Thursday, August 4, 2022

कीर्तिपुर नगरपालिकामा गठीत विभिन्न समितिहरु

 कीर्तिपुर नगरपालिकामा गठीत विभिन्न समितिहरु

कीर्तिपुर नगर खेलकुद समिति
क) नगर प्रमुख–संयोजक, 

ख) उप प्रमुख–सदस्य, 

ग) प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत–सदस्य, 

घ) नगर प्रमुखद्वारा मनोनित खेलक्षेत्र सम्बद्ध क्लब, संघ, संस्थाका व्यक्तिहरु मध्येबाट प्रत्येक वडाबाट १/१ जना–सदस्य 

ङ) नगर प्रमुखद्वारा मनोनित नगरभित्रका खेलक्षेत्र सम्बद्ध व्यक्तिहरु मध्येबाट ५ जना–सदस्य, 

च) नगर प्रमुखद्वारा मनोनित सामाजिक एवं शैक्षिक क्षेत्रका व्यक्तिहरु मध्येबाट २ जना–सदस्य, 

छ) सामाजिक विकास शाखा प्रमुख–सदस्य सचिव

 संस्कृति तथा पर्यटन समिति

संयोजक ः नरेश महर्जन (१० नं.वडा अध्यक्ष), 

सदस्य ः सिजन महर्जन, 

दिल कुमार शाही, 

सहनशिला महर्जन, 

सदस्य सचिव ः सामाजिक विकास शाखा प्रमुख

संस्थागत तथा सुशासन समिति

संयोजक ः दिनेश श्रेष्ठ (९ नं. वडा अध्यक्ष 

सदस्यः रजित महर्जन, 

दुर्गालाल माली, 

मन्जु परियार, 

सदस्य सचिव प्रशासन शाखा प्रमुख

भौतिक पुर्वाधार समिति

संयोजक ः राजेन्द्र महर्जन (५ नं. वडा अध्यक्ष) 

सदस्य ः कान्छा महर्जन, 

सदस्य ः अनिल बास्कोटा, 

सदस्यः प्रमिला सुनाम, 

सदस्य सचिव ः योजना तथा प्राविधिक शाखा प्रमुख

विधायन समिति ः

संयोजक ः दिवाकर अधिकारी (७ नं वडा अध्यक्ष) 

सदस्यः दिनेश चन्द्र दाहाल, 

सुदन महर्जन, 

रामदेवी महर्जन, 

सदस्य सचिव ः कानुन शाखा प्रमुख

लेखा समिति

संयोजक ः श्याम कुमार अधिकारी ( ४ नं.वडा अध्यक्ष), 

सदस्य ः सुनिल सुवाल, 

अशोक महर्जन, 

दुर्गा रम्तेल, 

सदस्य सचिव ः आन्तरिक लेखा परीक्षण शाखा प्रमुख

आर्थिक विकास समिति

संयोजक ः सुबिन्द्र महर्जन (३ नं.वडा अध्यक्ष, 

सदस्यः दिल बहादुर महर्जन, 

राम कुमार महर्जन, 

सरस्वती ज्ञवाली, 

सदस्य सचिव ः राजश्व शाखा प्रमुख

सामाजिक विकास समिति

संयोजक ः सानुमैंया महर्जन (८ नं.वडा अध्यक्ष) 

सदस्यः हरेराम महर्जन, 

विनोद के.सि., 

उमा महर्जन, 

सदस्य सचिव ः स्वास्थ्य शाखा प्रमुख

वन वातावरण, विपद व्यवस्थापन समिति

संयोजक ः हिरालाल महर्जन (१ नं.वडा अध्यक्ष) 

सदस्यः नन्दलाल महर्जन, 

नेत्र बहादुर भट्टराई, 

मानदेवी महर्जन, 

सदस्य सचिव ः विपद् व्यवस्थापन शाखा प्रमुख

कीर्तिपुर नगर शिक्षा समितिमा को को छन ?

 कीर्तिपुर नगर शिक्षा समितिमा को को छन ?

नगर शिक्षा समिति ः

संयोजक ः नगर प्रमुख राजकुमार नकर्मी, 

सदस्य ः प्रा. डा. राम कृष्ण महर्जन, 

प्रा. डा. धर्मराज डंगोल, 

शान्त भक्त महर्जन (वि.व्य.अ.) 

दिनेश श्रेष्ठ (९ नं. वडा अध्यक्ष), 

सुजाता सुनाम (कार्यपालिका सदस्य) 

बद्री खनाल, 

पुष्प सिं थापामगर (सा.वि.प्र.अ), 

श्याम सुन्दर महर्जन (सा.शै.गु.प्र.अ), 

रबि भण्डारी (प्याब्सन नगर अध्यक्ष), 

राजेन महर्जन, 

सरला प्रधान, 

सदस्य सचिव ः शिक्षा शाखा प्रमुुख

Saturday, July 16, 2022

बझाँ खौहे झौ यायेफुपिं

 बझाँ खौहे झौ यायेफुपिं



च्वमिः रमेश मान महर्जन


झी बाज्या पिनिसं बझाँ त्वँत्वंँ

कनाःतःगु छगू उखान दु

वा, फय्, मिं जुजुया विश्वास मदु

थौं कन्हय् नेतातय्गु नं छुं भाः मदु


छम्ह माकः दु छम्ह त्वाकः

छम्ह खाखः मेपिं ल्वाकः बाकः

हपँ ख्यानां फुकँ नयाःच्वँपिं इपिं

जुइ मखु इपिं आ याकः बाकः 


साया घाः क्वखँ मस्यू धाई

वहे घालय् क्वातु क्वाई

वँ वैगु वँ वैगु बानी सिइका

भकुंग्वारा थ्वाय् थें थ्वाई


धुँ, भालु, चितुवाया न्ह्योने

छुँचाहे खः थ्व झीगु नेपाः

थौंकन्हय् व ममचा नैपिन्सं याना

व दक दिकहे म्येया कपा


धाइवले जनता तय्गु जनादेश धाई

अदालतय् वना मु्द्दा तयेगु याई

परमादेश नापनापं अध्यादेश हया

साम दाम दण्ड भेद प्रयोग याई


मौकाय् चौका ह्वायेगु स्वई

सोह्रय् एक्काहे साला काइ

२०५ प्रतिशत पूर्णाङ्क हया

संसदिय परीक्षा बोर्ड फस्ट है


उखे ८० प्रतिशत हःम्ह विचरा

सिमां कुतुुंवम्ह माकः थें जुई

थःहे पासां याना थःगु हे जिद्दी 

न्वय् लाःगु फुकँ बँय् लाई


वँयेया देशये जक क्वेंँया जात्रा

गुन्हु पुन्हि धैगु गिजय् याइगु जात्रा

लः मदुगु पुखुली न्या फात्राफात्रा

छगू चम्चा वासःया छगू मात्रा


त्यात त्यात नेतात जक त्यात

न्हू न्हूगु पार्टित चायके दत

यः यःपिन्त यःयःगु पद विया

म्हुतु प्वाः तिकाः तये दत


ज्वज्वलपा धालकि लय्लय् ताई

बिचा हाय्के मालकि दुःख मन ताई

झीगु थ्व देश व पार्टिया पार्टिं जाई

बिचाः हाय्का भिन्तुना देछाई


गणतन्त्र धाःगु गन दु मस्यू

बहुदल धालकि सकसिनं स्यू

दलया दलं जागु थ्व देशय्

छगू दल जक हे गतिलागु मस्यू


सिन्के स्वया दंपिं नेतात

धेबा व पदया लागि न्ह्यागु याइपिं

लोभि व पापीत गन्ती मखा गन्ती खाकेत

कुनितिया खिपतं चिनाः तय्माःपिं


न्ह्यो मवःसाँ देने पहः याइपिं

ख्वाय् मखु इपिं न्हासं मताःपिं

लहिना तःपिं खिचात खनि

माया दया धैगु भ्याःहे मदुपिं


न्ह्याक होटेल तःसाँ नै भाय् मस्यूपिं

चिकेन रोष्ट वियर हुस्की हे माःपिं

म्हस्यूपिं खुँत इपिं ज्यान हे काइपिं

दरबारय् च्वना पजेरो हे गय्माःपिं


तँ प्वः झीके धन प्वः इमिके

जाःगु सिसिला खँकेहे मज्यूपिं

न्हासं चुया मिखां तिसिनासाँ

एमसिसि धाःगु पास यायेमापिं


लिइत्यः इपिं लिलाय् मत्यःपिं

संबाःगु जासिथल तछ्याय् माःपिं

त मज्यातले न्ह्यो मवः धकाः

खिचात ल्वाय्थें ल्वाय् माःपिं


न्याय, कार्य व ब्यवस्थापिका तकहे

थः थःगु मुठी तय्त स्वइपिं

राष्ट्रया सारा सम्पति दक हे

तहस नहस याय्त वंपिं


राष्ट्रिय पार्टीत दक्व मिलय् जुया

देश विकास याय्मा धाइमखुपिं

जिजक ज्यूसा देश हे मिया

प्वः प्वः थाक नयेगु स्वइपिं


खिचा, भौचा, च्वलय्चा व पैmचांहे

बां बां हुं हुं धाःगु स्यू स्व

उलिमछि सः स्यूपिं नेतातय्सं

थ्व झीगु देशया दुःख सुख मस्यू


आकासय् ब्वया जुइपिं नौ इपिं

तसकं पामुं बासिगु धौ इपिं

तु चिकं कयाः तःगु खौ इपिं

व बझाँ खौ हे झौ याय फुपिं

२०७८।०५।१६

Saturday, July 9, 2022

ओझेलमा परेको ख्यालि द्यः फल्चा पुनः निर्माण गर्न क्षमा पुजा

 ओझेलमा परेको  ख्यालि द्यः फल्चा पुनः निर्माण गर्न क्षमा पुजा


कीर्तिपुर नगरपालिका वडा नं.२ क्वाच्वमा उमा महेश्वर मन्दिर जाँदा बीच बाटोमा रहेको सानो मन्दिर लक्ष्मी नारायणको मुर्ति रहेको मन्दिर हो । उक्त मूर्तिलाई ख्याली द्यः भन्ने मान्यता रहेको थियो । उक्त मन्दिरलाई बीच भागमा राखेर नेवाः परम्परागत फल्चा (पाटी) पुनः निर्माण गर्न लागेको छ । नेवाः परम्परामा कुनै पुनःनिर्माण गर्दा क्षमा पुजा गर्ने चलन रहेको छ । उक्त फल्चा पुनःनिर्माण गर्न अमेरिकन राजदूतावासले रविन्द्र पुरि फाउण्डेशन मार्फत १ करोड ४४ लाख सहयोग गरेको छ ।

गत आषाढ १६ गते बिहिबार आयोजना गरिएको क्षमा पुजामा सरिक हुन अमेरिकन राजदूत राण्डि बेरी कीर्तिपुर आउँदा चिथूमा स्वागत सत्कार गरी विभिन्न सांस्कृति बाजागाजासहित ¥यालीको रुपमै क्वाःच्व ल्याएको थियो । अमेरिकन राजदूत क्रिश्चियन भएकोले उहाँले टीका लगाउनु हुन्छ कि हुन्न भन्ने मानिसहरुको कौतुहलता थियो । बज्राचार्य गुरु विजय बज्राचार्यले मन्त्रोच्चारण गर्दै पहिले कालो मोहनि टिका अनि रातो टिका लगाई दिनु भयो । राजदूत राण्डि बैरीले इन्कार नगरीकन हाँसी खुसी स्विकार्नु भयो । पूजा पछि भएको औपचारिक कार्यक्रममा ख्याली द्यः संरक्षण गुथिको अध्यक्ष नारायण महर्जनको सभापतित्वमा भएको थियो । 

उक्त कार्यक्रमको प्रमुख अतिथिमा मेयर राजकुमार नकर्मी, विशेष अतिथि अमेरिकन राजदूत राण्डी बैरी, उपमेयर शुभलक्ष्मी शाक्य, पुरातत्व विभागका निर्देशक दामोदर गौतम, संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सहसचिव डा. सुरेश श्रेष्ठ, आर पी फाउण्डेशनका रबिन्द्र पुरी हुनुहुन्थ्यो । 

रबिन्द्र पुरीले स्वागत मन्तव्य दिने क्रममा कीर्तिपुरको ऐतिहासिक सांस्कृतिक पक्षको बारे उजागर गर्नु हुँदै सन् २००८ मा नै कीर्तिपुरलाई विश्व सम्पदा सुचीमा सुचिकरण गर्न प्रयास गरिएको थियो तर हालसम्म पनि सो पुरा भएको छैन । यो ख्याली द्यः फल्चाले त्यसमा एउटा कोसे ढुंगा थप्ने आशा व्यक्त गर्नुभयो । 

मेयर राजकुमार नकर्मीले पृथ्वी नारायण शाहले कीर्तिपुर युद्धमा आपूmले व्यहोर्नु परेको क्षतिको बदला लिन कीर्तिपुरेहरुको नाक कान काटियो । कीर्तिपुरका लायकू दरवार पनि ध्वस्त बनायो । त्यसैले कीर्तिपुरमा लायकु छ तर दरवार छैन, दरबारभित्र हुनुपर्ने केही पनि छैन । अहिले कीर्तिपुरलाई सांस्कृतिक संरक्षित क्षेत्र घोषणा गरी कानुन पनि बनिसकेको छ । त्यसलाई पूर्ण रुपमा पालना गर्नेतिर लाग्छौं । कीर्तिपुरलाई विश्व सम्पदा सूचिमा राख्न त्यतिकै त गाहै्र होला । लबिंग गर्नु पर्छ । कीर्तिपुरलाई विश्व सम्पदा सूचिमा राख्नको लागि लबिंग गरिदिनुहुन अमेरिकन राजदूतसँग अनुरोध गर्नुभयो । 

