित्न सक्छु भन्नेमा विश्वस्त हुने तथा सकारात्मक सोच राख्ने ।
५. दिनदिनै बेसार र ज्वानोको उमालेर पानी सेवन गर्ने ।
कीर्तिपुरबाट सन् २०२० मा Portugal पुगेकी





सञ्जु आचार्यकी भोगाइः


कीर्तिपुर न.पा.—२, ट्यांगला फाँट, कीर्तिपुर निवासी श्रीमती सञ्जु आचार्य, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा गोरखनाथ माध्यमिक विद्यालयमा अंग्रेजी बिषयको शिक्षिकाको रुपमा कार्यरत हुनुहुथ्यो ।
अहिले Portugal मा भाई बहिनीहरुका साथ बसीरहनु भएकोछ । हाल Potugal कोीगश  de Tavira मा Armazem Abilio justo as a packer मा काम गरिरहनु भएको छ ।

Cvid-19 विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
म पोर्चुगलमा आएको एक बर्ष समय पनि भएको छैन । सम्पूर्ण विश्वमा नै कोभिड–१९ ले दुःखदायी वा दयनीय अवस्था ल्याएको छ । यहाँ छिमेकी देशहरुको पनि दयनीय अवस्था छ तर यहाँ हामी सुरक्षित छौं । झण्डै एक महिना काम गर्न पाएको थिएन । बिदेशमा काम नगरी पैसा पाउदैन त्यसैले अहिले फेरि काम गर्न सुरु गरें । होटेलहरु, रेष्टुरेन्टहरु पूर्णरुपले बन्द छन् । यतिखेर यहाँ Commercial season को रुपमा लिइन्छ  किनभने यो पर्यटकीय क्षेत्र हो । यहाँ बन्दाबन्दीको कारणले गर्दा प्रायसः काम गर्ने मानिसहरुको आर्थिक स्थिति नाजुक भएको छ  । जो मानिसहरु होटेल र रेष्टुरेन्टमा काम गर्नेहरु पनि आजभोली कृषि क्षेत्रमा काम गर्न गएको देखिन्छ जस्तैः खेत खन्ने, फलफुल प्याकिङ आदि ।
यति नै धन्यवाद ।
समाप्त
बिदेशमा रही अन्य पेशामा कार्यरतअरु कीर्तिपुर बासिन्दाको अनुभब अर्को अंकमा प्रकाशित गर्नेछु । (क्रमशः)

Wednesday, May 13, 2020

कीर्तिपुरमा नयाँ बजार क्लव र खेलकुद


कीर्तिपुरमा नयाँ बजार क्लव र खेलकुद



प्रदीप महर्जन
कीर्तिपुर नयाँ ब्जारमा वि. सं. २०३७ सालमा त्यहाँका युवाहरुको समूहले आप्mना साथीहरु वीच खेलकुद गतिविधिहरु सञ्चालन गर्ने एवं संगगठत हसने हद्देश्यले स्थापना गरेको क्लव हो नयाँ बजार क्लव ।तात्कालिन समयमा फूटबल कृयाकलापलाई प्रमुखता दिंदै गतिविधि गर्दै आएको यस क्लवले कीर्तिपुर क्षेत्रका सम्पूर्ण प्रतिभावान खेलाडीहरु सिमेटेर वि. सं. २०४० साल तिर संस्थापक अध्यक्ष स्व. सुरेश महर्जजनको नेतृत्वमा शहिद स्मारक पूmटबल लिग प्रतियोगिता ूडिू डिभिजनमा सहभागिता जनाएको पाइन्छ । यसका साथै स्थानीय प्रतियोगितामा भाग लिने र खुल्ला पूmटबल प्रतियोगिताहरु आयोजना गर्नुका साथै तालिमहरु सञ्चालन गरेको पाइन्छ । पूmटवल बाहेक भलिवल, टेवलेनिस, व्याडमिण्टन, चेस, क्रसकण्टी दौड, आदि खेलहरुमा पनि सहभगिता जनाउने गरेको पाइन्छ । भूतपूर्व अध्यक्ष प्रकाश महर्जनका अनुसार पैसा अभावका कारण पूmटबल तथा बास्केटवल प्रतियोगिताहरुमा भाग लिन जान र बल तथा ड्रेस खरिद गर्न सदस्यहरुबाट मात्र पैसा उठाएर नपुगेर चन्दा संकलन गर्ने, नाखे नाच नचाउने गठेमंगलको दिनमा जगात लिने गरेको बताउनु भयो ।


क्लवका पदाधिकारीहरु एवं सदस्यहरुको परिपक्वता सँगै यस नयाँ बजार क्लवले खेलकुद क्षेत्रमा मात्र सिमित नरही सामाजिक, साँस्कुतिक, वातावरण, स्वास्थ्य, शिक्षा चौतर्फी क्षेत्रमा यसले कार्यक्रमहरु गर्दै अगाडी बढेको पाइन्छ । यस क्लवले विशेषत २०४६ साल पश्चात क्लवलाई खेलकुद क्ष्ेत्रमा मात्र सिकित नराखि चौतर्फी क्षेत्रमा कार्यक्रहरु गरेको पाइन्छ । यतिवेला देखि नै क्लवलाई व्यवस्थि तगर्दै सदस्यहरुको दक्षता अनुसार कार्य जिम्मेवरी र्दिदै कार्यक्रमहरु समदन गर्दै आएको पाइन्छ ।

नयाँ बजार क्लवका बर्तमान अध्याक्षका अनुसार हाल कीर्तिपुर नगरपालिका भित्रका १२ जना आजिवन सदस्य सहहित कूल १४२ सदस्यहरु भएको जनाउनु भएको छ । हालमा नयाँ बजार क्लवको मूख्या जिम्मेवारीको रुपमा आप्mनै सक्रियतामा सञ्चालन गरेको कीर्तिपुर एम्वुेन्स २०५० साल देखि निरन्तर सञ्चालन गरी जनताहरुलाई सेवा प्रदान गर्दै आएको छ ।