अमेरिकन राजदूत राण्डी बैरीले नेपाल अमेरिकाको दौत्य सम्बन्ध भएको ७० वर्षको इतिहासमा थुपै्र सम्पदाहरुको पुनःनिर्माण या जिर्णोद्धार गरिसकेका छौं । ख्याली द्यः पुनः निर्माणको लागि सहयोग गर्न पाउँदा हामी खुशी भएका छौं । 

कार्यक्रमका सभापति नारायण महर्जनले ख्याली द्यः बारे जानकारी दिने क्रममा सन् १८५५ मा यमिाष्भमि ले लेखिराखेको एउटा चित्रमा उमामहेश्वर मन्दिरको मुनि ख्याली द्यः भएको प्रष्टै देखिन्छ । यो ख्याली द्यः फल्चा पुनः निर्माण गर्नको लागि RP Foundation को माध्यमबाट अमेरिकन राजदूतवासबाट १ करोड ४४ लाख सहयोग गरेको बताउनु भयो । कार्यक्रम पछि समयबजिको आयोजना गरिएको थियो । जुन अमेरिकन राजदूतले बडो स्वाद मानी मानी खानु भयो ।


ख्याली द्यः संरक्षण गुठीका अध्यक्ष नारायण महर्जनको ख्याली द्यः सम्बन्धि धारणा यस प्रकार छ ।

कीर्तिपुर एक सांस्कृतिक, सम्पदाले भरिपूर्ण एक सुन्दर नगर हो । यहाँ धेरै प्रख्यात मन्दिर, पाटीपौवा, पोखरी, बाहा बही, दरबार आदि व्यवस्थित बस्ती रहेको स्थान हो । सन १७६७ ताका तथा आजभन्दा २५५ वर्ष पहिला पृथ्वीनारायण शाहले आक्रमण गरे पश्चात यहाँका धेरै सम्पदाहरु ध्वस्त गरेको तथा प्राकृतिक विपतिले पनि नष्ट भएको कुरा उल्लेख भएको पाईन्छ । 

त्यस्तै Oldfield ले सन १८५५ मा लेखेको एक चित्रमा यसै उमामहेश्वर मन्दिरको मुनिको ख्यालि द्यो रहेको प्रष्ट देखिन्छ । तर विभिन्न काल खण्डमा यो मन्दिरको भुईंतल्ला र लक्ष्मीनारायणको मूर्ति मात्र बाँकी रहेको देखिन्छ । यो मन्दिरको विशेषता भनेकै ख्यालि अथवा युवाले युवती र युवतीले युवालाई पे्रम गर्नु परेमा यो मन्दिरको दर्शन, पूजा गरेमा आत्मबल बलियो भई प्रेमको प्रस्ताव राख्न सकिने आँट आउने गर्छ अथवा आफुले चिताएको पति या पत्नी प्राप्त हुन्छ । साथै पहिला पहिला ख्यालि रातको समयमा जाने गर्दथ्यो । 

त्यसबेला बिजुली बत्ती नहुँदा भूतप्रेत ख्याक लगायत विभिन्न दोबाटोमा तर्साउने गरेको कुरा बुढापाकाहरुबाट सुन्न पाईन्छ । तर यो देवताको दर्शन गरेपछि त्यस्तो भत, प्रेतले सताउन सक्दैन भन्ने जनविश्वास छ । 

कहिलेकाहिं घरमा विवाह गर्न योग्य भइसकेका छोराछोरीहरु हुन्छन तर जीवनसाथी खोज्न नसकिरहेका हुन्छन् त्यस्तो बेला घरबाट किसलिं (माटोको भाँडो जस्मा चामल, सुपारी, पैसा राखेको हुन्छ) चढाएमा तुरुन्तै योग्य वर बधु पाइने कथन पनि सुन्न पाईन्छ । यस्तै चाखलाग्दा प्रेम सम्बन्धी कुराहरु सुन्न पाइन्छ । त्यसकारण यस मन्दिरलाई ख्यालि द्यो अथवा Love God भनिएको हो । 

यस्तो महत्व बोकेको हाम्रो गौरवको सम्पदालाई पुनरुत्थान गर्न सहयोगको भूमिका खेल्ने RP Foundation तथा आर्थिक सहयोग गर्नु हुने अमेरिकी राजदूतावास तथा प्रशासनिक हिसावले सहज भूमिका खेली दिनुहुने कीर्तिपुर नगरपालिकालाई हामी टोलवासीको तर्फबाट धेरै धेरै धन्यवाद दिन चाहन्छौं ।

यो देवताको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको हाथु हायकेगु हो । यो भनेको समयवजी पूर्णिमाको दिन यस मन्दिरमा सम्पूर्ण टोलबासीहरु आई हाथु द्योको मुखबाट जाँड प्रसादको रुपमा खसाल्ने चलन पनि छ । यो एउटा अमूर्त Intangible सम्पदा हो जसलाई हामी यसै गुथिबाट यो परम्परालाई पुनः जिवित गर्ने प्रयासमा जानेछौं । यो मन्दिर निर्माण पश्चात कीर्तिपुरको गौरवपूर्ण इतिहासको अर्को एक मुर्त, अमूर्त सम्पदा थपी यहाँको आन्तरीक तथा बाह्य पर्यटन गतिविधिमा थप टेवा पुग्ने नै छ । 

यस्तै अन्य सम्पदाहरु पनि निर्माण गरेर काठमाडौंमा आउनु हुने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई कीर्तिपुर एक पटक घुम्नै पर्ने ठाउँ रहेको भन्ने अनुभूति दिलाउने पनि हो । यो कीर्तिपुर डाँडा वि.सं.२०७२ सालको भुकम्पले कम मात्र क्षति भएको एउटै चटानले बनेको काठमाडौंको उच्च स्थानमा रहेको प्रदुषणरहित अति मिलनसार मानिसहरु बसोबास गरेको ठाउँ हो । 

अतः यस क्षेत्रलाई हरेक हिसाबले एक नमूना वस्ती बनाउने हाम्रो सोंच रहेको कुरा पनि यहाँ व्यक्त गर्न चाहन्छु । आजको यो क्षमा पुजा तथा पुनः निर्माण कार्यलाई सुरु गर्न पहिले पहल गर्नु हुने पूर्व मेयर तथा उपमेयर र सिंगो कीर्तिपुर नगरपालिका परिवारलाई पनि धन्यवाद व्यक्त गर्न चाहन्छु ।

आषाढ १६ गते बिहिबार कीर्तिपुर 


Friday, July 8, 2022

४.दिमागको खेल ....सुनकुमार अवाल, चांगुनारायण–१, भक्तपुर

 दिमागको खेल ....सुनकुमार अवाल, चांगुनारायण–१, भक्तपुर



सेवा नै धर्म हो, निर्धा निमुखा जनताहरुको दुःखेसो सार्वजनिक गर्ने मानविय कर्म हो । बरिष्ठ मेकअप आर्टिष्ट सुनकुमार अवाल संगको छोटो संवाद —प्रस्तोता पवन जोशी

१. के छ तपाईंको नयां नौलो खवर ?

—२०४४ सालदेखि विभिन्न टेली चलचित्र र गीतहरुमा श्रृगार कर्मलाई आजको दिनसम्म निरन्तरता दिंदैछु । मैले सर्व प्रथम प्रहरि अनुरोध टेली श्रृखलाबाट श्रृगार विधालाई आत्मा गर्दै सुरुवाट गरेको थिएँ । भरखरै एउटा गीत गाजलू खाँखा गीतमा काम गरें, अहिले स्मृत न्यूज सर्भिस र संकल्प नेपाल टेली भिजनमा रिपोर्टर रुपमा काम गर्दै छु ।

२.श्रृगार र पत्र कारितामा के भिन्नता पाउनु भयो ?

—वास्तवमा दुवै विधालाई इमान्दारीका साथ सकारात्मक भुमिका निभाउँदै छु । कलाकारहरुलाई चरित्र अनुसारको श्रृगार र सत्य तथ्य घटनाहरु जनता सम्म उजागर गर्दै चेतना मुलक निष्पक्ष पत्रकारिता गर्दै छु ।

३.चलचित्र क्षेत्रमा विर्सिन नसक्ने कुनै घटना ?

—नेपालमा अहिलेसम्म कुने पनि मेकअप आर्टिष्टले नगरेको काम मैले गरेको छु । टेलिचलचित्र अठोटको द्वनद सुटिङ्ग गर्दैै थिएँ रगत सकियो त्यो बेला आफ्नै औला चिरेर स्व.बरिष्ठ अभिनेत्री सुशिला रायमाझी दिदीलाई छुरा रोपेको घाउमा मेरो रगत राखेर सुटिङ्ग सकाएँ ।

४.केटी कलाकारलाई घण्टी मेकअप गरिन्छ के यो सांचो हो ?

—चरित्र अनुसारको मेकअप गरिने हो ढिलो छिटो हुन सक्छ, मैले आजसम्म केटा र केटीमा विभेद गरेको छैन । सधै नाट्यस्वर सम्झेर मेकअप गर्छु वस ।

५.आइटम डान्सको नाउँमा अर्धनग्न अश्लील नृत्य देखाछ भन्ने जन गुनासो छ तपाईं के भन्नु हुन्छ ?

—दर्शकहरुको सोंचमा निर्भर हुने कुरा हो, फरिया चोलो लगाएर स्वीमिङ्ग पुलमा नुहाउँदैन । मात्र सिनलाई भन्दा कथा वस्तु बुझ्न जरुरी छ । त्यो सब दिमागको खेल हो, कल्पनाको सागर हो ।

६.कसको प्रेरणाले श्रृगार विधा तर्फ लाग्नु भयो ?

—श्रद्धय् गुरु सन्तु तामाङ्ग स्व.गुरु इन्द्र लामा र गुरु अशोक रोक्का वहांहरुले नै मलाई यो क्षेत्रमा आउन प्रेरणा दिनु भएको थियो । वहांहरु प्रति हार्दिक नमन ।

७.तपाईंको नौलो कार्य योजना ?

—बरिष्ठ नायक आदरणीय कृष्ण मल्लज्यूको निर्देशनमा निर्माणाधिन टेली चलचित्रमा मेकअप आर्टिष्टको रुपमा अनुबन्धित भैसकेको छ । २८ वर्षको अनुभवलाई उक्त टेली चलचित्रमा नयां नौलो प्रविधिबाट श्रगार कर्म गर्छु ।

८.तपाईंको लक्ष्य ?

— जनसेवा प्रहरीबाट अवकाश प्राप्त भयो । मैले जानेको समाजलाई सकारात्मक सन्देश दिने सबै काम गर्छु ।

९.पत्रकारीतामा कुन विषयलाई फोकोस गर्नु हुन्छ ?

—पिछडीएका जनताहरुको हकहित र अधिकारको निम्ति सकारात्मक भुमिका खेल्छु । जनसेवामा निरन्तर कर्म गर्दै अगाडी बढ्छु ।

१०.अन्तमा ?

—आदरणीय मिलनसार कलाकार दाजु रवि खड्का ज्यूको सिघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गर्दै मनका कुराहरु पाठकहरु सम्म पु¥याई दिनु भएकोमा कीर्तिपुर सन्देश साप्ताहिक परिवार प्रति न्यानो अभिवादन 



प्रस्तोता पवन जोशी 


कीर्तिपुर खेलमैदानमा रिटेनिङ वाल निर्माण बारे छानविन

 कीर्तिपुर खेलमैदानमा रिटेनिङ वाल निर्माण बारे छानविन




कीर्तिपुर नगरपालिका वडा नं.१० नयाँबजार खेलकुद मैदानलाई प्याराफिटसहितको फुटवल खेल मैदान बनाउन मैदानको दक्षिणतिर तलदेखि रिटेनिङ वाल निर्माण गरी खाली ठाउँमा माटोले पुर्ने योजना निवर्तमान मेयर रमेश महर्जनको अन्तिम समयमा काम थाल्नी भएको थियो । खेल मैदानको सतह अलि कम बनाउन खेल मैदानको विचमा खाल्डो पनि बनाए ।

यसपाली मनसुन अलि चाँडै सुरु भएका कारण काम पुरा नहुँदै पानी पर्न थाल्यो । खनिएको खाल्डोमा पानी भर्न थाल्यो । एक रात रातभर परेको पानीले तर आरसिसि रिटेनिङ वाल भत्क्यो अथवा विचमै चिरा प¥यो । 



एक ठाउँमा रिटेनिङ वालको बेसमेन्ट नै तलतिर घुस्क्यो । यस कुराले सारा कीर्तिपुरमा चर्चा भयो । यसो हुनुमा दोष कसको भन्ने सवाल उठन थालेपछि नव निर्वाचित मेयर राजकुमार नकर्मिले एउटा छानविन समिति बनाउनु भयो । 



वडा नं.९ का वडा अध्यक्ष दिनेश श्रेष्ठको संयोजकत्वमा ७ सदस्यीय छानविन समिति बनायो । 

अन्य सदस्यहरुमा वडा नं.१० का वडा अध्यक्ष नरेश महर्जन, 

ई.बरुण के.सी, 

ई.विजय कुमार महर्जन, 

युजिना महर्जन, 

समन महर्जन 

सदस्य सचिव ब.ई.कृष्णभोला महर्जन रहनु भएको छ ।



छानविन समितिले छानविन प्रतिवेदन गत आषाढ २० गते कीर्तिपुर नगरपालिकाका मेयर राजकुमार नकर्मिको उपस्थितिमा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राजेन्द्र कार्की समक्ष हस्तान्तरण गरियो । 

प्रतिवेदन बुझन हुँदै प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राजेन्द्र कार्कीले अब आउने नगर कार्यपालिकाको बैठकमा पेश गर्ने जानकारी दिनुभयो । मेयर रराजकुमार नकर्मीले आउने शुक्रवार कार्यपालिकाको बैठकमा राखेर छलफल पछि निर्णय र प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने जानकारी दिइयो । 

छानविन आयोगले प्रतिवेदन बुझाएको समाचार सामाजिक सञ्जालमा आउने वितिकै निर्माण व्यवसायी प्रतिनिधिको रुपमा आयोग सामेल गरिएका समन महर्जनले आफनो असहमति व्यक्त गर्नु भयो । 

उहाँलाई आयोगमा नियुक्ति दिएको पत्र पाए पनि कहिल्यै बैठकमा बोलाइएन, आपूm उपस्थित हुन पाएन । त्यसैले यो आयोगको निर्णय र काम प्रति आपूm जिम्मेवार नरहेको जनाउनु भएको छ ।


Thursday, July 7, 2022

मोबिल्याण्ड ग्रुप अफ कम्पनीे व्यावसायीक कृषि खेतीमा आकर्षित

 मोबिल्याण्ड ग्रुप अफ कम्पनीे व्यावसायीक कृषि खेतीमा आकर्षित 


मोविल्याण्ड ग्रुप अफ कम्पनीका अध्यक्ष दिनेश दर्शनधारी 

काठमाडौं कीर्तिपुरका बहु प्रतिभावान आफ्नै ब्राण्ड बनाउन सफल युवा व्यवसायी दिनेश दर्शनधारी अहिले कृषि खेतीमा आकर्षित भएका छन । उहाँले मोबाईल व्यापारदेखि इलेक्ट्रोनिक्स सम्म, मोटर साईकलदेखि निर्माण व्यवसायसम्म सफल भई एकजना लगनशिल व्यापारीको रुपमा आपूmलाई परिचित बनाई सक्नु भएको छ । शिक्षाले इन्जिनियर दिनेश सहकारी क्षेत्रका पनि एक सफल संचालक हुन । उहाँका व्यापार व्यवसायमा सबै सहयोगीहरुको उमेर ४० वर्षदेखि ४५ वर्षको हाराहारीमा छन । आफ्ना समुहका साथीहरुलाई रोजगार दिनको लागि विभिन्न व्यवसायको खोजिमा अनुसन्धान गर्दै जाँदा अहिलेको समयमा कृषि खेतीमा सफल हुन सकिन्छ भन्ने ठानेर उहाँले बारा जिल्लाको जितपुर नगरपालिका वडा नं.८ रमौलिमा ५५ विघा जग्गा किनेर कृषि कार्यमा लाग्नुभयो ।


     अहिले बारा जिल्लामा भैंसी, माछा, हाँस, कृषि वन, भर्मि कम्पोस्ट, घाँस खेती, ड्राइगन पु्रmट, केरा, कुरिला, हातिकाने जडिबुटी नर्सरी, अजोला खेती लगायत धेरै व्यवसाय गरिरहेका छन । 


विभिन्न जिल्ला घुमेर अनुभवको आधारमा कृषि व्यवसाय सञ्चालन गर्न मोबिल्याण्ड ग्रुप अफ कम्पनी दर्ता गरि २५ जनाको लगानीमा सूरु गरेका हुन । कृषि व्यवसाय घाटाको व्यवसाय ठानेर कतिपयले घाटा खाएर छाडेको अवस्थामा उहाँले मेहनत गरेर काम ग¥यो भने किन घाटा हुन्छ भनेर उहाँले अनुसन्धान गरी कृषिलाई व्यावसायिमुखी बनाउनु भयो । उहाँले भैंसि पालन गर्न थालेको ५ वर्ष भयो । सुरुमा १० वटा भैंसीबाट सुरु गरेको व्यवसायम।ा अहिले उहाँको गोठमा पाडा पाडी भैंसी गरी ४ सयभन्दा बढी रहेका छन । भैँसीमा मात्र ३ करोड र गोठ, अटोमेटिक बोरिङ्ग मेसिनरीमा ५ करोड गरी जम्मा ८ करोड लगानी लागी सकेको छ । सुरुको एक वर्ष दूध बिक्री गर्दा घाटामा गइसके पछि उनहिरुले बाई प्रडक्ट उत्पादन गर्न थालेका छन् । मोबिल्याण्ड ग्रुप अफ कम्पनिका अध्यक्ष दिनेश दर्शनधारीका अनुसार एक वर्ष दूध मात्र बिक्री गर्दा घाटा भयो । त्यसपछि अहिले पनीर, घ्यू बनाएर बिक्री गरिरहेका छन ।ं जुन दूध बिक्री गर्नु भन्दा अहिले डबल फाइदा रहेकोले अहिले व्यवसाय नाफामा छ ।  अहिले सामान बिक्री नहोला भन्ने डर छैन । पहिले नै अर्डर हुने हुनाले कहिले पनि स्टक रहदैन । त्यहाँ उत्पादित पनिर तथा घ्यू बारादेखि काठमाडौंसम्म बिक्री हुँदै आइरहेका छन । भैंसीको दूध मानिसले नै दुहुनु परेका कारण धेरै जना कामदारले काम गर्न पाइरहेका छन । अहिले १०० जना भन्दा बढीले काम पाइरहेका छन ।


उहाँका अनुसार भैंसी ब्लायक गोल्ड हो । भैंसीको दूधको फ्याट पनि ७ प्रतिशतभन्दा बढी हुन्छ जसले गर्दा घ्यू र पनीर धेरै उत्पादन गर्न सकिन्छ । त्यतिमात्र होइन भैंसीको अंग अंग पनि बिक्री हुन्छ । भैंसी पालन गर्दा दाना आफैले उत्पादन गर्ने, बाइ प्रडक्ट उत्पादन गर्ने हो भने राम्रो आम्दानी हुन्छ । दूध, घ्यू, पनिर मात्र होइन भैंसीको गोबर पनि बिक्री हुन्छ । एक ट्याक्टर गोबरको ३ हजारदेखि ३५ सयसम्म बिक्री गर्ने गरेका छन ।

मोबिल्याण्ड ग्रुप अफ कम्पनीले बारामा भैंसी पालनसँगै ३ बिघा जमिनमा पोखरी बनाएर माछा पनि पालन गरेका छन । माछा पालन गरेको ६ वर्ष भइसकेको छ । त्यसैगरी हाँस पनि एक लटमा ३ हजारसम्म पाल्ने गरेका छन । माछा बिक्री गर्न समस्या छैन । पोखरीमा नै आएर व्यापारीहरुले किनिरहेका छन । तर हाँस भने त्यति सजिलो बिक्री हुँदैन ।


उनीहरुले परीक्षणको रुपमा ५ कत्था जमिनमा ड्रागन फ्रुट लगाएका छन । ड्रागन फ्रुट लगाएको ३ वर्ष भयो । बजारमा ड्रागन फ्रुटको माग उच्च र धेरै प्रचार प्रसार भएका कारण परीक्षणको रुपमा लगाएको, हालसम्म आम्दानी भएको छैन । यो फल खेतबारीमा मात्र नभई गमलामा पनि रोप्न र फलाउन सकिने भएकाले पछिल्लो समयमा ड्रागन फलको माग उच्च छ । ड्रागन फल गर्मी र सुख्खा हावापानीमा हुने सिउँडी प्रजातिको फलफूल हो । यस फलको स्वाद गुलियो र अमिलो पनाको मिश्रण भएको हुन्छ । फलको तौल २०० ग्राम वा १ देखी २ के जी सम्म हुन्छ । यस फलको जातहरूमा रातो बोक्रा र सेतो गुदी भएको, पहेँलो बोक्रा र सेतो गुदी भएको, रातो बोक्रा र रातो गुदी भयको जात भित्र पर्दछ । गर्मी ठाउँमा खेती गर्न सकिने यस फलमा १२ प्रकारका मिनिरल तथा भिटामिन पाइन्छ । यो फलमा क्यान्सर प्रतिरोधात्मक गुण रहेको हुन्छ । जस्तोसुकै माटोमा खेती गर्न सकिने यस फललार्ई गमला, छत तथा करेसामा पनि लगाउन सकिन्छ । यो फल मीठो मात्र  छैन, औषधीय गुणले पूर्ण छ  


४ बिघामा जी नाइन केरा खेती 

दिनेश दर्शनधारीका अनुसार हाल ४ विघामा जी नाइन केराको खेती गरिरहेका छन । जी नाइन केरा खेतीबाट पनि राम्रो आम्दानी भइरहेको छ । जी नाइन केरा ९ महिनामा नै उत्पादन दिन सुरु गर्ने कारण अझ धेरै फाइदा हुने गरेको, बारासँगै काठमाडौँ, पोखरा, दाङ सबैतिर केरा जान्छ मागअनुसार केरा निकाल्दै पठाउँने गरेको छ । जसबाट पनि राम्ररी आम्दानी भइरहेको बताउनु  हुन्छ ।


ट्रायलको रूपमा कुरिलो खेती 

पछिल्लो समयमा कुरिलो खेती फस्टाउन थालेको छ । आयुर्वेदिक फाइदा र कम लगानीमा राम्रो आम्दानी हुन थाले पछि कृषकहरूको आकर्षण त्यसतर्फ बढेको हो । उनीहरूले ट्रायलको रूपमा एक बिघामा कुरिलो खेती पनि गरिरहेका छन् । तर अहिलेसम्म आफैलाई खानलाई मात्र ठिक्क भइरहेको उनी बताउँछन् । ‘कुरिलो खेती गर्न त धेरै मन थियो पहाडमा जस्तो राम्रो नहुने रहेछ उनले भने, ‘यसमा व्यावसायिक रूपमा सफल भएका छैनौँ । व्यवसाय सुरु गरेको त ४ वर्ष भइसकेको छ । कुरिलो तरकारीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । यसको स्वाद अन्य तरकारीको भन्दा मिठो भएका कारण पनि एक पटक प्रयोग गर्नेले खोजी खोजी किन्ने गर्छन् । यसको फाइदा र बजार पनि राम्रो भएकाले कुरिलो खेती गर्दा धेरै फाइदा भए पनि धेरै रेखदेख गर्नु पर्ने भएका कारण सोचे जस्तो प्रतिफल पाउन नसकेको उनी बताउँछन् । 

नीजि वन

दिनेश दर्शनधारीले म्यानमारमा गएर नीजि वनको अवधारणा देखेर आपूmले पनि १० बिघा जमिनमा नीजि वन सुरु गरेको बताउनु हुन्छ । दश वर्षपछि काट्न मिल्ने विभिन्न जातका रुख हरेक वर्ष रोप्ने गरेका छन । रुखभित्रै उनीहरूले बेसार तथा घाँस समेत लगाउने गरेका छन् । रुखबाट अहिले नै आम्दानी नभए पनि बेसारबाट राम्रो आम्दानी भइरहेको उनको भनाई छ । 

हाँस तथा बस्तुभाउको आहाराका लागि ‘अजोला खेती


पशुपक्षीको आहारा र दानाको लागत कम गर्न वैकल्पिक खेतीको रूपमा अजोला खेतीतर्फ किसानको आकर्षण बढ्दो छ । लेउ प्रजातिको यो खेतीले ५० प्रतिशत दानाको खपत कम गर्छ । त्यसैले पनि आफूहरूले पनि अजोला खेती गरिरहेको उनी बताउँछन् । यसको प्रयोगले दुग्धजन्य पशुमा दूधको वृद्धि गर्ने, मासुजन्य पशुपक्षीमा तौलको वृद्धि गर्ने भएकोले अजोला खेती निकै फलदायी छ । ठुलो सख््यामा पशुपक्षी फर्म सञ्चालन गर्दै आएका बाख्रा, गाई, भैँसी, कुखुरा, हाँस र बङ्गुर फर्ममा यसको आकर्षण बढ्न थालेको छ । ५ वाई २५ फुटको सय वटा पोखरी अजोला लगाइरहेको उनले बताए । ‘अजोलो खेती सुरु गरेको ३ वर्ष भयो । यो पशुसँगै हाँसको लागि पनि आहारा हुन्छ उनले भने, ‘हाम्रो नेपालमा सबैभन्दा ठुलो अजोला खेती होला । एक हप्तामा एक ठाउँबाट २५ केजी उत्पादन हुन्छ । यो उमार्न पनि धेरै सजिलो हुने उनले बताए ।  उनीहरू आफूले उत्पादन गरेको अजोला भैँसी तथा हाँसलाई नै ठिक्क हुन्छ । हालसम्म बिक्री गरिएको छैन । 

Published on Kirtipur sandesh Issue 552 Date 15/03/2079


Sunday, July 3, 2022

आवाज महिला शक्तिको ...निशान बुढाथोकी, स्यूचाटार, काठमाडौं

 आवाज महिला शक्तिको ...निशान बुढाथोकी, स्यूचाटार, काठमाडौं

जवसम्म महिला विभेद उन्मुलन हुँदैन तवसम्म महिलाहरुको हक हितमा आवाज उठाउँछौँ । लोकप्रिय नामी साप्ताहिक निर्देशक निशान बुढाथोकी संगको छोटो संवाद 

प्रस्तोता ः पवन जोशी

१.निशानजी के मा व्यष्ट हुनुहुन्छ ?

—महिला शक्ति विकास केन्द्र नेपाल तथा सन्देश मुलक नामी साप्ताहिक पत्रिकाको काममा व्यस्त छु ।

२.नामी साप्ताहिक पत्रिकामा निर्देशक हुनुहुन्छ, आमुल परिवर्तनको निम्ती तपाईंको भुमिका ?

—वास्तवमा भन्ने हो भने आम संचार माध्यम भनेकै समाज रुपान्तरण गर्ने एउटा सशक्त माध्यम हो । सही समयमा सुचना प्रवाहको साथै जन समक्ष चेतना प्रवाह गर्नु हाम्रो कर्म हो ।

३.कुन विषयलाई फोकस गर्नु हुन्छ ?

—विशेष गरी राजनीति, स्वास्थ्य शिक्षा र ग्रामिण महिलाको संघर्षका कथा वस्तुलाई फोकोस गर्छु ।

४.पत्रकारिता धर्मको परिभाषा ?

—सत्य तथ्य र निस्पक्षलाई निस्वार्थ आत्मासाथ गर्दै पाठकहरु सम्म उजागर गर्ने हाम्रो धर्म हो ।

५.व्यक्तित्व चिनारी स्तम्भमा पत्रकारले आर्थिक लाभ गर्छ भन्ने हल्ला छ, के त्यो सत्य हो ?