नयाँ बजार क्लवर खेलकुद कै कुरा गर्दा आफ्नो क्लवलाई ूएू डिभिजन सम्म पुयाउन नसकेता पनि धेरै ूएू डिभिजन मा खेल्ने खेलाडीहरु उत्पादन गरेको पाइन्छ । जस्मा प्रदिप महर्जन, राजकुमार भट्टराई, सुरेश मर्जन, कृष्ण महर्जन, यज्ञ शहादुर श्रेष्ठ, इन्द्रमान महर्जन, प्रविन महर्जन, सञ्जय डंगाल, हरिशरण महर्जन, प्रल्हाद महर्जन, पुरुषोत्तम महर्जन, कविर श्रेष्ठ पर्दछन् त्यस्तै महिला तर्फ रक्ष्ट्रिय पूmटबल खेलाडीहरुमा उषा महर्जन, बबिता अमात्य र संगिता महर्जन छन् भने टेवल टेनिस खेल तर्फ पनि राष्ट्रिय स्तरका प्रतिभावान खेलाडीहरु प्रकास महर्जन, शंकर थापा, पूर्ण डंगोल, नारायण महर्जन उत्पादन गरेको पाइन्छ । ब्याडमिण्टन तर्फ इश्वरमुनी बज्रचार्य जस्ता प्रतिभावान खेलाडी तयार गरेको छ । नेपालमै बास्केटबल खेलको विकास एवं प्रचार प्रशार गरेर नयाँ बजार क्लवले इतिहास इतिहास कायम गरेको पाइन्छ । यस खेलमा यस क्लवले थुप्रै राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रि खेलाडि एवं पदाधिकारीहरु उत्पादन गरेर राष्ट्रलाई नै गुण लगएको छ । यसका खेलाडीहरुमा हरी नरायण महर्जन, दिनेश चन्द्र नकर्मी, कृष्ण महर्जन, सन्तोष तिमिल्सिना, राजमान सिंह, प्रज्वल महर्जन, वीजय प्रकास महर्जन, किरण महर्जन, विकु महर्जन, सुधिर महर्जन, रविन्द्र महर्जन, शशिर महर्जन, सुन्दरलाल महर्जन, राज कुमार महर्जन जस्ता महत्वपूर्ण खेलाडीहरु उत्पादन गरेका थिए भने दिनेश चन्द्र नकर्मी नेपालकै प्रमुख प्रशिक्षक छ भने विकु महर्जन राष्ट्रिय प्रशिक्षक र राजकुमार महर्जन नेपालको एक मात्र अन्तराष्ट्रिय रेफ्री रहेको छ । त्यस्तै अन्य खेलाडीहरु पनि नेपालको विभिन्न कलेज स्कूलहरुमा बास्केटबल प्रशिक्षक तयार गरी पठाएका छन् । एक हिसावले भन्ने हो भने त्यतिखेर नयाँ बजार क्लव र बास्केटबल एक अर्काको पर्याय नै बनेको थियो । वि. सं २०५२ सालमा पहिलो पटक गठन भएको नेपाल बास्केटबल संघको अध्यक्ष पदमा यस क्लवका सल्लाहकार प्रा. डा. श्रीकृष्ण श्रेष्ठ र महासचिव पदमा प्रदिप महर्जन नियुक्त भएको बाट पनि यो कुरा पुष्टि हुन्छ ।

त्यस्तै सोही सालमा गठन भएको नेपाल खोखो संघको अध्यक्ष पदमा अर्का सल्लाहहार प्रा. डा. रामकृष्ण महर्जन नियुक्त हुनु भएकोबाट नयाँबजार क्लव खेलकुदमा निकै अगाडी भएको प्रष्ट देखिन्छ । नयाँ बजार क्लवले विगत देखि हाल सम्म गर्दै आएका कृयाकलापहरु
१. सन् १९८७ ( २००७ विद्यालय छात्रबृत्ति, क्ीऋ स्वर्ण पदक वितरण, हाजिरी जवाफ, निवन्ध, हिज्जे प्रतियोगिता
२. १९८९ ( २००५ विद्यालय स्तरीय तथा खुल्ला क्रस कण्ट्री प्रतियोगिता
३. सन् १९८६ ( १९९२ अन्तर विद्यालय एवं खुल्ला पूmटवल प्रतियोगिता ताथा तालिम
४. सन् १९९० ऋजष्मिचभलुक मबथ, क्बखभ तजभ ऋजष्मिचभल च्बअभ
५. सन् १९९०( २०१२ नियमित रक्तदान कर्याक्रम व्लड डोनर्स क्लवबाट सम्मानित
६. सन् १९९२ ( १९९७ अन्तर विद्यालय बास्केटबल प्रतियोगिता सञ्चालन एवं तालिम
७. वि.सं. २०५२ क्लव स्तरीय राष्ट्रिय बास्केटबल प्रतियोगिता सह आयोजक र क्लव
च्याम्पिियन
८. सन् १९९३,१९९४ दाँत र आँखा शिविर
९. सनु २०१२ खुल्ला बास्केटबल प्रतियोगिता
१०. सन् २००५ कीर्तिपुर मै पहिलो पटक पूmटसल प्रतियोगिताको आयोजना
११. १९९४ देखिहाल सम्म निरन्तर कीर्तिपुर एम्वुलेन्स सञ्चालन
१२. सन् २०१६ देखि शव बाहन सञ्चालन