—बिल्कुल होइन, यदि कसैले गरिन्छ भने त्यो पत्रकारीताको नाउंमा कलंक हो । व्यक्तिको चिनारीनै व्यक्तित्व विकास भएको उदाहरण स्वरुपको पहिचान सम्झेर प्रस्तुत गरिन्छ । जनताहरु त्यसैलाई शिरोपर गरि उज्यालो भविष्य निर्माण तर्फ उन्मुख हुन्छ आफ्नो व्यक्तित्व विकास गर्छ ।

६.नेपालको राजनीतिलाई कसरी मुल्याङ्कन गर्नुहुन्छ ?

—राजनीति भनेको सिंगो देश निर्माण गर्ने सेवा हो । विदम्बना हाम्रो देश नेपालमा ठगी खाने थलोको रुपमा राजनीति परिचालन भैरहेको सर्वविदितै छ । नैतिकता नभएका मान्छेले लाज शर्म धर्म छोडे पछि घिन लाग्दो कर्म गर्छन्, यस्तै रहे छ यहांको चलन ।

७.तपाईं पत्रिका मार्फत कसरी समाज रुपान्तरणको भुमिका खेल्नु हुन्छ ?

—सत्य तथ्य समाचार सम्प्रेसन गरी यथासिघ्र जनता माफ पु¥याउने हाम्रो कर्मले अन्याय विरुद्धको आवाज उठाउन हौसला दिंदै समाज रुपमान्तरणको दिशातर्फ उन्मुख गराउँछौं ।

८.तपाईं अन्याय विरुद्ध कस्तो हतियार उठाउनु हुन्छ ?

—हाम्रो औजारले पनि सम्भव नरहेमा बन्दुक उठाउन पनि पछि पर्दैनौं ।

९.जागरणको परिभाषा ?

—अन्याय विरुद्धको अभियाननै जागरण हो । हाम्रो समाजमा नारी पुरुषको विभेदले गर्दानै महिला शक्ति विकास केन्द्र नेपालको स्थापना गरेका छौं । महिला अधिकारको निम्ती हामी आवाज उठाउँछौं । न्याय दिलाउन महिलाहरुलाई जागरण गराउँछौं ।

१०.अन्तमा ?

—हामी आफ्नो निम्ती होइन देश र जनताको निम्ती लडछौं । सम्वादको निम्ती कीर्तिपुर सन्देश साप्ताहिक परिवार प्रति आभार व्यक्त गर्दछु । धन्यवाद 


Tuesday, June 28, 2022

पोखरीमाथि बलात्कार

 पोखरीमाथि बलात्कार


प्रशान्त महासागर

पोखरी हाम्रो सभ्यता हो । मानवीय अस्तु विसर्जनको पवित्र तीर्थ हो । त्यहाँ धर्म हुन्छ आस्था हुन्छ । बाउबाजेले त्यसको पहिचान राख्नुपर्छ बताएको हुन्छ । तर अफसोचको कुरा जीवनमा आस्थाभन्दा ठूलो स्वार्थ हुन्छ सिक्दै गएछ । एकातिर पहिचान र सभ्यता चाहिन्छ चिच्याएको बेला त्यही मासेर मेरो हित केही गर्न पाए मलाई सुविधा हुन्छ कि... या त्यसको भोगचलनले म अलि सम्पन्न हुन्छु कि...कमजोरी मनस्थितिको कमजोर हासिल सोच यतिमा सिमित हुन गएको छ । जस्को प्रतिफल भनेको सबै क्षेत्रमा राजनीति भ्रष्ट भई प्रवेश गर्न पाएको छ । समाजलाई समृद्धितिर उन्मुख बनाउने नारा दिएर बिमुख हुनु नै हाम्रो कर्तव्य र दायित्व हुन् महसुस त्यसरी गर्न थालेका छन् । “आफु भलो त जगत भलो” जस्ता कुबिचारले सहजै जीवन पाउने हुनाले मनुष्य सामाजिक प्राणी जस्तो महसुस गरिए तापनि ऊ आफु भ्रष्ट नै हुँ भन्न रुचाएको स्पष्ट मनन गर्न सकिन्छ । अतः आफ्नो स्वार्थलाई कर्तव्य र दायित्वको रुपमा ग्रहण नगर्न म अपिल गर्न चाहन्छु । अहम् क्रोध जस्तो जीवन विरोधी भावनालाई सकभर आफुबाट टाढा राख्ने प्रण गर्न हुन पनि अनुरोध गर्दछु । र सोही अनुरोध अनुरुप आज फेरि एकपटक पोखरीकै कुरा गर्न खोज्दैछु । 

कीर्तिपुर(०३ खाःसीबजार अवस्थित मभिं पोखरी जस्को इज्जत राज्यले लुटे । राज्य अर्थात स्थानीय सरकार, कीर्तिपुर(०३ को सरकार जस्ले पुनः निर्माणको कार्यलाई अगाडि बढाए उपभोक्ता समिति मार्फत जुन आफै अबैधानिक थिए । गठन प्रक्रिया गलत थियो ।

त्यसलाई सही भनिईयो । नक्सा वा डिजाइन खैं भन्दा फ्लेस प्रिन्ट देखाउँछ । कस्तो बन्ने हो जस्ता अनेक जन(आवाज आकांक्षालाई लत्याएर पुनः निर्माणको नाउँ दिई निर्माण गरिएको ढाँचामा प्रस्तुति दिए जबकि पुनः निर्माणको अर्थ स्वरुप वा आकारै बदल्ने हुने थिएन् यो जस्लाई सोधे पनि हुन्छ । अर्को सम्झौतामा उल्लेख भए बमोजिम ऐतिहासिक धरोहरको संरक्षण र सम्बद्र्धन गर्नेछ भनिएको छ तर ठीक विपरित आफुलाई जस्तो मन लाग्यो त्यस्तै आकार दिने काम मात्र भए । पुनः निर्माण मभिं पोखरी कतैबाट गरिएको देखिदैन् । मृत्यु संस्कारसँग आबद्ध पोखरीलाई मन लागी आफुखुशी विना कुनै नापनक्सा सिमाङ्कन उल्लेख गरि अझै भनौं चारकिल्लाको सिफारिस बगेर बन्नु र बनाउनुपर्छ भन्ने कुराहरुले जीवन पाउनु मभिं पोखरीको बलात्कार पछि हत्या नै गरिएको म महसुस गर्दैछु । 

अब हामी सामु लाश मात्र बाँकी छ जस्को प्रयोग कस्ले कसरी गर्ने त्यति मात्र बाँकी छ । र ९० लाख बजेट राखिएको भनेकै सुनियोजित हत्याको लागि राज्यले शक्तिको दूरुपयोग मात्र गरेको हो मैले बुझेको यति नै हो । तिमी यति र मलाई उति जस्तो निर्माण देखिनु आजको युगमा आफै श्रापित पार्नु हो । हुन त हामी धेरै स्वार्थी र आफुखुशी बाँच्ने प्राणी बनी सकेका छौं जस्को कारण आफ्नो, पुण्यको लागि पनि दान नै नगर्ने अनि अरुको लुटेरै खाने मनशायमा छौं । यो हामीले त्याग्नुपर्छ । पिण्डदान गर्ने मान्छे हो । पोखरी पिण्डदान गर्ने ठाउँ हो । यो पनि बुझेरै बाँच्यौं । अतः लागत खर्चले के कति काम गर्ने हो र त्यसले समाजमा कतिको फाइदा पु¥याउँछ यो पनि हामी बुझ्नुपर्छ । जीवनमा हामीलाई हाम्रो पूर्खा जन्म दिए लगत्तै संस्कार अनि पहिचान र सभ्यता सिकाए आज त्यसकै हत्या वा चिरहरण गर्नुपर्छ हामीले कुन अर्थमा सिक्यौं मर्नु अघि शायद एकचोटि याद गर्ने हो ? मरेर के लान्छौं फुर्ति के को ? यो पनि बुझौं । अन्तमा, आज पोखरी पुनः निर्माण नभईकन निर्माण भएको छ । यो निर्माणको जिम्मा या भनौं श्रेय निवर्तमान कीर्तिपुर(०३ पदाधिकारी लगायत उपभोक्ता समितिका पदाधिकारीहरुको हुनजान्छ । यसमा हाम्रो पितापूर्खाका योगदान छैन् । खाल्डो बनाएको त्यसमा समय परिस्थिति माटो पुरिईयो । फेरि खनिईयो । प्रकृति रोए वा उसले मुते त्यो पानी भयो । खाल्डोमा जम्मा भो । 

कसैले त्यसको फाईदा लिए, माछा पाले । बिक्रि गरे मुनाफा कमाए भने कसैलाई लाग्यो कि यत्रो किन चाहियो । अलि अलि छाँटकाँट गरौं बजेट छ कार्यकर्ता पालौं । राजनैतिक सोच बनाए । फाईदा र मुनाफामा टेकेको खुट्टाले हिड्न सिकेको बाटो हिडे । तर जवाफदेहिता हुनुपर्छ वा पर्दैन् मान्छे भएको नाताले यो किन बिर्से ? पोखरी निर्माण थियो वा पुनः निर्माण त्यसमा बहस किन भएन् ? पोखरी पूर्खा यसमा कसैको चासो किन गएन् ?  कि सबैले पूर्खा मासेर, लुटेर आफ्नो जिविका चलाई रहेकै हो त ? आफ्नो आस्थामाथि अस्मितामाथि धावा बोलिएको, सभ्यता र संस्कार मासिएको पहिचान मेटाईएको किन आज कसैलाई टाउको दुखाईको विषय बनेन् ? किन मान्छे परिजिवि बन्न रमाउँछन् ? के सत्ता र शक्ति दूरुपयोग गर्नै पर्ने बाध्यता हाम्रो हो नै ? यी प्रश्नका जवाफहरु आज हामीलाई चाहिन्छ नै । र यो कुनै व्यक्तिगत प्रश्न होईन् । सभ्यतामाथि धावा बोल्नु भएन् ।


Friday, June 17, 2022

पब्लिक शौचालय अपरिहार्यता वा बाध्यता

 पब्लिक शौचालय अपरिहार्यता वा बाध्यता



—सचिन्द्र श्रेष्ठ

      काठमाडौं महानगरका रेस्टुरेन्टहरुमा आमजनताले निःशुल्क प्रयोग गर्न पाउने प्रस्ताव मेयर बालेन्द्र साहले धारणा राखेसँगै उनले केही चेन रेस्टुरेन्टहरु सँगको सहकार्यमा फ्री शौचालय संचालन हुनुले सबैलाई फाइदा पुगेको देख्न सकिन्छ । हुन त निःशुल्क वा सशुल्क लिएर चर्पि निर्माण गरे पनि राजधानीमा सहज शौचालय कही कतै भएको पाईदैन । केहि निश्चित एरियामा सिमित रहनुले आम मानिसलाई सहज पहुँच नहुदा अधिकांश समस्यामा परेका छन । सार्वजनिक शौचालय नहुँदा बाटोमा हिडिरहेको मानिस दिसा पिसाबका लागि जाने ठाउँनै हुँदैन ।

   चर्पि प्रयोग गर्न रेस्टुरेंटमा बसेर तातो चिसो पिउनु पर्ने अवस्थाबाट हरकोही नभोगेको कोही नहोला । मेयर बालेन्द्र साहको यो निर्णयसँगै सबैले तारीफ गरेका छन त अन्य केहि सहरमा समेत त्यसको सिको गर्न थालेका छन । यसो भनी रहदा अहिले पर्बत कुस्मा पनि आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको घुईचो लाग्ने गरेको छ । टाढा टाढाबाट आउने आन्तरिक पर्यटक पनि कुस्मा बजार घुम्न आऊदा सहज शौचालय नहुदा बाध्यताले कुनै रेस्टुरेन्ट र होटल भित्र पसेर केहि खानु पर्ने अवस्था छ ।

       विदेशका देशहरुले आफ्ना जनता र घुम्न आउने पर्यटकहरुको सुविधाका लागि ठाउँ ठाउँमा सार्बजनिक शौचालय, पुस्तकालय, रेस्टुरेन्टसमेत निर्माण गरिदिने गर्दछन । यस्ता शौचालयको व्यवस्थापन गर्ने छुट्टै व्यवस्था गरिएको हुन्छ र त्यहाँ सबै ब्यबस्थित भएको पाईन्छ । मानिस सुन्दर हुनका लागि छालाको महत्वपूर्ण भूमिका हुने भए पनि यसले मात्र पूर्ण हुँदैन । अनुहारको बनावट, कपाल, नङ, शरीरको संरचना र उसको बानी व्यहोराको पनि उतिकै महत्व हुन्छ । हाम्रो समाजमा गोरो छालालाई राम्रो मानने गर्छौ तर गोरो हुनु नै समग्रमा राम्रोपन पक्कै होइन । खासगरी अफ्रिकनहरु काला हुन्छन् र कालो छालामा नै मिलेको अनुहार, मुख, आँखा, नाक, कपाल, दाँत, नङ, शरीरको संरचना आदिको कारण सुन्दर देखिएका हुन्छन् । यसले समग्र बुझाउने भनेको उही बाहिरी आवरण राम्रो देखियता पनि भित्री आवरण पनि त्यतिकै सफा हुनु त्यसको सुंदरता हो ।

     बास्तबमा भन्ने हो भने यो सरसफाइसँग पनि जोडिएर आउने बिषय हो भन्ने लाग्छ । कुस्मा बजार अहिले पर्यटकको आगमन बढे पनि स शुल्क शौचालय कही भेटीदैन, सरकारी कार्यालयमा रहेका सेवाग्राहीले प्रयोग गर्ने चर्पि आफैमा चर्पिजस्तो देखिदैन फोहोरको डुंगरनै थुप्रिएको भान हुन्छ । बजारको बसपार्कमा रहेका शौचालय जादा पाइंट माथि उचालेर हिड्नु पर्ने साथै दिसा लागेको खण्डमा प्रयाप्त पानीको ब्यबस्था छैन । अत्यन्त दुर्गन्धित र फोहोर रहेका छन् । भुँइमा दिसापिसाब जताततै भएका शौचालय प्रयोग गर्न सर्वसाधारण बाध्य छन् । दुर्गन्धले शौचालय वरपरका क्षेत्रमा पनि हिँडीसक्नु छैन । अरु साबुन, पानी, बिजुली बत्ती, टिश्यू पेपरको त कुरै छाडौ ।सशुल्क भने पनि त्यहाँ कही सुबिधा देखिएको कही पाइदैन यो आम कुस्मा बजार मात्र नहोला । 

लामो दुरीको यातायातमा जहाँ पनि यही हालत देख्न सकिन्छ । यसलाई हेर्ने कोही केहि निकाय पनि छैन । कुस्मा पहिले भन्दा धेरै बिकसित र धेरै पूर्वाधारका संरचना बढे पनि सामान्य निशुल्क र सशुल्क सार्बजनिक शौचालय निर्माण हुन सकेको छैन । न त स्थानीय तहले यसको आवश्यकता ठान्यो न त कोही संघ सस्था नै ! कमसेकम कोही ब्यक्ति बिशेष पनि सशुल्क लिएर बजार क्षेत्रमा एउटा सार्बजनिक शौचालय चाहिन्छ भनेर कोही अघि सरेको पाइदैन । कुस्मा घुम्न आउने अधिकांशमा महिलाहरु बढी पीडित भएको देखिन्छ । उनीहरुलाई पुरुष जस्तो सहज हुदैन । लामो दुरी प्रयोग गर्दा पनि पुरुष सहज शौच गर्न सक्छ भने महिलालाई धेरै कुरा ध्यान दिनु पर्ने हुन्छ ।

      सार्बजनिक शौचालयमा पनि पुरुषभन्दा महिलालाई गाह्रो हुने गर्छ । पानीको बढी प्रयोग हुने गर्छ भने उनीहरुको मानसिकतामा पनि बढी सफासुघर मन पराउने खालका हुन्छन यसकारण पनि शौचालय अत्यंत सम्बेदंसिल र महिला प्रति थप चनाखो हुने गर्छ । खुला दिसा मुक्त घोषणा गरे पनि त्यों घोषणामा मात्र सिमित छ । केहि फरक पार्न सकेको छैन, घोषणा गर्नका लागि घोषणा गरेको प्रष्ठ छ । 

कुस्मा नगरपालिकाले चाहेको खण्डमा देशकै नमुना सार्वजनिक शौचालय तथा पुस्तकालय निर्माण गर्ने खालको दूरगामी सोच सोच्न सक्ने हिम्मत अन्य संघ सस्था, ब्यक्ति बिशेषले गर्न सके एउटा धर्मनै हुने थियो । 

दिसा पिसाबसँगै पुस्तकालय खोल्नुले मानिसलाई पढने बानीको बिकास गराउने र सचेत हुन बोध गराउँदछ । सःशुल्क लिएर शौचालय निर्माण गरे पनि त्यसको सही ब्यस्थापन गर्न सकियो भने यसले सकारात्मक सन्देश दिने गर्दछ ।

      अन्त्यमा मेयर बालेन्द्र साहको प्रस्ताबले अन्य सहरी क्षेत्रमा नीतिगत व्यवस्था गरेर सार्बजनिक शौचालय, रेस्टुरेन्ट होस् या बसपार्क क्षेत्र होस् सबै मुख्य स्थानमा शौचालय निर्माण गर्न सकियो भने बातावरण संरक्षण, पूर्ण सरसफाई बातावरण मैत्री दुर्गंध रहित समाज र सफा सहर निर्माणमा आम मानिसहरुलाई सहज हुने थियो त्यसैले बेलैमा ध्यान दिनु आवश्यक छ ।





Thursday, June 16, 2022

उज्यालो भविष्य निर्माण— उतम शाक्य, क्वहिटी, काठमाडौं

 उज्यालो भविष्य निर्माण— उतम शाक्य, क्वहिटी, काठमाडौं



तिमी आँत म पुरा गर्छु भन्ने बाक्यांस उखान मात्र नभइ यथार्थ उदाहरणीय सावित भएको छ । नव प्रतिभा अभिनेता उतम शाक्य संगको छोटो संवाद —प्रस्तोता ः पवन जोशी

१.उतम जी के गर्दै हुनुहुन्छ ?

—नशा भनेको विभिन्न विधामा लाग्ने रहेछ । मान्छेहरु भन्छन सानै देखिन लागेको वानी कहां छोडन सक्छ र तर मलाई यो अवस्थामा गायन र अभिनयको नशा चढेको छ । मैले एउटा गीत छ ल्यासे जुयावलमा नायीका उज्जला शाक्य र अभिनेत्री रुक्साना महर्जन संग पहिलो प्रमुख भुमिकामा अभिनय गरें त्यो समय देखिन गाउने र अभिनय गरौं गरौं जस्तो लाग्यो ।

२.त्यो जस्तै तपाईको स्वाभाविक गीत कहिले हेर्न पाउने होला ?

—नयां गीत एउटा रेकर्ड भएको छ, “छ हे खः जियःम्ह मिलेजूम्ह पासा” बरिष्ठ गायक भुपेन शाक्य र मैले स्वर दिएको छु । उक्त गीतलाई यथासिघ्र भिजुलाईज गर्ने विचारमा छु । अभिनय मात्र नभई गायन प्रति अभिरुची भएकोहुां यो कदम चालेको हो ।

३.तपाई किन अभिनय गर्नु हुन्छ ?

—आत्मा भित्रको स्वाभाविक अभिनय दर्शकहरुसम्म सन्देश मुलक रुपमा प्रस्तुत गर्ने मेरो लक्ष हो ।

४.अर्थात ?

—“छ ल्यासे जुया वल” जस्तै पारिवारिक कथा वस्तु समेतेर सर्ट मुभी कथानक रुपमा प्रस्तुत गर्छु ।

५.म्युजिक भिडियो निर्माण गरेर आर्थिक उन्नतीत हुँदैन क्यारे ?

—पैसै मात्र संसारत हैन होलानी, जन चेतना प्रवाह पनि एक प्रकारको उन्नती जस्तो लाग्छ । इज्जत पैसा संग तौलिने बस्तु होइन । भाषा, कला संस्कृतिको जगेर्णा पनि हो । यसाई बचाइ राख्नु मानविय कर्म पनि हो ।

६.चलचित्रमा लाग्नेहरुलाई नौटंकी पनि भनिन्छ किन होला ?

—चलचित्रले सिंगो देश निर्माणको लागि कस्तो भूमिका खेलेको छ, कथा वस्तुलाई त्यतिको महत्व दिएर हेर्ने चलनको कमिले गर्दा नौटंकीको संज्ञा दिएको हुनुपर्छ । वास्तवमा चलचित्र मात्र मनोरञ्जन होइन, केलाएर हेर्नु भए समाजमा रहेका विकृती विसंगती निर्मुलगर्ने उपायहरु प्रसस्त पाउनु हुनेछ ।

७.छोरा र छोरीमा विभेद गर्नेहरुलाई के भन्नु हुन्छ ?

—दुवै आफ्नै सन्तान हो भन्ने भावना हुनु पर्छ । जव छोराहरुले घरबाट निकालेर छोरीको घरमा वस्न बाध्य हुन्छ तव थाहा हुन्छ छोरा र छारीमा विभेद गर्नु महापाप हो भनेर ।

८.मानवीय जीवनलाई कसरी हेर्नु हुन्छ ?

—आफ्नो लागि मात्र हैन अरुको भलाई गर्न सक्यौं भने सार्थक जीवन संगै उज्यालो भविष्यको निर्माण गर्नु हो । विद्वानहरुको उपदेश सुनेर व्यवहारमा उतार्न सके त्यो जस्तो उत्तम उपाए अरु होलाजस्तो मलाई लाग्दैन ।

९.अन्तमा ?

—कीर्तिपुर सन्देश साप्ताहिक पत्रिका मार्फत मनका कुरा व्यक्त गर्ने मौका दिनु भएकोमा हार्दिक नमन ।


Sunday, June 12, 2022

की.न.पा.एमालेका पराजित उम्मेदवार केशरत्न बज्राचार्यसंग एक छिन

 की.न.पा.एमालेका पराजित उम्मेदवार केशरत्न बज्राचार्यसंग एक छिन 



कीर्तिपुर सन्देश साप्ताहिक पत्रिकाका लागि कीर्तिपुरमा मेयर पदमा उम्मेदवारी दिएका उम्मेदवाहरुको अन्तवार्ताका लागि तयार गरेका प्रश्नहरु । प्रश्नको उत्तर आउन ढिला भएका कारण, निर्वाचन आचारसंहिताको लागू भएपछि प्रकाशित गर्न नपाएको नेकपा (एमाले)का मेयर उम्मेदवार केशरत्न बज्राचार्यसंगको अन्वर्तार्ता


१) यसपालिको स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि उम्मेदवारी दिने अन्तिम दिनमा तपाईलाई माथिबाट मेयरको टिकट दिएका कारण कीर्तिपुर एमाले कार्यालयमा ब्यापक असन्तुष्ट पोख्ने काम देखियो, नाराबाजि लगायतका घटना भयो, यो घटना र कीर्तिपुरका एमाले कार्यकर्ताहरुले दिएको आक्रोशलाई तपाई कसरी लिनु हुन्छ ?

—कीर्तिपुर जनताकै आवाजका रुपमा स्थापित भईसकेको कीर्तिपुर सन्देश साप्ताहिक पत्रिका मार्फत मेरा विचार र मसँग सम्बन्धित केहि गलत प्रचारलाई निराकरण गर्न जुन माध्यम दिनुभयो । त्यसको लागि धन्यवाद । हाम्रो पार्टी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) कीर्तिपुर नगर कमिति, जिल्ला कमितिले म लगायत निवर्तमान मेयर क.रमेश महर्जन र क.लक्ष्मी कुमार महर्जन गरी तिनजनाको नाम स्थानीय निर्वाचन २०७९ बैशाख ३० गतेको लागि नगर प्रमुखको प्रत्यासीको रुपमा सिफारिस गरेर पठायो । प्रदेश कमितिबाट म केश रत्न बज्राचार्य नगर प्रमुखको उम्मेदवार र क.बिन्दु महर्जनलाई नगर उप प्रमुखको उम्मेदवारको निर्णय भई आयो । प्रश्न यसो सुन्दा बहिरी खुल्ला आँखाले जे देख्यो साँच्चै त्यस्तै मात्र बुझाई राख्ने हो भने एक खालको आक्रोश हुनु स्वाभाविक हो तर वास्तविकता के हो त भन्ने कुरा पार्टी कमिति सम्बन्धित सदस्य कमरेडहरुलाई यथार्थ जानकारी छ । जुन बुझ्न र बुझाउनुमा कमजोरी भयो या गराईयो । जसले गर्दा दुःखद घटना घट्यो या घटाइयो । जुन पार्टी सदस्यहरुलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण शुभचिन्तक, शुभेच्छुक समर्थकहरुमा निराश छाइदियो भने विपक्ष पार्टीहरु स्वाभाविक रुपमा उत्साहित भए जुन हरेक दृष्टिकोणमा अप्रिय छ । उम्मेदवारीकै सम्बन्धमा हामीले बुझ्न र बुझाउनै पर्दछ कि नगर प्रमुखका लागि हाम्रो पार्टीमा ५ जना पार्टी सदस्यहरुले उम्मेदवारी दिनु भएको थियो जसमा एक जना कमरेड छनौट प्रक्रियामै आउनु भएन भने अर्को एक जना कमरेडले उम्मेदवारी फिर्ता लिनु भयो । हामी तीन जना बाँकी रह्यो । क.रमेश महर्जन, क.लक्ष्मी कुमार महर्जन र म केश रत्न बज्राचार्य । पार्टी जिल्ला कमितिको सर्कुलर थियो सकेसम्म नगर कमितिबाट सर्व सहमत भए एक जनाको सिफारिस गरी माथिल्लो कमितिमा पठाउनु नसकेको खण्डमा बढिमा तीनजनाको मात्र सिफारिस गरी पठाउन भनेको थियो । जसमा हामी तिन जना दावेदारहरु मध्य माथिल्लो प्रदेश कमितिबाट जसलाई निर्णय गराएर पठाए पनि पार्टीको निर्णय स्वीकार गर्दै चुनावी मैदानमा सशक्त रुपमा एक जुट भएर जाने भन्ने हामीले लिखित सहमति नै गरेका थियौ । थप के सहमति थियो भने पार्टी कमितिबाट आधिकारीक निर्णय नआएसम्म कसैले पनि होहल्ला, प्रचार प्रसार नगर्ने नगराउने भन्नै थियो तर को कसले कुन कारण अनावश्यक आधारहिन हल्ला गरियो त्यसमा आपूm अनविज्ञ छु ।

२) तपाईले माओवादी, नयाँशक्ति, हुदै एमालेमा अत्यन्तै छिटो छिटो रुपमा पार्टी परिवर्तन गर्नु भयो, विगतमा नयाँ शक्तिको समयमा पनि कीर्तिपुरमा वडा अध्यक्षदेखि प्रदेशमा समेत उम्मेदवार, दुई दुई पटक पराजय भोग्नु भएका तपाईले पहुँचको आधारमा यसपालि कीर्तिपुरमा मेयर पदको टिकट एमालेको तर्फवाट पाउनु भएका कारण एमालेमा लामो समयदेखि योगदान गर्दै आएका ब्यक्तित्वहरु निराश भएका छन् भनिन्छ, यस्तो अवस्थामा कसरी चुनाव जित्नु हुन्छ ?