विगतमा यती धेरै खेलकुद गतिविधि गर्दै आउको नयाँ बजार क्लव पनि हालका दिनमा कुनै खेल गतिविधिहरु गरेको देखिदैन जुन कीर्तिपुरको खेलकुद  क्षेत्रको लागि निराशाजनक स्थिति रहेको छ । आगामी दिनहरुमा सो क्लबका पदाधिकारीहरुले मात्र एउटा एम्बुलेन्सलाई निरन्तरता दिनेबाहेक विगतमा गरेका खेलकुद कृयाकलापहरुलाई पनि निरन्तरता प्रदान गर्छ भन्ने खेल प्रेमीहरुको आशा रहेको छ । नयाँ बजार क्लवका बर्तमान पदाधिकारीहरु
१. अध्यक्ष ईश्वर मुनी बज्राचार्य
२. उपाध्यक्ष शम्भु महर्जन
३. सचिव किरण महर्जन
४. सहसचिव कृष्ण गोपाल महर्जन
५. कोषध्यक्ष ज्ञानदेव महर्जन
६. सदस्यहरु कवी महर्जन,
रविन्द्र महर्जन,
राजकुमार महर्जन,
दिनेश चन्द्र नकर्मी,
 दिपेन्द्र आचार्य,
 कृष्ण महर्जन,
सन्तोष तिमिल्सिना,
 राजमान सिंह


Friday, May 8, 2020

विदेशमा चिकित्सा पेसामा रही कार्यरत कीर्तिपुरियनहरुको Covid-19 को अनुभव

विदेशमा चिकित्सा पेसामा रही कार्यरत कीर्तिपुरियनहरुको Covid-19 को अनुभव





नारायण महर्जन
नयाँबजार, कीर्तिपुर

विश्वका धेरै जसो देशहरु चाहे त्यो विकसित तथा अविकसित होस्, बि.सं. २०७६ पौषदेखि चीनको उहान प्रान्तबाट शुरु भएर महामारीको रुपमा फैलिरहेको Covid-19 रोगबाट आक्रान्त भइरहेको अवस्था छ ।

यो रोग उत्पन्न भएको यति छोटो समयमा जुन उग्र रुपमा संक्रमण फैलिएर संसार भरि यसले भय त्रास फैलाएको छ जसकारण यसको संक्रमणबाट बच्न बिश्वका कतिपय देशमा बन्दाबन्दी Lockdown, कतिपय देशमा Shutdown तथा कतिपय देशमा Emergency लागु गरिरहेको अवस्था छ । यस परिस्थितिमा हामी पनि विश्वको एक सदस्य देश रहेको नाताले नेपाल पनि यो रोगको भय र संत्रासबाट अछुटो छैन । तर पनि कोरोना भाइरस उत्पत्ति देश चीन, युरोपका देशहरु र अमेरिका आदि देशहरुमा महामारीको रुपमा जुन  समस्याको घेरामा रहेको छ त्यस किसिमको अवस्था हाम्रो देशमा छैन र त्यो अवस्था नहोस हामी कामना गर्न चाहान्छौं । 
सामान्यतया मानिसहरु एक ठाउँबाट, हरेक पक्षबाट राम्रो वा सुविधा भएको अर्को नयाँ ठाउँमा बसाइ सराई भइरहेको हुन्छ । यो एउटा जनसांख्यिकीय प्रक्रिया पनि हो । बसाइ सराई हुनु मानवीय स्वभाव पनि हो किनभने मानिस चाहाना हरेक समयमा अग्रपथमा लम्किन खोज्ने र नयाँ कुराको खोजीमा रहेका हुन्छन ।

यसै क्रममा हाम्रो देशमा रोजगारको अभाव वा गुणस्तरीय शिक्षा साथै समय सुहाउँदो शिक्षाको कमी महशुस गरी वा व्यक्तिको क्षमता भन्दा राजनीतिक शक्तिको पहुँचको आधारमा अवसर पाइने आदि भएकोले आफ्नो भविष्य सुनिश्चित गर्न नेपालीहरु विदेशिन वाध्य भएका छन् भन्दा अतियुक्ति नहोला । यसैक्रममा नेपालको राजधानी काठमाडौबाट ६/७ की. मी. दक्षिण पश्चिममा रहेको कीर्तिपुर नगरपालिकाबाट पनि थुप्रै मानिसहरु बिदेशिएका छन, कोभिड—१९ बाट संसार अक्रान्त भएको यस परिस्थितिमा कीर्तिपुर नगरपालिका जन्मी हुर्केका कीर्तिपुरबासी साथीहरु, दिदीबहिनी तथा दाजुभाईहरु बिश्वका बिभिन्न देशमा रोजगारको सिलसिलमा वा अध्ययनका लागि वा स्थायी बसोबासकै रुपमा रहनु भएका छन् । Covid-19 विश्वभरि फैलिएपछि यस क्षेत्रबाट विदेश भूमी (अमेरिका, बेलायत, अष्टे«लिया, क्यानाडा)मा बसेर चिकित्सा क्षेत्रमा कार्य गरी जीवनयापन गरिरहेका कीर्तिपुरीयनहरुको अवस्था र अनुभव बारे बुझ्न केही प्रश्नहरु पठाइ उहाँहरुवाट नै लेखी पठाउनु भएको उहाँहरुको भोगाई र अनुभव जस्ता तस्तै पस्किन खोजिएको छ ।

१. कीर्तिपुरबाट सन् २००६ मा अमेरिका पुगेकी कबिता महर्जनको भोगाइः







कबिता महर्जन
कीर्तिपुर न. पा.–९, नयाँबजार, कीर्तिपुर निवासी श्रीमती कबिता महर्जन, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा त्रिविवि शिक्षण अस्पताल, महाराजगंजमा कार्यरत थिइन् । २०६२सालमा अमेरिकामा सपरिवार जानुभएको थियो । हाल अमेरिकाको टेक्सास राज्यको केलरमा रही Texas Health Arlington Memorial Hospital मा Rgistered Nurse को पदमा कार्यरत छिन् ।