—पक्कै पनि आपूm कम्युनिष्ट राजनीतिक प्रंशिक्षणबाट माओवादी पार्टीको सदस्य बाटै राजनीतिक यात्रा शुरु गर्दै आएको हो । यसमा कुनै दुईमत छैन । माओवादी पार्टीभित्र विचारको अन्तर संघर्ष हुँदा अब बैकल्पिक शक्तिको आवश्यकता भन्दै डा.बाबुराम भट्टराईले नयाँ बहस शुरु गर्नु भयो जस अनुसार नयाँ शक्ति पार्टी निर्माणमा लागेका पनि हौ र २०७४ सालको स्थानीय चुनावमा नयाँ शक्ति पार्टीलाई चुनाव चिन्ह नपाएकोले संघीय समाजवादी फोरम नेपाल पार्टीको चुनाव चिन्ह मसाल लिई कीर्तिपुर न.पा.वडा नं.१० को वडा अध्यक्षमा चुनाव लडेको थिएँ । आपूm लामो समयदेखि विभिन्न सामाजिक अभियानमा सबैसँग सहकार्य गर्दै आएको हुँदा त्यस चुनावमा जुन जनमत प्राप्त भयो त्यो जनमतको कदर गर्दै सामाजिक उत्तरदायित्व बहन गर्दै राजनीतिक यात्रालाई पनि थप सशक्त रुपमा लान जुन होसला दिनुभयो म सबैमा हार्दिक आभार कृतज्ञता व्यक्त गर्न चाहन्छु । जुन पृष्ठभूमिमा नयाँ शक्ति पार्टीबाटै संघ र प्रदेशको चुनावमा प्रदेश सदस्यको उम्मेदवार भई जनतामाझ पुगेकै थिएँ । जुन चुनावमा आपूm पराजित त भएँ तर आपूmले पाएको त्यो सदभाव, सल्लाह, सुझाव जुन मेरो लागि आगामी राजनीतिक यात्राका सन्दर्भमा मार्ग निर्देशन भयो जसका कारण म गर्व गर्दछु । रह्यो पार्टी छिटो छिटो परिवर्तन गर्नु भयो भन्ने विषय जसको कुनै तुक छैन किनभने देशको राष्ट्रिय राजनीतिक तरलता तपाई हामी सबैलाई चेत नै छ कि राजनीतिक पार्टीहरुको जोड घटाउ, स्थानीय चुनावका लागि एउटा पार्टीसंग गठबन्धन  छ त संघ र प्रदेशको लागि अर्को पार्टीसंग । जुन अवस्थामा माओवादी पार्टीबाट नयाँशक्ति पार्टी जानु भनेको अरु पार्टीमा प्रवेश गर्नु होइन, त्यसबेला हामी बैकल्पिक शक्ति निर्माण अभियानमा माओवादी पार्टी भित्र विचारको बहस गरी नयाँ पार्टी निर्माणमा लागेका हौं । तर आज नयाँ शक्ति पार्टी कहाँ छ र कुन अवस्थामा गठबन्धन गरेर चुनाव लड्दै छन सबैलाई थाहा छ । म अहिले त्यस विषयमा जान चाहन्न तर मैले स्पष्ट गर्न चाहेको विषय कहाँ हो र त भन्दा जुन राष्ट्रिय राजनीतिमा एक खालको तरलता सृजना भयो, त्यस परिस्थितिमा अब नेपालको राजनीतिक कम्युनिष्टहरुको मूल आधार भनेको नेकपा (एमाले) नै हो जसले समग्रमा नेपालको राष्ट्रिय राजनीतिको नेतृत्व गर्दछ । यो एउटा राष्ट्रिय अभियान हो जुन अभियानमा नेकपा (एमाले, माओवादी पार्टी र नयाँ शक्ति पार्टी एकताको घोषणा गरेका पनि थिए तर नयाँ शक्ति पार्टी ४८ घन्टा पनि नबित्दै बाहिरीनु भयो । आज कुन पार्टी कता छ आ–आफ्नो व्याख्या विश्लेषण होला त्यो आ–आफ्नै ठाउँमा होला ।जुन राजनीतिक घटनाक्रममा म आफु समेत नेकपा (एमाले)मा पार्टी एकताको क्रममा भनुं या पार्टी प्रवेश नै भनुं म गर्वका साथ नेकपा (एमाले) भित्र समाहित भएँ यसमा कुनै आश्चर्यको विषय नै छैन, नेकपा (एमाले) विकसीत नेकपा (एमाले) हो जुन नेकपाको निरन्तरता पनि हो जहाँ एकताकोक्रममा जोडिएका नेतृत्वहरु पनि छन् । नयाँ नेतृत्वको विकास, नेतृत्वहरुको बुद्धि विकास र परिस्थितिको आवश्यकता हो भन्ने आधारबाट बुझ्नु पर्दछ । केही सामन्ती सोच भएका र सिमित क्षेत्र भित्र राखेर आफ्नो प्रभुत्व जमाउन खोज्ने बाहेक आम व्यक्तिहरु साथ सहयोग समर्थन रहेको छ जुन भ्रम छ त्यो हत्छ भन्ने विश्वास लिएको छु । सबैसंगको सहकार्य, सहयोग सदभावलाई उच्च सम्मान गर्दै जाने भएकोले हामीलाई जनताको सेवा गर्ने मौका दिनु हुन्छ र सबैको साथ समर्थनमा हामी जित्छौं भन्ने विश्वास छ ।

३) कीर्तिपुरका निर्वतमान मेयरले समुदायका कामहरु धेरै गरे, सम्पदा पुनः निर्माणदेखि स्थानीय पाठ्यक्रम स्थानीय मातृभाषामा पठन पाठन, सांस्कृतिक संरक्षित क्षेत्र घोषणा समेत गरि कानुन समेत बनाउने काम गरे । यो काम कतै एमालेको लाईन भन्दा भिन्न भएकै कारणले निर्वतमान मेयर आकांक्षि हुदाहुदै उहाँलाई टिकट नदिइकन तपाईलाई दिने काम पार्टीले गर्नु कीर्तिपुरवासीको भवनाको विपरित छ भन्नेहरु पनि छन, यसलाई तपाई कसरी लिनु हुन्छ ?

—हाम्रा निवर्तमान मेयर रमेश महर्जनज्यूको नेतृत्वमा रहेको कीर्तिपुर नगरपालिका स्थानीय सरकारले कीर्तिपुरलाई ऐतिहासिक, धार्मिक, पुरातात्वीक, सांस्कृतिक संरक्षित क्षेत्र घोषणा गरी यसका केह िपूर्वाधार समेत निर्माण गरी कीर्तिपुरको पहिचानलाई संस्थागत गर्ने निती निर्माण पनि भइसकेको हुँदा त्यसलाई थप व्यवस्थित गरी समृद्ध कीर्तिपुर बनाउने उद्देश्यले नै नेतृत्वको व्यवस्थापन समेतलाई मध्यनजर गरी उम्मेदवारी छनौटमा पार्टी गम्भीर भएको महसुस गर्न सक्छौं, यसमा हामी सबै उत्साहित नै छौं, केही सिमित व्यक्ति जो आफ्नो प्रभुत्व जमाउन चाहन्छ, आफ्नो सिमित घेरा भित्र राख्नु पर्दछ भन्ने संकिर्ण सोच राख्दछ । त्यस्ता केहि व्यक्ति आक्रोस हुनु स्वाभाविक नै हो । जुन त्यो क्षणिक हुन्छ र उहाँहरु पनि ढिलो चाँडो हामीलाई साथ दिनु हुनेछ भन्ने विश्वास लिएको छु । सिमित व्यक्तिका कारणलाई देखाएर आम कीर्तिपुरवासीलाई दोष देखाउने दुश्प्रयास गर्नु हुँदैन । कीर्तिपुरवासी तपाई हामी सबैको भावनालाई कदर गर्नै पर्दछ ।

४) कीर्तिपुरका कार्यकर्ताहरुको भवाना अनुसार नभई तपाईलाई पुहँचका आधारमा टिकट दिएका कारणले कीर्तिपुरमा एमालेकै पुराना नेता कार्यकर्ताहरुले अन्तरघाट गर्दैछ भन्ने चर्चा छ, यसलाई तपाई के भन्नु हुन्छ ?

—पहुँचको आधारमा मात्र टिकट दियो भन्ने भ्रम हटाउनु पर्दछ, मैले अघि नै भनिसकें, सिफारिस तल नगर कमिटिदेखि नै भई गएको हो । तहगत निर्णय भई आएको हो त्यसैले अन्तरघाट हुन्छ भन्ने लाग्दैन, बाहिर विभिन्न हल्ला सुन्छु पनि तर म त्यसका विश्वास गर्दिन, पार्टी सबैको हो हामी सबै जिम्मेवार हुनु पर्दछ यसमा कसैको दुई मत छैन र हाम्रो निर्वाचन परिचालन समितिको संयोजक निवर्तमान मेयर क.रमेश महर्जन आफै हुनुहुन्छ ।

५) नेपाली कांग्रेस, माओवादी केन्द्रका उम्मेदवारको तुलनामा तपाई अनुभवदेखि राजनीति हरेक दृष्टिकोणले जुनियर देखिन्छ, यस कारणले तपाई अरु उम्मेदवारको तुलनामा लोकप्रिय हुन सकिरहेको छैन भनिन्छ नि तपाईलाई कस्तो लाग्छ ?

—पक्कै पनि जनताले उम्मेदवारहरु बीच सृजनात्मक तुलना गर्नै पर्दछ तर तपाईंको प्रश्न जुनसुकै आधारमा गरेको भए तापनि म अरु पार्टीबाट उम्मेदवार हुन भएका सबैलाई सम्मान नै गर्छु । मेरो आदर पनि छ, त्यसैले लोकप्रिय भन्ने विषयमा कसैको कमीकमजोरीलाई देखाए म लोकप्रिय छु भनि राख्नु मेरो नैतिकताले दिंदैन, केवल यति मात्र मेरो निवेदन छ कि सबैको साथ सहयोग सल्लाह सुझावमा सहकार्य र सहअस्तित्वलाई मनन् गरी कीर्तिपुर सामाजिक मुद्दाहरुमा, विकास निर्माणमा सेवागर्ने मौका पाउँदै आएको छु । मलाई पूर्ण विश्वास छ, सेवागर्ने मौका दिनु हुनेछ ।

६) तपाईको राजनीतिको पृष्ठभृुमि पहिचान, समुदायको अधिकार, आदिवासी अधिकार, भाषा जातिदेखि नेवाः स्वायत्त राज्यको पक्षधर, तर तपाई अहिले पहिचानको आधारमा राज्य पुनर्सरचना गर्ने पक्षमा नभएको, आदिवासी जनजाति लगायत समानतावादी समुदायको विपक्षमा रहेको पार्टी भन्ने गरेको एमालेको उम्मेदवारी बन्नु भएको छ भनिन्छ । यो बेमेल भयो भन्नेहरु छन्, यसलाई तपाई कसरी लिनु हुन्छ ?

—मैले मेरो राजनीतिक पृष्ठभूमि अघि पनि प्रष्ट पारि सकें जस्तो लाग्छ कम्युनिष्ट विचारबाट नै प्रशिक्षित भएर राजनीतिक यात्रा शुरु गरेको हुँ । त्यसभन्दा पहिले नै सामाजिक अभियान आफ्नो जिम्मेवारी निभाउँदै पनि आएको हुँ, त्यसैले समग्र राजनीतिक मुद्दामा आफु सिक्दै आएको छु । ती मुद्दाहरुलाई थप सृजनात्मक रुपमा लैजान अग्रज अनुभवी विज्ञहरुसंग सहकार्य गर्दै पनि छु । ती मुद्दाहरुमा आपूm सचेत पनि छु । नेकपा (एमाले) त्यस्तो पार्टीको रुपमा पाएको छु । जहाँ सबैको समानताको अभिभावकत्व ग्रहण गर्दछ त्यसैले म गर्व गर्छु आज म नेकपा (एमाले) भित्र जनताको कार्यकर्ताको रुपमा छु ।

७) कीर्तिपुरका प्रमुख विषय मध्ये त्रिवि र कीर्तिपुरवासीको सवाल पनि हो । तपाई विगतमा लामो समय सम्म त्रिवि विरुद्धको आन्दोलनमा पनि होमिएका ब्यक्तित्व हुनुहुन्छ, तपाई त्रिविको समस्या कसरी समाधान गर्न चाहानु हुन्छ ?

—त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रि.वि) जुन देशकै केन्द्रिय विश्वविद्यालय हो । हामीले गर्व गर्नु पर्दछ कि कीर्तिपुरको आँगन मै छ । तर दुर्भाग्य कीर्तिपुर र त्रि.वि. विचको त्यो चिसोपना अझै पनि मेटाउन सकेको छैन । कमजोरी कसको त्यो छलफलको विषय बन्छ कि बन्दैन, संघर्ष विभिन्न समूहका नाममा, विभिन्न राजनीतिक दलका नाममा, संधै संस्थाका नाम धेरै संघर्ष भए वार्ता पनि अझ भन्ने हो भने सम्झौता पनि भए त्यसमध्ये एउटा उल्लेखनीय संघर्ष हो नेवाः स्वायत राज्य मंकाः परिषद कीर्तिपुरको आन्दोलनको नेतृत्व तपाई हामीले स्पूmर्तरुपमा गरेका थियौं, अध्यक्ष मण्डलका अध्यक्ष पञ्चलाल महर्जन (नेकपा माओवादी), राममान सिंह (नेपाली कांग्रेस) नजरराम महर्जन तत्कालिन नेकपा एमाले, कृष्णहरि महर्जन (नेपाः पार्टी बाट अध्यक्ष मण्डलका सदस्य थिए भने श्रीकृष्ण ज्यापु महासचिव, म केशरत्न बज्राचार्य सचिवको जिम्मेवारीमा थिएँ । जुन समय त्रि.वि. र कीर्तिपुर विचको त्यो चिसोपनालाई समाधान गर्न मेरो नेतृत्वमा वार्ता टोली गठन गरी वार्ता शुरु पनि गरेका थियौं । घटनाक्रम सबैमा ताजा नै छ यो चुनावी मैदानमा दोष कसैलाई थुपार्न चाहन्न तर यति भन्न चाहन्छु त्रि.वि. र सम्बन्धित पक्ष छिटोभन्दा छिटो समाधान होस भन्ने चाहन्छ, नेतृत्वमा इमान्दारीता र इच्छाशक्ति हुनु प¥यो समाधान हुन्छ ।

८) नेवाः आदिवासीहरुले यसपालि नेवाः अडान पत्र तयार गरेको छ । अडान पत्र तपाईलाई पनि दिएको छ, तपाईको पार्टीलाई पनि दिएको छ । यो अडान पत्रप्रति तपाईको भनाई के छ ?