Covid-19 विश्वभरि फैलिए पछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः अहिलेको सन्दर्भमा विश्वमा अमेरिका नै कोरोना भाइरसबाट सवैभन्दा बढी प्रभावित मुलुक हो । तर आजकोे समयसम्म म जहाँ बसिरहेको छु (Texas,Keller)  मा न्युयोर्क, क्यालिफोर्निया, फ्लोरिडा स्टेट जस्तो अत्यधिक संक्रमण छैन् । सिंगो अमेरिकामा लगभग ११,५०,००० जनसंख्यामा संक्रमित भइ लगभग ६५,००० जना मृत्युबरण गरि सक्दा पनि यस ठाउँमा १५०० जना संक्रमित र लगभग २०० मृत्यु भएको पाइएको छ । मेरो काम अस्पतालमा भएको कारणले मलाई बिदा छैन । दिनहुँ नै जानु पर्छ । मेरो अस्पतालमा म सर्जरी वार्डमा काम गर्छु म जुन वार्डमा काम गर्छु त्यस वार्डमा यो कुरा लेखिरहनु भन्दा केही दिन अघि कोरोना पोजिटिभ ९१ वर्षका एक महिला विरामीलाई नै केयर गरिहेको थिएँ । दुर्भाग्यवस हाल उनी वितिसके उक्त समयमा म अस्पतालबाट उपलब्ध साधन PPE लगाई सेवामा रहन्थे । सो रातको ड्युटी सेवा पछि बिहान म आफ्नै सवारी साधन चलाएर आफ्नै घर आउँछु । हरेक दिन घरमा पुगी लगाएको लुगा फेरी नुहाइ धुवाइ गरी दैनिक रुपमा गाडीलाई स्यानीटाइजेसन गरी आफु पनि स्यानीटाइज्ड भइ घरमा साना नानीहरु साथै परिवारबाट अलग रुपमा अलग्गै कोठामा बसीरहेको छु । मेरो दैनिकी यसरी बिताइरहेकी छु । मेरो श्रीमानको पनि Construction Engineering  सम्वन्धी काम Essential काम अन्तर्गत यहाँको सरकारले राखेको कारणले उहाँ पनि दैनिक नै अफिसमा गइरहनु भएको छ । छोरीहरुको स्कुल बन्द भएकोले घरमा नै बस्छन् । यहाँ हामी सपरिवार भगवानको कृपाले स्वस्थ नै छौं ।

सुझावः १. कोरोना—१९ बाट बिजय पाउन सरकारले आफ्नो परिवेश अनुसार तयार गरेको Coronavirus disease (Covid-19) advice for the public (कोरोना भाइरस रोग सम्वन्धी सुझावहरु) नागरिकले मान्नु पर्छ वा सो निर्देशन पछ्याउनु पर्छ ।
२. कोरोना भाइरस लाग्न नदिन ब्यक्तिगत र पारिवारिक सतर्कता अपनाउनुको साथसाथै आफुमा (Will power)  आत्मबल पनि बलियो हुनुपर्छ (बनाउनु पर्छ) ।

२. कीर्तिपुरबाट सन् २००४ मा बेलायत पुगेकी बीणा महर्जनको भोगाइः 




 

बीणा महर्जन
कीर्तिपुर—९, नयाँबजार, कीर्तिपुर निवासी श्रीमती बीणा महर्जन, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा मिसन अन्तर्गत संचालनमा रहेको पाटन अस्पतालमा कार्यरत थिइन् । हाल बेलायतमा सपरिवार रहीरहनु भएको छ । हाल बेलायतको 10 Chitten close Brinsfield Qxford University Hospital  मा रही John Redcliffe NHS Trust Oxford University Hospital Staff Nurse को पदमा कार्यरत छिन् ।
कोभिद–१९ विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
हालसम्म म स्वस्थ नै छु । तर मेरो परिवारमा दुर्भाग्यवस मेरो श्रीमानलाई कोरोनाबाट संक्रमित भइ लक्षणहरु देखापरेको छ । उहाँलाई म र छोराछोरीबाट अलग वा आइसोलेट गरेको छु । यो लकडाउन र आइसोलेसनमा बस्न गाह्रो भएको अनुभब गरिरहेको छु ।
सुझावहरुः
१. शारीरिक तथा मानसिक रुपमा बलियो हुनु पर्ने साथै  सकारात्मक रहनु जरुरी छ ।
२. व्यक्तिगत सरसफाई यसबारे आफुले जानेको अरुलाई  कजबचभ गर्नु जरुरी छ ।
३. सामाजिक दुरी कायम गर्न जरुरी देख्छु ।
४. नियमित रुपमा घर तथा बारम्वार छुने सामानहरुलाई  Clean and disinfect  गर्न जरुरी छ ।

३. कीर्तिपुरबाट सन् २००५ मा बेलायत पुगेकी दानमाया महर्जनको भोगाइः 



दानमाया महर्जन
कीर्तिपुर— ८, ढोकासी, पाँगा, कीर्तिपुर निवासी श्रीमती दानमाया महर्जन, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा त्रि वि वि शिक्षण अस्पताल महाराजगंजमा कार्यरत थिइन् । हाल बेलायतमा सपरिवार रहीरहनु भएको छ । हाल बेलायतको चाल्टन, साउथ इष्ट लण्डनमा रही  Lewisham and Greenwitch NHS Trust (Queen Elizabeth Hospital)  मा Critical Care Nurse को पदमा कार्यरत छिन् ।
Covid-19 विश्वभरि फैलिए पछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
म १४ बर्ष देखि बेलायतको नेसनल हेल्थ सर्भिसमा काम गर्दै आएको छु । अहिले कोभिड २०१९ वा कोरोना भाइरसको संक्रमणले विश्व नै त्रसित छन् । कोरोना भाइरस संक्रमणले गर्दा एकै दिनमा हजारौं हजार मानिसहरुले ज्यान गुमाइरहेका छन् । म एक जना नर्सको नाताले कोरोना भाइरसको संक्रमित बिरामीहरुको स्वास्थ्य उपचारमा सलंग्न हुँदै आइरहेकी छु । भाइरसको संक्रमणले संसार भरि नै अस्पतालमा संक्रमित बिरामीहरुको ओइरो लागेको र मरिरहेको समाचार सबैलाई अवगत नै छ ।