—नेवाः आदिवासीहरुले जुन अडान पत्र तयार गरेको छ । त्यो जायज छ । त्यो आवश्यकता पनि र धेरै अघिल्लो हाम्रै नेतृत्वको स्थानीय सरकारले संवोधन गरी लागु पनि गरीसकेको अवस्था छ । बाँकी मुद्दाहरुमा पनि तपाई हामी सबै सम्बन्धित पक्षहरुको समेत सक्रिय सहभागीता गराई कार्यान्वयनमा पहल गर्ने छौं ।

९) कीर्तिपुरमा तपाई मेयर पदमा जित्नु भयो भने कीर्तिपुरलाई कस्तो कीर्तिपुर बनाउने तपाईको योजना छ ?

—हामीलाई विश्वास छ, सेवा गर्ने मौका दिनु हुने छ, हामी कीर्तिपुरलाई समग्रमा समृद्ध कीर्तिपुर, सभ्य कीर्तिपुर, सफा सच्छ कीर्तिपुर बनाउने छौं विशेषत शिक्षा(स्वास्थ्य(खेलकुदमा विशेष योजना बनाई योग्यता क्षमता, सोच विकास गरी श्रम र उत्पादनमा जोड दिई रोजगारीको पनि सृजना गर्छौं, कीर्तिपुरलाई पुरातात्विक धार्मिक ऐतिहासिक, सांस्कृतिक पर्यटनको गनतब्य स्थल पनि बनाउँछौ । जस अनुसार हामीले हाम्रो पार्टीको घोषणा पत्रको मुल मर्म र भावनालाई आत्मासाथ गरी कीर्तिपुर विकासका लागि प्रतिवद्धता पत्र सार्वजनिक गरेका छौं ।

Friday, June 10, 2022

प्रतिभाको पहिचान —विनोद मानन्धर, कालिमाटी, काठमाडौं

 प्रतिभाको पहिचान —विनोद मानन्धर, कालिमाटी, काठमाडौं



प्रतिभा प्रस्तुत गर्नलाई नै हो, मन भित्र लुकाइ राख्ने होइन, उदयमान निर्देशक तथा चर्चित गायक विनोद मानन्धर संगको छोटो संवाद — प्रस्तोता ः पवन जोशी

१.के मा व्यष्ट हुनुहुन्छ ?

—आज भोली गीत रेकर्ड गरी म्युजिक भिडियो निर्माणको साथै टेलिचलचित्र पैसै पैसा निर्माणमा हलुका व्यष्ट छु ।

२.यहाँलाई निर्देशन गर्न सहज कि गाउन ?

—दुबै विधामा कर्म गर्दै छु खासै असहज भएको छैन । यहाँहरुको कृपाले अगाडी बढदै छु ।

३.कसको प्रेरणाले तपाई संगीतकला क्षेत्रमा लाग्नु भो ?

—म सानै देखिन गुन गुनाउँछु, जब ठूलो भयो गीत गाउन सक्यो । त्यतिबेला बरिष्ठ संगीतकार सुरेनमान शाक्यज्यूले सुर ताल र रसको ज्ञान दिनु भयो । थप संगीत ज्ञान बरिष्ठ गायक तथा संगीतकार अनिल शाहीज्यूले दिनु भयो त्यो बेला देखिन डबली मात्र हैन स्टुडियो रेकर्डको सुरु भयो । आजसम्म मैले ४० वटा गीत गाउने सौभाग्य पाएँ ।

४.संगीतकला अंगालेर के हासिल गर्नु भयो ?

—आत्म सन्तुष्टीको साथै गायक पहिचान प्राप्त भयो ।

५.गीतको परिभाषा ?

—गीत सामाजीक घटनाक्रमको प्रतिविम्ब हो । भावनात्मक अभिव्यक्त खोज्नु भए यथार्थ झुल्केको पाउनु हुनेछ । यो पनि सन्देश मुलक प्रस्तुति हो, मनोरञ्जन मात्र होइन ।

६.गुरु बन्न सजिलो कि चेला ?

—कल्पनाको सागरमा जती आफै डुृब्न सहज हुन्छ । अरुलाई डुबाउन त्यती सहज छैन । एउटा संवादलाई १० टेक सम्म लिएँ । अभिनय हचुवामा हुँदैन यथार्थ र जिवन्त हुनुपर्छ । 

७.नेवाः आइडल प्रतियोगितालाई कसरी हेर्नु हुन्छ ?

—नव गायक गायीकाहरुलाई प्रतिभा प्रस्तुत गर्ने अवसर हो नेवाः आइडल यसले गायक गायीकाहरुलाई गणतव्य सम्म पु¥याउँछ भन्ने विस्वास लिएको छु ।

८.नव गायक गायिीका हुन चाहनेहरुलाई के भन्नु हुन्छ ?

—रहर र इच्छाले मात्र गाउन सकिंदैन । संगीत शिक्षा विना अधुरो सपना मात्र हुने छ, त्यसैले गाउने चाहना यहांहरुमा छ भने संगीत गुरुहरु संग संगीत ज्ञान प्राप्त गरी कलाक्षेत्रमा लाग्नु भए भविष्य उज्यालो हुने पक्का छ ।

९.अन्तमा ?

—नव वर्ष २०७९ को उपलक्षमा सम्पूर्ण नेपालीहरुको सुस्वास्थ दिर्घायुको मंगलमय शुभकामना साथै कीर्तिपुर सन्देश साप्ताहिक परिवार प्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछु । जय होस सम्पूर्ण दर्शक तथा कलाकर्मिहरुको


कीर्तिपुरमा नेकपा एमाले किन क्लिन स्वीप भयो ?

 कीर्तिपुरमा नेकपा एमाले किन क्लिन स्वीप भयो ?

नजरराम महर्जन

गत बैशाख ३० गते भएको स्थानीय तहको निर्वाचनको नतिजा धमाधम आइरहेका छन । धेरैजसो ठाउँमा निर्वाचित जन प्रतिनिधिहरुले पदबहाली पनि गरिसकेका छन । यसै सन्दर्भमा काठमाडौं जिल्ला कीर्तिपुरमा पनि जन प्रतिनिधिहरुले कार्यभार सम्हाली सकेका छन । कीर्तिपुरमा लाल किल्ला ढल्यो भन्ने विभिन्न अनलाईन र पत्रिकाहरुमा समाचार आइरहेका छन । कुनै समय कीर्तिपुर लाल किल्ला थियो होला तर अहिले छैन । विगत २०७४ सालको स्थानीय निर्वाचनमा नेकपा (एमाले) ले कीर्तिपुर नगरपालिकामा मेयर उपमेयरसहित ७ वटा वडा जितेका थिए । 

उही २०७४ सालमा भएको प्रदेश र संघीय चुनावमा नेकपा (एमाले) र नेकपा माओवादी केन्द्रको गठबन्धन हुँदा पनि प्रदेश र संघको सांसद नेपाली कांग्रेसका राजन के.सि र पुकार महर्जनले जितेका थिए । दुईटा पार्टीको गठबन्धन हुँदा पनि नेपाली कांग्रेसलाई हराउन नसकेको ठाउँ कसरी लाल किल्ला हुन्छ ? 

         २०७४ सालको स्थानीय निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसको टिकट वितरणमा जनताको भावनाको कदर नगरिएको कारण झिनो मतमा नेपाली कांग्रेस हारेको थियो । २०७९ सालसम्म आउँदा नेकपा एमाले पार्टीमा धेरै उथल पुथल भैसकेको छ । प्रधानमन्त्री के.पि.ओलिले सांसद विघटन गरी प्रतिगामी कदम चाल्दा त्यसको विरोधमा कीर्तिपुरमा विरोध जुलुसको साथै मशाल जुलुस समेत निकालेका थिए । पछि नेकपा एमालेबाट फुटेर नेकपा (एकीकृत समाजवादी) पार्टी गठन भयो । कोही एमालेमै रह्यो । एमालेको महाधिवेशन हुँदा दुई गुट छुटियो । नगर अध्यक्षसमेत चुन्न सकिएन । जिल्लाबाट नाम पठाएर राधाकृष्ण बस्नेतलाई नगर अध्यक्ष बनाइयो । जसलाई एक पक्षले स्वीकारेको देखिंदैन । एमाले पार्टी भित्रै कीर्तिपुर नगरपालिकामा पक्ष विपक्ष स्पष्ट रुपमा देखिन थाल्यो ।

पुराना पदाधिकारीहरुलाई दोहो¥याउने विश्वासमा तत्कालिन नगरप्रमुख, उपप्रमुख लगायत सबै जनप्रतिनिधिहरुले बैशाख ८ गते नै सामुहिक राजिनामा दिए । नेकपा एमालेले पुरानालाई नै टिकट दिने भएपछि सबै कार्यकर्ताहरुमा उत्सुकता थियो । 

         तर उम्मेदवार दर्ता गराउन जाने दिन बैशाख १२ गते पुराना मेयर र उपमेयरलाई टिकट नदिइकन नयाँ उम्मेदवार मेयरमा केशरत्न बज्राचार्य र उपमेयरमा बिन्दु महर्जनलाई टिकट दिइयो । त्यस्तै वडा नं.१,२,३ र १० का वडाध्यक्षहरुलाई पुनः टिकट दिइयो । तर वडा नं.६ र ९ का वडाध्यक्षहरुलाई टिकट दिइएन ।

उम्मेदवार दर्ता गराउने दिन बैशाख १२ गते नेकपा एमालेको पार्टी कार्यालयमा कार्यकर्ताहरुले टिकट वितरण विरुद्ध नारा लगाए, अफिसको बेञ्च बाहिर ल्याएर भाँचिदियो । त्यतिबेला कार्यकर्ताहरुले बालकोटबाट टिकट ल्याउँदैमा जित्छ र ! भोट कसले दिन्छ ? कसले प्रचार प्रसार गर्छ ? यो सबै हामीले गर्ने हो । हामी भोट दिंदैनौं, भोट माग्न पनि जाँदैनौं भनेका थिए । 

नेकपा एमालेका कार्यकर्ताहरु यो उम्मेदवारीबाट असन्तुष्ट छन भन्ने नगरभरि खबर फिजियो । अर्कोतिर नेपाली कांग्रेस र जनता समाजवादी पार्टी बीच गठबन्धन भयो । रुख चुनाव चिन्ह लिएरै जसपाका उपमेयरले चुनाव लड्ने भएपछि कार्यकर्ताहरुमा उत्साह पैदा भयो । नेपाली कांग्रेसको २०७४ सालमा ६६१६ मत थियो भने तत्कालिन नयाँशक्तिका उपमेयर उम्मेदवार हाल जसपाकाले ३९१३ मत पाएका थिए । जो त्यतिबेला तेश्रो भएका थिए । यी दुई समूहको मत जोडदा ९५०० मत नाघ्छ । 

     कीर्तिपुरमा यति मत आएपछि चुनाव जित्न सक्ने विश्वास भयो । २०७४ सालको चुनावमा नेकपा एमालेले ७३६० मत पाएका थिए । ने.का.ले ६६१६ मत पाएका थिए । चुनाव प्रचारको क्रममा नेपाली कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्तामा उत्साह थियो । संघीय सांसद एवं केन्द्रिय सदस्य राजेन्द्र कुमार के.सि, बागमति प्रदेश सांसद एवं क्षेत्र नं.१० सभापति पुकार महर्जनसमेत घरदैलो कार्यक्रममा सरिक हुन्थ्यो । एमालेहरुको त्यस्तो वजनदार कोही नेता चुनावी प्रचार प्रसारमा देखिएन ।