यस्तै गरी बेलायतमा म काम गर्ने अस्पतालमा मेरो विभाग (आसीयु) मा मात्र एक महिनामा (१८ मार्च–१७ अप्रिल २०२०) १०० जना बिरामी उपचारका लागि भर्ना भएको छ । जस्मा ८१ जना कोभिड भाइरसबाट संक्रमित थिए । त्यसमा २५–८६ बर्ष सम्मको थिए भने ६१ जना पुरुष र २० जना महिला थिए । प्रायःजसो बिरामीहरुमा पहिला देखि नै डायबेटीज, उच्च रक्तचाप र स्वास प्रस्वास समस्या पाइएको छ । यसवाट के भएको पाइन्छ भने कोरोना भाइरसबाट जो कोहीलाई पनि संक्रमण हुन सक्छ तर माथि उल्लेखित स्वास्थ्य समस्या भएका मानिसहरुलाई छिटै संक्रमण भएको मैले देखें । म अस्पतालमा एएभ् लगाएर सेवा गरिरहेको छु । यो पनि लगाउने र फुकाल्ने निश्चित नियम हुन्छ । लकडाउनको ३ हप्ता पछि नै विरामीको चाप कम भएको महशुस गरिरहेको छु ।

घर आएपछि सबैभन्दा पहिला आउने बितिकै नुहाइ धुवाई गरी अस्पताल जाँदा लगाएको लुगा फेरेर छुट्टै राख्छु । खाने बस्ने काम अलग्गेै गरिरहेको छु । परिवारसंग अलग बसिरहेको छु । अहिलेसम्म हामी सबै परिवार स्वस्थ नै छौं ।
सुझाबहरुः
१. धेरै मानिसहरुसंग भेटघाट नगर्दा राम्रो
२. सरकारले टोकिएको लकडाउनको नियम पालना गर्नु राम्रो
३. सामाजिक दुरी कायम गर्नुपर्ने
४. घरबाट बाहिर गएर आएपछि हातखुट्टा सफासंग धुनु पर्ने
५. लक्षण देखापरेको शंका लागेमा तुरुन्तै अस्पतालमा जाने ।

४.कीर्तिपुरबाट सन् २००७ मा अष्टे«लिया पुगेका हर्षमान शाक्यको भोगाइः 



हर्षमान शाक्य
कीर्तिपुर—१०, नयाँबजार, कीर्तिपुर निवासी हर्षमान शाक्य, विदेश प्रस्थान गर्नु अघि नेपालमा बन अधिकृतको रुपमा Nepal Agricultural Foundation  मा कार्यरत थिए । हाल अष्टे«लियामा सपरिवार रहीरहनु भएको छ । हाल अष्टे«लियाको सिड्नीमा रही Blacktown ospital, Sydney  मा Registered Nurse को पदमा कार्यरत छ ।
Covid -19  विश्वभरि फैलिएपछि ब्यक्तिगत अवस्था वा अनुभवः
म अस्पतालमा कार्य गर्ने ब्यक्ति भएकोले घरमा बस्न पाउदिन् । हामी हाम्रो काममा लाग्नु अघि हरेक दिन तापक्रम जाँच्छौं । मैले covid विरामीसंग काम गर्नु पर्दैन। ती विरामीहरुलाई  अलग्गै वार्डमा राखिएको छ । म उकथअजष्बतचष्अ धबचम मा काम गर्छु ।
कुनै पनि विरामी आउँदा पहिले नै screening गरेर त्यस covid वार्डमा पठाइन्छ । विरामी भेट्ने समय बिहान ८ः०० बजे देखि राती ८ः०० थियो, covid विरामीको कारणले गर्दा यसलाई घटाएर बिहान ९ः०० बजे देखि दिउँसो १२ः०० बजे सम्म appointment लिएर मात्र भेट्न पाउँछ ।
केटाकटीहरु लिएर कहीं बाहिर जान पाइरहेका छैनौं । हामी हामीलाई चाहिने अति आवश्यक सामानहरु खरिद गर्नका लागि बाहिर मात्र जान्छौं । सपरिवार अहिले सम्मका लागि स्वस्थ नै छ ।
सुझावहरुः
१. हात नधोइकन नाक, मुख र आँखामा नछुनुहोस् ।
२. सामाजिक दुरी कायम गर्नुहोस् । 
समाप्त
बिदेशमा रही अन्य पेशामा
कार्यरत कीर्तिपुर बासिन्दाको अनुभब अर्को अंकमा प्रकाशित गर्नेछु ।

Thursday, May 7, 2020

नखाएको विष — थुनुवाको डायरी —६

 नखाएको विष — थुनुवाको डायरी —६ 


२०६७/०७/०४ बिहिवार (२१ अक्टोवर २०१०) पन्ध्रौं दिन
ओम शान्ति गएँ । आज विहिवार । बाबालाई फलपूmल भोग चढाउने दिन । मुरली सुनि सकेपछि प्रसाद वितरण गरियो । सित्तै प्रसाद खानु हुँदेन भनेर चन्दा वाकसमा केही रुपैयाँ हालेँ । कार्तिक ६ गते शनिवार सेन्ट्रल जेलमा ओम शान्ति इकाईको वार्षिकोत्सव हुँदैछ । त्यसदिन भद्रवन्दी गृहबाट पनि भाग लिन जाने भनेर मैले पनि नाम लेखाएको थिएँ । त्यसदिन सेन्ट्रल जेल घुम्न जान पाउने आशाले रोमाञ्चित भएको थिएँ । “सेन्ट्रलमा ६ गते कार्यक्रम नहुने भयो । अब १६ गतेमात्र हुने भयो ।” ओम शान्तिका हर्ताकर्ता नोर्बु भाइले भन्नुभयो ।

६ गते सेन्ट्रल जाने आशाले निरजलाई शनिवार नआउनु भनेको थिएँ । ओम शान्तिबाट बाहिर आएँ । मेट्रो एफ.एम.९४.६ मेगाहर्ज सुनेँ । नेपाल भाषाको समाचार आइरहेको रहेछ । उक्त समाचारमा विराट नेपाल भाषा साहित्य सम्मेलन भक्तपुरमा मंगलवार र बुधवार दुई दिन भएको साहित्य सम्मेलनमा मेरो कथा “पुनारांया च्यूता” प्रतियोगितामा दोस्रो भएको, कवितामा रश्मि नापित दोस्रो र राज्यरत्न बज्राचार्य तेस्रो भएको समाचार दियो । आपूmले पुरस्कार पाउँदा मेरो मन हर्षित हुनुपर्ने हो तर मेरो मन खिस्रिक्क भयो । यदि म यहाँ नभइ बाहिर भएको भए सम्मेलनमा रचना पाठ गर्न जान्थेँ । पुरस्कार थाप्न जाँदा कति ताली बज्थ्यो होला । कति बधाई पाउँथेँ । तर अहिले पुरस्कार पाएर के गर्नु ? हुन त उक्त कथा प्रतियोगितामा नराख्ने भनेर मैले डा. तुयू बहादुर महर्जनलाई भनेको थिएँ । उहाँले प्रतियोगितामा राखी दिनुभयो होला । जसले गर्दा एकजना नयाँ कथाकार पुरस्कार लिनबाट बञ्चित भयो ।

११.३० बजेतिर ज्यापु महागुथिको अध्यक्ष विपिन महर्जन, राजभाइ जकःमि र शेष नारायण महर्जन तीनजना मलाई भेट्न आउनुभयो । उहाँहरूसँग कुराकानी भयो । मैले घटनाको वास्तविकता र अहिलेसम्म के भइरहेछ भन्ने सबै कुरो बताएँ ।

“हामीलाई पूरा विश्वास छ तपाई निर्दोष हुनुहुन्छ । अस्ति तपाईं हनुमान ढोका छँदा उमेश स्थापितले बच्चाहरूलाई भेट्न जानु भएको थियो । त्यतिबेला बच्चाहरूले तपाईं विरुद्ध त्यस्तो खासै नराम्रो कुरा गरेका थिएनन् । त्यसैले उमेशले नजरराम दाइलाई फसाइएको हो भनेर सबैको अगाडि भनेको थियो । तपाईंसँग भेटेर घटनाको वास्तविकता बुझेँ । अब हामीलाई अरूस“ग कुरा गर्न सजिलो हुने भयो ।” विपिनले भन्नुभयो ।
“नजरराम दाइको कथा विराट नेपालभाषा साहित्य सम्मेलनमा दोस्रो भएकोमा बधाई छ । ल हेर्नुस् पत्रिका” भनेर राजभाइले सन्ध्या टाइम्स पत्रिका दिनुभयो । साथै “अन्तोन चेखोवको नाटक” किताब दिनुभयो । आधाघण्टा जति कुराकानी गरेपछि हाम्रो समय सकियो । हामी छुट्टियौं ।

अब त मलाई भेट्न कोही पनि आउँदैन होला भनेर बेडमा पल्टिरहेँ । मलाई आँखा लागेको मात्र थियो । माईकबाट फेरि नाम बोलायो । बाहिर छोरी प्रभा र ज्वाईं जितेन्द्र बसिरहेको देखेँ । कुराकानी भयो । म जेल परेकोमा उनीहरूले दुःख माने र ती बच्चाहरूप्रति आक्रोस पोखे । ती दुईजनाले गर्दा मेरो संस्थाका सम्पूर्ण बालबालिका माथि मेरा आफन्त, नातेदार र शुभचिन्तकहरूका मनमा घृणा पैदा गराइ दियो । उनीहरूले मेरो लागि कुखुराको मासु र चिउरा ल्याएका रहेछन् । पीर नलिनू । स्वास्थ्यको ख्याल गर्नु भनेर उनीहरू गए ।
दशँैंको बेला अरूहरू सात समुद्र पारीबाट घरमा आउँछन् । म भने यस्तो जेलमा बस्नु परिरहेको छ । हरेक पल पलमा मेरो मन दुखिरहेको छ । तै घरका मान्छेहरू, आफन्तहरू यहाँसम्म आएर मलाई भेट्न आइरहेका छन् । नत्र मेरो मन कसरी राख्ने ? मैले त मन दुखाएँ । मेरो घरका मान्छेहरूले कसरी मन थामिरहेका होलान् ?

 २०६७/०७/०५ शुक्रवार (२२ अक्टोवर २०१०) सोह्रौं दिन

आज अस्पतालमा डाक्टर आउने दिन । मैले पनि डाक्टर देखाउनु थियो । त्यसको लागि पूर्जी बनाएर डाक्टर देखाउन गएँ । मलाई डायबिटिज छ भनेँ । पुरानो प्रेश्क्रिप्सन माग्नु भयो । मसँग पेश्क्रिप्सन छैन तैपनि ग्लाइजिड ४०, ओग्लो—१५ र इकोस्प्रिन–७५ खाइरहेको छु भनेँ । मेरो रोगको लागि बरिष्ठ डाक्टर आइतवार आउनु हुन्छ । उहाँले नै औषधीको सिफारिस गर्नुहुन्छ भन्नुभयो ।

आज छोरा र श्रीमती भेट्न आए । श्रीमतीसँग आमने सामने बसेर कुरा गरेँ । पहिले सञ्चो विसञ्चोको कुराकानी भयो । श्रीमती त साह्रै दुब्लाइसकिछिन् । “तिमी त साह्रै दुब्लाएकी छौ । के भयो ?” मैले सोधेँ ।
“मेरो ब्लडप्रेशर बढेको छ । तपाईं घरबाट निस्कनु भएको आज पूर्णिमा एक महिना भइसक्यो । एक महिनामा न राम्ररी सुतेको छु न खाएको छु ।” श्रीमतीले भनिन् ।

मलाई कसरी यहाँबाट निकाल्न सकिन्छ भनेर सबैजना चिन्तित रहेको कुरा बताइन् । मैले दशैँमा खिंचेको फोटोहरू दिएँ । उनीहरूले मेरो लागि खाजा ल्याएका रहेछन् ।
उनीहरूसँग विदा भएर भित्र आएको मात्र थिएँ ज्वजलपा पत्रिकाको सम्पादक श्रीकृष्ण तण्डुकार आए । उहाँसँग भेट्न गएँ ।