उम्मेदवार दर्ता गराईसकेपछि एमालेका केही नेताहरु र माओवादी केन्द्रका नेताहरु बीच अघोषित गठबन्धन भयो । मेयरमा एमालेले माओवादीलाई सघाउने, उपमेयरमा माओवादीले एमालेलाई सघाउने आन्तरिक सहमति भयो । एमालेलाई सहयोग गर्न भनेर माओवादीले उम्मेदवार दिइसकेका ३ वटा वडा वडा नं.५, ६ र ९ मा वडाध्यक्ष उम्मेदवार फिर्ता लियो । यो खबर मतदाताहरुमा पुग्यो । माओवादीका मतदाताहरुले आपूmहरुको अपमान भएको ठान्यो । माओवादी नेताहरुको कुरा मान्नुभन्दा पनि विद्रोह गरेर धेरैजसोले वडामा रुखलाई भोट दियो । जस्तै वडा नं.५ मा २०७४ मा माओवादीले ४६० मत पाएका थिए । एमालेले ७०८ र विजयी ने.का.ले ८९३ मत पाएका थिए । जम्मा १८० मतको फरक थियो । यसपाली माओवादी वडाध्यक्ष उम्मेदवार नहुँदा एमालेले ७३१, नेपाली कांग्रेसले १३४७ मत लियो । पहिले १८० मत फरक परेको थियो भने अहिले ६ सय मतको फरकले जित्यो । यो सबै माओवादीमा जाने मत नेताहरुको दास बन्नबाट विद्रोह गरेर एमालेलाई जसरी पनि हराउने चाल चल्यो । नेकपा एमालेका मेयर उम्मेदवार केशरत्न बज्राचार्यले ५५०७, उपमेयर बिन्दु महर्जनले ७२०६ मत पाएका छन । मेयरको भन्दा उपमेयरको १६९९ मत बढी छ । त्यस्तै माओवादी केन्द्रको मेयर उम्मेदवार प्रा.डा. शिवशरण महर्जनले ४०९० मत पाएको छ । उपमेयर सुशिला बस्नेतले २२४० मात्र पाएका छन । मेयर र उपमेयरले पाएको मतको भिन्नता १८५० रहेको छ ।  यसरी माओवादी र एमालेवीच अघोषित गठबन्धन भएको देखिन्छ । जबकि नेपाली कांग्रेसको मेयर उम्मेदवार राजकुमार नकर्मीले ९०४३ मत पाएका छन भने उपमेयर शुभलक्ष्मी शाक्यले ८६६५ मत पाएका छन । दुवैजनाको मत भिन्नता जम्मा ३७८ मात्र रहेको छ । यसबाट के देखिन्छ भने नेपाली कांग्रेस सबै एक ढिक्का भएर चुनाव लडेका छन भने अरु पार्टीहरु आन्तरिक रुपमै विभाजित थिए । २०७४ सालमा नेपाली कांग्रेसले वडा नं.४,५ र ८ तीन वटा वडा जितेका थिए । यो पालि एमालेको वडा नं.८ मा दलित महिला निर्विरोध चुनेका र वडा नं.२ मा नेपाली कांग्रेसले उम्मेदवार नदिंदा दलित महिला सदस्य चुनेको छ । त्यस्तै वडा नं.१० मा माओवादीको पनि दलित महिला सदस्य निर्विरोध निर्वाचित भएको बाहेक अरु कहिं जित्न सकेन । जब कि २०७४ सालमा माओवादीले वडा नं ८ मा एकजना र वडा नं.१० मा तीनजना नगर सदस्यहरु जितेका थिए । यसरी नेकपा एमालेले दुई तिहाई बहुमत पाएको कीर्तिपुर नगरपालिकामा एमाले क्लिन स्वीप भएका छन । २०७४ मा ७४४ मतले हारेका राजकुमार नकर्मीले ५ वर्षपछि एमालेलाई ५ दोब्बर अर्थात ३५३६ मतले पराजित गर्न सफल भएको छ ।

यदि निवर्तमान मेयर र उपमेयरलाई एमालेले दोहो¥याएको भए कसले जित्छ कसले हार्छ भन्न सक्दैनथ्यो । तर नेपाली कांग्रेसले जिते पनि यतिका फरक मतले जित्ने थिएन । यतिका फराकिलो मतले एमाले हार्ने थिएन । जसपा र नेपाली कांग्रेसको गठबन्धन हुने बितिकै जित्छ भन्ने चर्चा भयो । जसले गर्दा जित्ने पार्टीलाई भोट दिन मतदाताहरु उत्साहित भए । जसपाका उपमेयरका उम्मेदवार शुभलक्ष्मी शाक्य विगतको चुनावमा हारेको थियो । यसपाली जसरी पनि जिताउनु पर्छ भनेर महिलाहरु जुटे ।

नेकपा (एमाले) पार्टी विभाजन भएर नेकपा (एकीकृत समाजवादी) पार्टी गठन गरेर ठूलो हानी पुगेको वडा भनेको वडा नं.६ हो । वडा नं.६ मा नेकपा एमालेले ८१९ र नेकपा एसले ८७० मत प्राप्त गरेका छन । दुवै मत जोडदा १६८९ हुन आउँछ । जब कि नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार खिरमान सिंह बस्नेत (पृथ्वी)ले १३३३ मत ल्याउँदा विजयी भएको छ । नेपाली कांग्रेसले वडा नं.१, वडा नं.७ र वडा नं.१० का उम्मेदवारहरु जो २०७४ सालमा हारेका उम्मेदवारहरुलाई नै टिकट दिएको छ । जुन ३ वटै वडामा नेपाली कांग्रेसले जितेको छ ।

   नेकपा एमालेले ४ जना वडाध्यक्षहरु वडा नं.१, २, ३ र १० लाई दोहो¥यायो । कामको लागि चर्चित वडा नं.६ र ९ लाई टिकभट दिएन । यसरी पक्षपात टिकभट वितरणले गर्दा नेकपा एमालेका कार्यकर्ता एमालेलाई हराउननै तल्लिन भयो । जसको कारण कीर्तिपुरमा नेकपा (एमाले) क्लिन स्वीप भयो । यसबाट नेताहरुले पाठ सिक्नु पर्ने हो । खल्तिबाट निकालेको नामले चुनाव जित्दैन भन्ने ज्ञान प्राप्त गर्छ कि !


Thursday, May 26, 2022

तपाईं पत्याउनुस नपत्याउनुस

 तपाईं पत्याउनुस नपत्याउनुस

नजरराम महर्जन

कीर्तिपुर नगरपालिका वडा नं.७ भाजंगलस्थित यो पाँगावासीको दिप (मसान) हो । यो दिपजस्तो अलौकिक अचम्भित दिप सायद नेपालभरि कहिं छैन होला । यो ठाउँमा ३ वटा दिप छन । तस्वीरमा देखाएको यो दिप ज्यापुहरुको हो । यो भन्दा अलिकति माथि दुवाल (श्रेष्ठ)हरुको दिप छ । त्यो भन्दा अलि माथि एक कुनामा (खडगी)हरुको मसान छ । यो तिनवटा दिप मात्र होइन यो क्षेत्रमा जहाँ लाश पोले पनि मलामिहरु बसेर पोल्नु पर्दैन । नौ कप्टेरा दाउरा र १३ कलि परालले छोपेर मलामीहरु घर फर्किन्छन । भोलिपल्ट विहान सबेरै काग उठ्नु अगाडि मसानमा अस्तु सेलाउन जाँदा सबै खरानी भैसकेको हुन्छ । २०७२ सालको भूकम्पमा यहाँ दिपमा ३ वटा लाशहरुमात्र पोल्न मिल्ने भएकोले बाँकी दिपभन्दा तल चौरमा लाईनमा राखेर पोलेका थिए । सबैमा नौ कप्टेरो दाउरा राखेका थिए । एकसाथ दागबती दिएर एकैसाथ सबै लाशमा भिजेको परालले छोपेर आएका थिए । दीपभन्दा तल राखेको लाश खरानी भएको छैन होला भनी शंका गर्दै भोलिपल्ट बिहान सबेरै जाँदा सबै लाश दधेर खरानी भएको पाइयो । जतिसुकै पानी परोस या हावाहुरी चलोस तर यहाँको लाशलाई कुनै असर पार्दैन । साँझ लाश चलाउने यहाँ चलन छैन ।

यो दिपको बारेमा अन्वेषण गर्न कुइरेहरु पनि थुप्रै आएका थिए । तर कसैले रातभरि जाग्रम बस्न सकेन । आधारातमा उनीहरुलाई निन्द्रा लागेको हो कि बेहोस भएको हो । केही थाहा भएन । विहान उज्यालो भएपछि मात्र होसमा आयो । यो दिपमा तान्त्रिक साधना गर्नेहरु टाढा टाढाबाट आउने गर्छ । यहिं नजिक रहेको पाँगावासीको पीठ विष्णुदेवी मन्दिर छ । अग्निदायिनी शक्तिरुपा विष्णुदेवीको कृपाले यस्तो भएको भन्ने पाँगावासीको विश्वास छ । जुन अद्यापि कायम छ । यस्तो महत्वपूर्ण दिप कीर्तिपुरको सम्पदा पुस्तकमा नअटाएको देखेर मन खिन्न भयो । कसलाई के भन्ने ?

यसै सन्दर्भमा पाँगाको ज्येष्ठ नागरिक प्रबुद्ध व्यक्तित्व अर्जुन महर्जनको लेख कीर्तिपुर सन्देश साप्ताहिक पत्रिकामा प्रकाशित भएको यहाँ प्रस्तुत छ ।

अचम्मको दिप (मशान)

अर्जुन महर्जन, पाँगा सालिक

मानिस मर्दा जलाउने गर्छ । मानिस जलाउन काठको कप्टेरो एकमाथि अर्को मिलाएर राख्छ । यस्तो मान्छे पोल्ने ठाउँलाई दिप अर्थात मशान भनिन्छ । यी मशानहरुमा पाागावासीको भाजंगलस्थित मशान अचम्मको छ । यो भाजंगाल भन्ने ठाउँ पाँगाको पूर्व, चोभारको पश्चिम, कीर्तिपुरको दक्षिण, इटागोलको उतरमा पर्छ । त्यो एउटा पीठ पनि हो । त्यस ठाउँको मूल देवता विष्णुदेवी सहित ३२ देवताहरु भएको मन्दिर हो । यो ठाउँ र पाँगा भन्ने ठाउँ काठमाडौंबाट ७ कि.मि.दक्षिणमा पर्छ । पाँगा भनेको नगाउँको पूर्व चोभारको पश्चिम, कीर्तिपुरको दक्षिण, मच्छेगाउँ र बोसिगाउँको उत्तरमा पर्ने नेवार गाउँ हो । 

      मान्छे मर्दा पोल्ने ठाउँलाई दिप अथवा मशान भन्ने त सबैले बुझेकै कुरा हो । त्यसो भए तापनि यो दिपमा लाश जलाउने र अरु ठाउँमा जलाउने तरिका फरक छ । अरु ठाउँमा लाश जलाउन मानिसहरु बसेर लाश पोलेर खरानी बनाएर पानीमा बगाएर जानु पर्छ । यहाँ त्यसरी मलामी बसेर जलाईरहनु पर्दैन ।

 यो भाजंगाल भन्ने अग्नीरुपिनी, शक्तिदायिनी माता विष्णुदेवीको इलाका हो । धार्मिक कथन अनुसार भगवान विष्णुले आफ्नो शक्तिको लागि सृष्टी गरेको भएर विष्णुदेवी भनेको हो । यो क्षेत्रमा अग्नि छ भनिन्छ । समय समयमा यहाँ दिपमा नीलो, सेतो आगो बल्ने गरेको धेरैले देखेको छ भनिन्छ । 

 यो ठाउँमा पागाबासीहरुको ३ वटा दिप अर्थात मशान छन । एउटा महर्जन, श्रेष्ठ र खड्गीहरुको हो । पाँगावासीहरुको मान्छे मर्दा यहाँ ल्याएर जलाउन चित्ता बनाइन्छ । चित्ता बनाउँदा नौ कप्टेरा दाउरा भए पुग्छ । त्यसैले यो मशानको नाम नै नौ कप्टेरा भन्ने गरिन्छ ।

 पाँगामा जात्रा चलाउन, लाश जलाउनेजस्तो सामाजिक काम गर्न गुठीको व्यवस्था छ । यहाँ ५ वटा गुठीहरु छन । महर्जनहरुको तःगु, चीगु र देय्गू भनेर ३ वटा, श्रेष्ठहरुको एउटा र खड्गीहरुको एउटा । यी गुठीहरुले लाश उठाउने, लाश जलाउने गर्छन् ।

 पाँगामा कोही मानिस म¥यो भने कुन गुठीको गुठीयार हो, त्यो गुठीमा खबर गर्छ । गुठीका नाईकेहरुले गुठीयारहरुलाई खबर गर्छ । गुठीयारहरु मान्छे मरेको घरमा गएर लाश बाहिर ल्याउने, लाश बोक्ने खट बनाउने सबै काम गर्छन । लाश जलाउन चाहिने काठ, परालसमेत गुठीले व्यवस्था गरी दिन्छ । मशानमा दाउरा मिलाउँदा मानिसको उचाई बराबरको नौ कप्टेरा दाउरा उत्तर दक्षिण फर्काएर मिलाउँछ । त्यस दाउरा मिलाउनको लागि साना साना कप्टेराहरु पनि राख्छन । तीन तीन वटा दाउराको तिन तह मिलाएर राख्छ । मानिस मरेको घरको मानिसहरु सँगै गुठीयारहरुले लाश बोकेर बाजा गाजासहित मशान लैजान्छ । पहिले नायखिं बाजं, अनि काँ बाजा (इन्द्रबाजा) बजाउँछ । त्यसको पछाडि लाश अनि घरका मानिसहरु, आफन्तहरु अनि अन्तमा गुठीयारहरु भएर मलामी जान्छन ।

 लाशलाई चित्तामा राखेपछि घरका मानिसहरुले पानी खुवाउने, श्रद्धाञ्जली दिने, अन्तिम दर्शन गरीसकेपछि दागबती दिएर फर्किन्छ । त्यसपछि गुठीयारहरुले आवश्यक अनुसार चित्ताको चारैतिर आगो सल्काइदिन्छ । आगो बलेपछि त्यस आगोलाई भिजेको परालले छोपिदिन्छ । आगोको मुस्लो बाहिर आउन पाउँदैन । केवल धुवाँ मात्र आइरहन्छ । यसरी सुरक्षितसाथ छोपेपछि गुठीयारहरु घर फर्किन्छ । मशानमा लाश छाडेर आएपछि घरमा आएर भात पकाएर खाए पनि हुन्छ ।

 भोलिपल्ट विहान मरेका मान्छेको घरबाट पुजा सामान लिएर मशान जान्छन् । मशानमा लाश सबै जलेर खरानी भैसकेको हुन्छ । माथिको परालको खरानी विस्तारै हटाउँछ । हड्डीमात्र सेतो भइरहन्छ । खरानी पन्छाएर हड्डी जम्मा गर्छ । अनि मानिसको शरीरजस्तै भातको आकार बनाउँछ । पानी, जाँड, रक्सी, दूधको पालि राखेर पुजा गरेर बत्ती बालिन्छ । पुजा सकिएपछि अष्टधातु जम्मा गरेर खर्पनमा राखेर बागमतीमा सेलाउन लैजान्छ । त्यसलाई नौ चुइकेगु भनिन्छ । खर्पनमा राखेर लगेको अष्टधातु सेलाएर आएपछि खर्पनलाई पखालेर आपूmहरुले पनि नुहाएर घर आउँछ ।

 यसरी लाश पर्खिनु नपर्ने गरी जलाउने दिप भएर यसलाई अचम्मको दिप भनिन्छ ।