“तपाईं भित्र परेदेखि ज्वजलपा पत्रिका बन्द गर भनेर दवाव दिइरहेका छन् । तर हामी वन्द गर्दैनौं ।” श्रीकृष्णले भन्नुभयो ।
“कसले भनेको त्यसरी ?”
“तपाईंसँग मिल्ने साथीहरूले नै भनेका हुन् । कीर्तिपुरका नाम चलेका व्यक्तिहरूले नै त्यसो भनेका हुन् । विराट नेपालभाषा साहित्य सम्मेलनमा तपाईंको कथा दोस्रो भएको थियो । तर कथा पढ्न नआएको भनेर पुरस्कार अरूलाई नै दियो ।”

उहाँसँग कुरा गरिरहेको बेला निलम सुवेदी र रुद्र आए । श्रीकृष्ण मसँग विदा भएर जानुभयो । निलम सुवेदी उनी नै हुन् । जसलाई २१ वर्ष पहिले पार्टीको काममा लाग्दा चिनेको थिएँ । त्यतिबेला उनी ठाकुर राम क्याम्पसमा बि.ए. पढ्थीन् । एमाले सम्बद्ध अखिलका महिला नेतृ पनि थिए । जन आन्दोलनमा पनि उनले सक्रिय भाग लिएकी थिइन् । आन्दोलनको सफलतापछि माईस्थानमा भएको सभामा नेकपा मालेका तर्फबाट उनले बोलेकी थिइन् । उनको भाषणबाट म निकै प्रभावित भएको थिएँ । पार्टी निर्माणको क्रममा उनीसित पर्सा जिल्लाको गाउँ गाउँ घुमेर संगठन निर्माण गरेको थिएँ । त्यतिबेला सुशीला पौडेल, शान्ता बराल, सरस्वती अधिकारी, टीना सुवेदी, ममता गिरी आदिलाई लिएर गाउँ जान्थेंँ । कति कति दिनसम्म त गाउँमै बास बस्थेँ । त्यतिबेला म उनीहरूको अभिभावक बन्थेँ । त्यसैले त केटीहरू म नगइकन गाउँमा जान तयार हुँदैनथ्यो । डिप्लोमा पास गरी सकेपछि मास्टर डिग्री पढाउन उनलाई र लक्ष्मी उप्रेतीलाई काठमाडौं ल्याएको थिएँ । कीर्तिपुरको मेरो घरमा राखेर पढाएको थिएँ । त्यसबेलादेखि लक्ष्मी र निलम काठमाडौंमै छिन् । शान्ता र टीनालाई मैले नै विवाह गराइ दिएको थिएँ । सुशीला पनि विवाह गरेर गइन् ।

“तपाई जेल परेको बेला म हेटौंडा गैसकेको थिएँ । हिजो आएको । यो खबर सुनेर साह्रै दुःख लाग्यो । तपाईंमाथि जुन आरोप लगाइएको छ । त्यसमा रतिभर पनि हामीलाई विश्वास छैन ।” निलमले भनिन् ।
“मलाई चिन्नेहरू कसैले विश्वास गरेका छैनन् । तर के गर्ने परिवन्दले मलाई यहाँ ल्याइपु¥यायो ।” मैले भनेँ ।

“आजभन्दा वीस वर्ष पहिले तपाई जवान हुनुहुन्थ्यो । हामी पनि त २२÷२४ वर्षकी थियौं । त्यसबेला हामीसँग त त्यस्तो कुनै व्यवहार गर्नु भएको थिएन । सबै केटीहरूलाई अभिभावकत्व प्रदान गरेर पढ्न प्रेरणा दिने महिलावादी नेताले अहिले बुढेशकालमा आफ्ना छोरी, नातिनीजस्ता बच्चाहरूलाई त्यस्तो दुव्र्यवहार ग¥यो भनेर कसरी विश्वास गर्ने ?” नीलमले एकैसासमा भनिन् । अनि ती बच्चाहरूप्रति आक्रोश र घृणा व्यक्त गरिन् ।

“मलाई अहिले पनि ती बच्चाहरूले आपूm खुशी मलाई यस्तो आरोप लगाएको होला जस्तो लाग्दैन । उनीहरू ‘भ्वाइस अफ चिल्ड्रेन’को षड्यन्त्रको शिकार बनें ।” मैले भनेँ ।

“यस्ता डलरधारी संस्थाहरूले गर्दा त आज देशै वर्वाद भइसक्यो । पखनुहोस् हामी त्यो ‘भ्वाइस अफ चिल्ड्रेन’ सँग पनि कुरा गर्न जान्छौं ।” नीलमले भनिन् ।
उनीहरूसँग कुरा गरिरहेको बेला सरव र चन्द्रमाया आए । नीलम र रुद्र गए । सरवसँग कुराकानी भयो । मेरो केसको बारेमा कुष्ण गोपाल श्रेष्ठ र रामेश्वर फुयालसँग कुरा गरेको तर यस्तो केसमा कसैले मद्दत गर्न नसक्ने कुरा बतायो ।

“के उनीहरूले मलाई अपराधी ठानेका छन् ?” मैले सोधेँ ।
“तपाईं निर्दोष हुनुहुन्छ । तपाईंलाईं साह्रै नराम्रो केसमा फसायो भने ।”
सरवसँग पनि विदा भएर आएँ । मलाई पनि थाहा छ मेरो यो केसमा कुनै नेता या मन्त्रीलेसम्म पनि केही गर्न सक्दैन । मेरो निर्दोषीताको प्रमाण न्यायाधीशलाई दिन सक्नु पर्छ । अनिमात्र मैले सफाई पाउन सक्छु होला ।
आज मेरो दिन बाहिरै बसेर बित्यो ।
सत्रौं दिन २०६७/०७/०६ (२३ अक्टोवर २०१०) शनिवार

कोठामा बसेर डायरी लेखिरहेँ । विहान १० बजे औषधी खान जान लागेको बेला माईकबाट मेरो नाम बोलायो । गेटमा गएको त भतिजा वद्रिमान आएको रहेछ । धुसिटोलका दाजुभाइ खलकमध्ये मलाई भेट्न आउने ऊ पहिलो व्यक्ति भयो । उसँग भेट्न गएँ । सञ्चो विसञ्चोको कुरा भयो । उसको श्रीमती उषा पनि आएकी रहिछिन् तर परिचय पत्र नभएर भित्र आउन नदिएको जानकारी दियो । यसपाली दशँैंमा दाजुभाइ मिलेर गर्ने ‘सिकाभु’ गरेन । ठूलो बा कृष्णबहादुर जिउँदो छँदाछँदै द्वारिका भाइ दाइले थकाली बन्न मान्नु भएन । हाम्रा आफ्ना बाजेका सन्तानहरूमात्र बसेर सिकाभू गर्ने कुरा चल्दा म जेल परेको बेला सिकाभू नगर्ने निर्णय गरेछ ।
यस्तै कुराकानी गरेर हामी छुट्टिएर आयौँ । खाना खान गएँ । खाना खाएर मन्दिर प्रांगणमा बसेर पत्रिका पढिरहेको बेला गेटमा बोलायो । जुजुभाइले भेट्न आएको रहेछ । कुराकानी भयो । उनीहरूले पनि सक्दो प्रयास गरिरहेको कुरा बतायो । डा. डंगोल अर्को हप्ता आउने जानकारी पनि दियो । शिक्षकहरूको भूmठो वयानको कारण म पुर्पक्षको लागि कैदी जीवन बिताउनु परेको छ । उनीहरूले त्यस्तो वयान दिएको होइन भन्यो । प्रहरीले वयान बिगारेर सहीछाप गराएको हो भने अबको पेशीमा उनीहरूले मेरो पक्षमा बोल्नु प¥यो । यदि यसो भयो भने मैले सफाई पाउने ठूलो आशा छ भनेँ ।

‘शिक्षकहरूले तपाईंको विरुद्ध बोलेकै होइन । प्रहरीले झुक्याएर सहिछाप गराएको भनेको छ ।’ जुजुभाइले भन्यो ।

२०६७/०७/०७ (२४ अक्टोवर २०१०) आइतवार१८औँ दिन

आज अस्पतालमा डा. केदार नरसिंह के.सी. आउनुभयो । उहाँले मेरो स्वास्थ्य परीक्षण गर्नुभयो । डा. ज्योति भट्टराईले दिनु भएको औषधी उहाँले फेर्ने हिम्मत गर्नु भएन । त्यही पुरानै औषधी लेखी दिनुभयो । अबदेखि मैले डायबिटिजको औषधी निशुल्क खान पाउने भएँ । अब दैनिक तीस रुपैयाँको औषधी खर्च बच्ने भयो ।
भतिजा रबि भेट्न आयो । मैले बन्दी जीवन बिताउनु परेकोमा उसले साह्रै अपशोच जनायो । उसबाट हुनसक्ने जुनसुकै सहयोग गर्न पनि तयार रहेको बतायो । यसपालि म घरमा नभएर दशँैंमा ‘सिकाभू’ नगरेको जानकारी दियो ।

रबिसँग छुट्टिएर आएँ । एकछिन पछि फेरि मलाई माईकबाट बोलायो । कृष्णहरि दाइ र शिक्षक देवआनन्द महर्जन आउनु भएको रहेछ । उहाँहरू पनि मलाई यहाँबाट कसरी निकाल्न सकिन्छ भनेर छटपटाईरहनु भएको रहेछ ।

“मैले त कोही चिनेको छैन । यस्तो मुद्दा मामिला मलाई थाहा पनि छैन । धरौटी राखेर निस्कन हुने भए धरौटी राख्नु । तिमीसँग पैसा नपुगे म पनि सहयोग गर्छु ।” कृष्णहरि दाइले भन्नुभयो ।
“म धरौटीमा छुट्न चाहन्न । मैले गर्दै नगरेको अपराधमा कसरी सजायँ पाउँछु होला । जिल्ला अदालतबाट सफाइ पाएर नै जान चाहन्छु ।” मैले भनेँ ।

“हुन त हो । अलि नाम चलेका मानिसहरूलाई फसाउने नै यस्तो मुद्दामा हो ।” कृष्णहरि दाइले भन्नुभयो ।
“जसले जे भने पनि तपाईंले बच्चाहरूलाई त्यस्तो दुव्र्यवहार गर्नुभयो होला भनेर मलाई विश्वास छैन । मैले कीर्तिपुर मा.वि.का बच्चाहरूसँग तपाईको बारेमा सोधेको थिएँ । सबैले बाबुले जस्तै माया गर्नुहुन्छ भनेका थिए ।” देवआनन्दले भन्नुभयो ।

“जे भए पनि पीर नलिनु । स्वास्थ्यको ख्याल गर्नु । अदालती प्रोसेस पुरा हुन अलि समय लाग्न सक्छ । तिमीले सफाइ पाउ“छ भन्नेमा हाम्रो पूरा विश्वास छ ।” कृष्णहरि दाइले भन्नुभयो ।
उहाँहरूसँग छुट्टिएर आएँ । एकैछिनमा फेरि माईकबाट मेरो नाम बोलायो । गेटमा गएर हेरेको त छोरा आएको रहेछ ।

“१७ नं.मा पुनरावेदन गर्न अदालती दस्तुर तिरेर आइसकेँ । त्यसैले यहाँ आउन अबेर भयो । अब ५ बजे मदन रेग्मी वकिल कहाँ जानुपर्छ” भनेर छोरा गयो ।

मलाई दिनभरिमा माईकबाट कति पटक बोलायो भनेर गनी रहेकाहरू पनि रहेछन् ।
“ओहो † आजकल त तपाईंलाई भेट्न आउनेहरूको लाइनै लागेको छन् ।” गेटबाट भित्र पस्ने बित्तिक्कै एकजनाले भन्यो ।
‘विचरा बालाई फसाइएको भन्ने सबैलाई थाहा छ । बुढो मान्छे कस्तो छ भनेर हेर्न आएका नि ?’ अर्कोले भन्यो ।
केही पनि नभनिकन म आफनो नम्बरमा आएँ ।